«نه» یک واژه منفی است، اما همیشه بار منفی ندارد و همیشه به معنای بی ادبی نیست.

مهارت های «نه» گفتن

مهارت های «نه» گفتن

قرار بود امسال جایی نرود. اما به یکباره خانه اش پر از مهمان می شود. آن ها بی تفاوت به هشدارها و رعایت حال صاحبخانه برای دید و بازدید آمده اند و صدایشان را که می شنوم شوکه می شوم. مگر قرار نبود مهمانی نروند کسی را هم دعوت نکند؟ مگر همه خانواده متحد نشدند که امسال دید و بازدیدها را تعطیل کنند؟ پس چرا این همه مهمان آمده و قرار است دو شب خانه شان بمانند.

به دوستم می گویم ممکن است مهمان هایت ناقل باشند و تو خودت تا دو هفته ندانی. چرا به این مهمانی تن دادی؟ اخمی در هم می کشد و می گوید: مقاومتم بی فایده بود.

مگر می شود فامیل شوهرت بخواهند خانه ات بیایند و تو نه بیاوری؟ خدا نکند فکر کنند می خواهی آنها را دور بزنی آن وقت است که رسوای عالمت می کنند؛ و من فکر کردم توی ایام عید چند نفر درگیر این بازدید های ناخواسته شدند؟ چند نفر جانشان را به خاطر رودربایستی از مهمان به خطر انداختند و کرونا شد بلای جانشان؟ چند نفر نتوانستند نه بگویند و در را روی دوست و همسایه باز کردند و چند نفر به مهمانی دعوت شدند و توانستند قاطعانه نه بگویند؟

قدرت نه گفتن داشته باشیم

حادثه کرونا باعث شد بسیاری از ما آدم ها مهارت نه گفتن مان را تقویت کنیم. به نظر می رسد توی این مقوله ضعف های جدی داریم. مثل دوست من که در مقابل اقوام همسرش قدرت مخالفت و نه قاطع نداشت و تن به مهمانی اجباری داد.

کرونا باعث شد بسیاری از ما آدم ها مهارت نه گفتن مان را تقویت کنیم.

«نه» یک واژه منفی است، اما همیشه بار منفی ندارد و همیشه به معنای بی ادبی نیست. گاهی نه گفتن شجاعت و قدرت کلام ما را نشان می دهد. گاهی نه گفتن موضع جدی ما را در موقعیت های مختلف بیان می کند. قدرت مخالفت را به درستی نیاموخته ایم ولی اسمش را می گذاریم خجالتی بودن. فکر کنید مهمانی دعوت هستید و بعد از صرف شام شما را به چند پُک قلیان دعوت می کنند.

شما تاکنون لب به قلیان نزده اید و خیلی هم علاقه ای به آن ندارید، اما با تعارف دوست تان در رودربایستی قرار می گیرید و آن را با زحمت تجربه می کنید. یا میزبان به شما یک غذا برای شام پیشنهاد می دهد و شما بی معطلی قبول می کنید و یک تشکر زبانی هم چاشنی پیشنهادش می کنید. در حالی که تمایل به آن ندارید و با بی میلی مجبور به خوردن و تظاهر به دوست داشتن می کنید.

پاسخ مثبت دادن همیشه نشانه ادب نیست

برگردیم به این روزهای کرونایی. وقتی اقوام از شما خواستند با آن ها همسفر شوید و شما نتوانستید نه بگویید. شما را به پیک نیک در دامان طبیعت فراخواندند و شما نتوانستید مخالفت کنید. اوایل برای همه سخت بود. هم جواب نه دادن برای آدم ها سخت بود و هم کمتر کسی انتظار پاسخ منفی شنیدن داشت.

یعنی کمتر کسی توقع داشت کسی رودربایستی را کنار بگذارد و با شجاعت بگوید نه ما جایی می رویم و نه میزبان کسی می شویم. این یک تمرین خوب برای آدم ها بود که نه گفتن را یاد بگیرند و از نه شنیدن هم دلخور نشوند.

اصلاً نه گفتن مهارت خاص خودش را دارد. انسان توی آموزش های مذاکره شیوه های دریافت پاسخ مثبت را می آموزد و اینکه برای نه گفتن آماده شود یک بحث دیگر است. ما باید یاد بگیریم پاسخ مثبت دادن همیشه نشانه ادب نیست. گاهی درخواست ها غیراخلاقی یا دور از واقعیت است و منطقی ندارد. در غیر این صورت چاره ای نیست جز پاسخ نه دادن. ممکن است کسی از شما درخواست نامعقولی داشته باشد.

