مواسات و همدلی با مؤمنان در سیره امام رضا علیه السّلام

در این یادداشت برخی از ابعاد سیره ی معیشتی امام رضا علیه السلام به عنوان الگوی همگان در امر مواسات تبیین شده است

مواسات و همدلی با مؤمنان در سیره امام رضا علیه السّلام

مواسات و همدلی در برابر نیازمندان از اموری است که به روشنی در سیره ی اهل بیت علیهم السّلام ظهور داشته و ایشان علاوه بر اهتمام بر این امر، همواره شیعیان و دوست داران شان را به این عمل توصیه می فرمودند. آیت الله خامنه ای نیز درباره ی ضرورت همراهی و کمک به مومنان در همه ی امور فرمودند: «مواسات یعنی هیچ خانواده ای از خانواده های مسلمان و هم میهن و محروم را با دردها و محرومیت ها و مشکلات خود تنها نگذاشتن؛ به سراغ آنها رفتن و دست کمک رسانی به سوی آنها دراز کردن».(1)

در این یادداشت برخی از ابعاد سیره ی معیشتی امام رضا علیه السلام در امر مواسات تبیین شده است.

مروری بر ویژگی های یاری رسانی امام علیه السّلام به نیازمندان

در این بخش برخی از مصادیق کمک رسانی حضرت به نیازمندان طرح می شود.

الف. مواسات در دارایی های جزئی و البته از بهترین آن

نخست می توان به این ویژگی اشاره نمود که حضرت مواسات را از بهترین دارایی های خویش آغاز می کردند و دیگر آن که در امور بسیار جزئی و حتی وعده ی غذای خویش نیز به دنبال مواسات بودند. این دو موضوع از روایت یکی از اصحاب حضرت به دست می آید که در توصیف بخشی از زندگی امام چنین نقل می کند: «هرگاه آن حضرت می خواستند غذا میل کنند، کاسه ی بزرگی در نزدیکی خود قرار می دادند و از هر نوع غذایی که در سفره بود، بلکه از بهترین نوع و شکل غذا، بخشی را در آن کاسه می گذاشتند و امر می کردند تا به دست فقیر یا نیازمندی برسد».(2)

ب. مواسات به صورت پنهانی و با هر فرد نیازمند و بدون توقع جبران

ویژگی دیگر مواسات حضرت آن بود که تلاش می کردند هنگام اعطای کمک به فرد نیازمند، به چهره اش نگاه نکرده و یا به نحوی از شرمندگی او در هنگام دریافت کمک جلوگیری نمایند؛ یا مواسات ایشان این ویژگی را داشت که محدود به فقرا نبود، بلکه نیاز فرد حتی در زمان و شرایط خاص کافی بود. این دو ویژگی به علاوه ویژگی عدم توقع حضرت در هنگام کمک به دیگران را می توان در این خبری مشاهده کرد که مطابق با آن یکی از اصحاب حضرت می گوید در خدمت امام رضا علیه السّلام بودم که شخصی خدمت حضرت وارد شد و عرض کرد من از دوستداران شما و اجدادتان هستم و خرجی سفرم تمام شـده است. سپس درخواست کمک نمود و با توجه به آن که فرد توانمندی بود، وعده داد تا هنگامی که بـه شهر و دیار خـود می رسد به همان اندازه مبلغ را صدقه دهد. در این هنگام امام علیه السّلام برخاستند و وارد اطاقی شدند و دویست دینار آوردند و از پشت درب وی را صدا زدند و به آن شخص نیازمند فـرمودند این دویست دیـنار را بـگیر و در مـخارج سفر و راه از آن استفاده کن و لازم نیست از طرف من صدقه دهی. فرد نیازمند پول را گرفت و رفت. عده ای به حضرت عرض کردند چرا شما خود را در پشت درب مخفی کردید تـا هنگام گرفتن دینارها شما را نبیند؟ حضرت فرمود به خاطر این که شرمندگی نیاز بـه سؤال را در چهره ی او نبینم.(3)

ج. تلاش برای مقدمات مواسات توسط خانواده

یکی دیگر از ویژگی های حضرت رضا علیه السّلام در امر مواسات آن بود که اطرافیان خویش را توصیه به نوعی ارتباط با مردم می کردند که عموم بتوانند نیازهای خویش را با ایشان مطرح و حل نمایند. برای نمونه ایشان در مورد کیفیت روابط فرزند خود امام جوادعلیه السّلام نیز حساس شده و مطابق روایتی - به نقل از بزنطی- نامه ای را در مرو خطاب به فرزند خود – که در سنین پایینی بودند و در بغداد حضور داشتند- نوشته و در آن تأکید می کنند که «به من خبر رسیده که خادمان، برای راحتی خودشان و اینکه کسی از شما چیزی طلب نکند، شما را از در پشت و کوچک بیرون می برند. بدان که این به خاطر بخل آنان است که می خواهند خیری از شما به دیگران نرسد. به دلیل حقی که من به گردن شما دارم از شما می خواهم که پس از این از درب بزرگ و رسمی رفت وآمد کنی و به همراه خود درهم و دینار بردارید تا اگر از شما درخواستی شد بتوانی مبلغی را به ایشان اعطا کنی.»(4)

د. مواسات در تمامی نیازمندی ها و تا آخرین لحظات عمر

یکی دیگر از ویژگی های مواسات در سیره ی معیشتی امام رضا علیه السّلام آن است که کمک های ایشان تنها جنبه ی مالی نداشته است. مشاهده می شود که حضرت در اموری که به ظاهر و در عرف کارهای بسیار معمولی به شمار می رود هم، ابایی از کمک به مؤمنان ندارد. این رفتار حضرت ریشه در تواضع و فروتنی والای حضرت دارد.(5)

منبع: khamenei.ir، روح الله توحیدی نیا.

-------

پی نوشت:

1. ۱۳۸۱/۹/۱۵

2. کلینی، کافی، ج ۴، ص ۵۲.

3. همان، ج ۲، ص ۲۳ و ۲۴.

4. همان، ج ۱، ص ۴۹۲.

5. برای نمونه ر.ک: ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی طالب، ج ۲، ص ۴۱۲

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر