معیارهای انتخاب کتاب برای کودکان

معیارهای انتخاب کتاب برای کودکان

معیارهای انتخاب کتاب برای کودکان

بی شک اتفاق افتاده است که شما برای خرید لباسی برای فرزند خود به بازار بروید . حتما هنگام خرید و انتخاب لباس مناسب به زیبایی ظاهر لباس،استحکام ، قیمت و علامت کارخانه سازنده آن ، توجه کرده اید . این کار پسندیده است زیرا در بازاری که اجناس نامرغوب در آن فراوان است دقت در انتخاب ، امری شایسته و بجاست .

حال این سئوال مطرح است که وقتی به منظور خرید کتابی برای فرزندتان به کتابفروشی ها یا دکه های مطبوعاتی می روید برای انتخاب کتاب چه معیارهایی در نظر می گیرید ؟ بی تردید بسیاری از مردم دقت قابلی در این امر از خود نشان نمی دهند . شاید به این دلیل که بسیاری اعتقاد دارند کتاب کودکان ( شعر یا قصه و یا ... ) یک اسباب بازی پیش نیست و کودک پس از یک بار خواندن ، آن را پاره خواهد کرد و به دور خواهد ریخت و یا بعضی دید تربیتی نسبت به کتاب های کودکان ندارند .

بسیاری از صاحب نظران و متفکرین در امر تعلیم و تربیت نظر دیگری دارند . از سرگذشتگان چون افلاطون ، غزالی ، خواجه نصیرالدین طوسی و ... بر انتخاب محتوای خوراک ذهنی کودک تاکید کرده اند و آن را از زمره مسائل مهم تربیتی برشمرده اند . امروزه در دنیایی که نام دنیای ارتباطات سریع برآن نهاده اند و کتاب به عنوان یکی از نمودهای آن به وفور در اختیار همگان است . انتخاب بهترین کتاب ها امری عاقلانه است .

معیارهای گزینش کتاب به چهار دسته تقسیم می شوند :

_ظاهر کتاب

_پدیدآورندگان

_محتوای کتاب

_از لحاظ هنری و اصول نگارش ویژه کودکان

الف) معیارهایی که به ظاهر کتاب مربوط می شوند

_گروه سنی: در بعضی از کتاب های کودکان این عبارت " برای گروه سنی ..." به چشم می خورد . این معیار ساده ترین و آسان ترین راه برای انتخاب است، زیرا با این جمله نویسنده یا ناشر مشخص می کند که کتاب برای کدام گروه سنی مناسب است . این گروه های سنی پنجگانه1- دوره پیش دبستانی 2-اول و دوم و سوم دبستان 3-چهارم و پنجم دبستان

4-راهنمایی 5-دبیرستان

ناشران معتبر بر اساس معیارهایی خاص و بررسی کتاب اقدام به تعیین گروه سنی برای هر کتاب می کنند و با این کار والدین و مربیان را در امر گزینش کتاب یاری می نمایید .

-قطع کتاب: منظور از قطع کتاب ، اندازه طول و عرض آن است . در حرفه چاپ و نشر کتاب ، قطع های مختلفی وجود دارد که هر کدام با اسم و ابعاد خاص مشخص شده اند .

قطع کتاب باید متناسب با سن کودک باشد و توجه او را برانگیزد . قطعه ای مثل خشتی و رحلی برای آنان مناسب است . زیرا به دلیل بزرگی مورد توجه کودک واقع می شود . گاهی هم ناشران به ارائه قطع های ابتکاری و زیبا دست می زنند که باز به دلیل زیبایی برای کودکان گیرایی دارد مثل قطع هایی به شکل پروانه ، گل یا دایره و رنگین کمان . در هر صورت قطع باید توجه داشت که دید کودک به کل صفحه احاطه داشته باشد . به همین سبب قطع های بسیار بزرگ که گاه به بازار عرضه می شود برای کودکان مناسب نیست .

-نقاشی های کتاب: کودکان چون از لحاظ رشد ذهنی در مرحله عینی و حسی قرار دارند . هر چه موضوعات ، مفاهیم و مطالب برای آنان عینی تر و حسی تر باشد بهتر و بیشتر آن ها را فرا می گیرند. نقاشی کتاب های کودکان این نقش مهم را به عهده دارد به این معنا که مفاهیم و موضوعات را ملموس تر و محسوس تر می سازد .

به این دلیل و دلایل دیگر کتاب هاب کودکان می بایست همراه با نقاشی باشد . البته چون کودکان در مراحل مختلف رشد قرار دارند نوع نقاشی های آنان متفاوت است . بنابراین در انتخاب کتاب ها به نکات زیر باید توجه کرد :

-کودکان از نقاشی هایی استقبال می کنند که در آن ها از رنگ های ساده و نسبتا تند استفاده شده است .

-تصاویر پیچیده و مبهم همراه با رنگ های بسیار و ترکیبات زیاد برای کودکان مناسب نیست .

-تصویر روی جلد باید بهترین تصویر کتاب باشد ، چون عامل جذب کننده کودک به سوی کتاب است .

-اندازه حروف : اندازه حروف به کار رفته در کتاب ، باید متناسب با سن کودک باشد . هر چه سن کودک کمتر باشد به علت عدم تکامل بینایی او و کمی تجربه و مهارت در خواندن و ... باید نوشته ها درشت تر باشند و هر چه سن کودک بیشتر می شود به همان نسبت مهارت و تجربه اش افزایش می یابد .

-حجم کتاب : خردسالان و گروه های سنی پایین تر علاقه دارند که یک داستان یا مطلب را در یک جلسه تمام کنند و از طرفی دیگر چون مدت تمرکز حواس کودک نسبت به بزرگسالان کمتر است از این رو حجم قصه ها و مطالبی که برای کودکان

نوشته می شود باید کم و کوتاه باشد به طوری که بتوانند آن را دریک نوبت بخوانند پس حجم کتاب های آنان باید کم باشد .

جنس جلد و کاغذ کتاب : جنس کتاب و جلد آن ، برای کودکان عامل مهمی است . برای گروه های سنی پایین کاغذ و جلد کتاب بایستی محکم و با دوام باشد زیرا آنان با کتاب های خود به اصطلاح ور می وروند و گاه مثل اسباب بازی با آن رفتار می کنند و یا مایلند یک داستان یا شعر چندین بار برایشان خوانده شود بنابراین کتاب باید به گونه ای باشد که با چندین بار استفاده شیرازه اش از هم جدا نشود .

سفیدخوانی : بهتر است مقداری فضای باز یا سفید برای استراحت چشم کودک وجود داشته باشد که این ویژگی را سفیدخوانی می نامند . فاصله بین سطرها، نحوه قرار گرفتن سطرها نسبت به هم و تعداد سطرهای موجود در یک صفحه از عوامل موثر در سفیدخوانی است که با سن و توانایی کودک در خواندن ارتباط نزدیک دارد .

هر چه سن کودک از گروه های سنی پایین تر باشد باید میزان سفیدخوانی کتاب بیشتر باشد ، تا چشم کودک به راحتی و بدون تمرکز و توقف بیش از حد خسته کننده روی کلمات حرکت کند. از این رو کتاب هایی که صفحات آن را نوشته های زیاد و تصاویر ، پر شده باشد برای کودک خسته کننده است همچنین ترکیب نوشته ها و تصاویر در صورتی که عمل خواندن را با مشکل روبه رو کند شایسته نیست .

منبع : کتاب همشاگردی سلام


مطالب مرتبط