نه گفتن مهارت خاص خودش را دارد.

مثلاً بخواهد ماشین تان را برای چند ساعتی قرض بگیرد. شما به رانندگی او ایمان ندارید و دلتان نمی خواهد ریسک این قرض دادن را بپذیرید. پس لازم است رودربایستی را کنار گذاشته و با یک توجیه کوتاه و ساده پاسخ منفی بدهید. مثلاً بگویید ماشین را لازم دارید یا قرار است فلان جا بروید. لازم نیست شرمنده باشید و جوابتان توأم با حرکات چشم و ابر باشد که نشان دهنده عمق ناراحتی شما باشد.

گاهی وقت ها فرد می داند درخواست نامعقولی از شما داشته و ممکن است جواب منفی بشنود. در این حالت او خیلی شوکه نخواهد شد. اما گاهی خودش را برای پاسخ مثبت و قاطع آماده کرده ولی با مخالفت و پاسخ منفی شما مواجه می شود. در چنین صورتی ممکن است دلخوری پیش آید و شما اگر برایتان مقدور بود می توانید ضمن پاسخ منفی یک پیشنهاد دیگر بدهید.

فرض کنید کسی شما را به یک ناهار کاری دعوت کرده باشد و شما پاسخ منفی داده باشید. در این صورت می توانید ضمن رد کردن مؤدبانه درخواستش آن را به زمان دیگری موکول کرده و پیشنهاد دهید که او را در روز یا شب دیگری ملاقات کنید.

برای نه گفتن معذب نباشید

عده ای هنوز برای پاسخ نه دادن معذب هستند و هزار تا، اما و اگر چاشنی صحبت شان می کنند تا از شدت ناراحتی طرف مقابل و غلظت کلام خودش کاسته شود. مثلاً به پیشنهاد همسایه شان برای شرکت در صندوق خانگی قرض الحسنه پاسخ منفی می دهد، اما می گوید به خدا چند جا قسط می دهم. حقوق شوهرم را دیر و زود می دهند و ممکن است من شرمنده و بدقول شوم و حرف های دیگری که سعی دارد از بار منفی کلامش بکاهد.

قسمت دشوار تمرین برای نه گفتن عذاب وجدان بعد از آن است. دهنده پاسخ دچار عذاب وجدان شده و از اینکه به دوست یا همکارش پاسخ منفی داده خودش را سرزنش می کند. سعی دارد این رابطه ای را که به زعم خودش دچار خدشه شده ترمیم کند و به همین دلیل پاسخ منفی اش را لطیف تر بیان می کند.

فرض کنید پسر خواهرتان از شما دخترتان را خواستگاری کرده باشد. شما مخالف این ازدواج هستید از طرفی این رابطه خواهر برادری برایتان بسیار مهم است و باید دنبال راهی بگردید که بی درد سر و بدون ایجاد دلخوری خواهرتان را برای پاسخ منفی شنیدن مجاب کنید. در فرهنگ ایرانی اتفاقاتی از این دست بسیار افتاده و خانواده ها در خصوص ازدواج های فامیلی توی رودربایستی قرار گرفته اند.

یا موانع را زیر سبیلی رد کرده و پاسخ مثبت داده اند یا پیه همه چیز را به تن مالیده و قاطعانه پاسخ منفی داده اند. در بسیاری موارد خانواده پیشنهاد دهنده، این جواب منفی را توهین به خود دانسته و دیگر بعد از آن پاسخ رابطه شان مثل قبل نمی شود. حتی دیده شده آدم هایی که برای جواب نه شنیدن در خواستگاری شان تا سال ها از دیدن آن فرد معذب بوده و دوری می کنند.

آموزش مهارت نه گفتن به نسل های جدید

این مهارت باید نهادینه شده و به نسل جدید هم آموزش داده شود. آنها باید یاد بگیرند تن به هر درخواستی نداده و توی پیشنهادات دوستانه پاسخ قاطع بدهند. یاد بگیرند اگر سیگاری به آنها تعارف شد، بدون ترس از پس زدگی پاسخ منفی بدهند. اگر به پارتی دعوت شدند که شناختی از آدم هایش نداشتند رودربایستی را کنار گذاشته و با یک توجیه کوتاه و مختصر پاسخ منفی بدهند، بدون اینکه نگران از دست دادن دوستانشان باشند. این روزها دنیا پر از خطر و تهدید های ریز و درشت است که اگر مهارت نه گفتن را نیاموزیم باید آماده پذیرش دردسرهای تازه باشیم.

منبع: سلامت.


مطالب مرتبط