امیدواری، نتیجه تلاش برای رسیدن به اهداف است.

مگه خدا بخشنده نیست؟

مگه خدا بخشنده نیست؟

دوستی تعریف می کرد در کودکی بازیگوش بودم و حوصله درس خواندن نداشتم. شب های امتحان به جای درس خواندن سرگرم تماشای تلویزیون و بازی می شدم. صبح که می شد، با اضطراب شدید به مادر می گفتم «مامان هیچی نخوندم. امتحان رو خراب می کنم. معلم دعوام می کنه. می شه امروز نرم مدرسه!»؟ و اغلب این پاسخ را می شنیدم: «نه عزیز دلم. با خودت بگو من می تونم، من موفق می شم.» آخر سر هم می گفت «امیدت به خدا باشه».

از خانه تا مدرسه با خودم می گفتم: «پسر تو می تونی، تو می تونی....» سر امتحان هم می گفتم: «خدایا به امید تو!» ولی نه! انگار هیچ اتفاقی نمی افتاد. باز هم مغزم سر جلسه هنگ می کرد.

دچار تعارض شدیدی شده بودم؛ مگه خدا نگفته «بخوانید مرا تا اجابت کنم شما را؟»[1] پس چرا کمکم نمی کنه؟ چرا ناامیدم می کنه؟

ماجرا را برای معلم دینی و قرآن تعریف کردم. یک کتاب نهج البلاغه جمع و جور داشت که بعضی وقت ها دیده بودم مطالعه می کند. ورق زد و فرازی از ترجمه یکی از خطبه ها را نشانم داد و گفت بخوان؛ «به گمان خود ادعا می کند که به خدا امیدوار است! سوگند به خداوند بزرگ که دروغ می گوید! چگونه است حال او که امیدواری اش به خداوند، در عمل و کردارش نمودار نیست.»[2]

تکلیفم این شد که تا هفته آینده درباره این عبارت بیندیشم. تا آن روز، تکلیفی به این شیرینی و تأثیرگذاری انجام نداده بودم. بارها در طول هفته به آن فکر کردم و مفهومش را با کارهایم سنجیدم. تقریباً منظور معلمم را فهمیده بودم؛ بدون این که درس بخوانم، از خدا انتظار کمک داشتم. عجب امید مسخره ای!

آن روز معلم از مدیر مدرسه اجازه گرفت در جلسه سخنرانی که برای اولیای دانش آموزان برگزار می شد، شرکت کنم. خلاصه سخنرانی این بود:

ویژگی افراد موفق، داشتن اهداف مشخص، برنامه های دقیق و تلاش کافی برای رسیدن به این اهداف است

امیدوار بودن به معنای خوش بینی بی اساس درباره موفق شدن نیست. ویژگی افراد موفق، داشتن اهداف مشخص، داشتن برنامه های دقیق و تلاش کافی برای رسیدن به این اهداف و سرانجام، احساس و انگیزه بالا در طی کردن مسیر رسیدن به اهداف است.

5c90a3fb57f09.jpg

داشتن انگیزه و اعتماد به نفس، به تنهایی و بدون داشتن اهداف روشن و برنامه و تلاش کافی، نه تنها به موفقیت نمی انجامد، بلکه احتمال شکست را هم افزایش می دهد. فرض کنید به کودکتان که برای امتحان آماده نشده است، سفارش کنید امیدوار باش و با خود بگو «خواستن توانستن است»، مطمئن باش نمره ات خوب می شود. کودک سر جلسه امتحان با اعتماد به نفس بالا شروع به پاسخ دادن می کند؛ پاسخ پرسش اول را نمی داند، مفهوم سوال دوم را متوجه نمی شود، فقط بخشی از سوال سوم را پاسخ می دهد. به نظرتان پس از امتحان چه رخ می دهد؟ کودک اعتماد به نفسش را بیش از پیش از دست می دهد.

آرزو یعنی بدون تلاش کافی، انتظار داشته باشی به نتیجه برسی

امیدواری، نتیجه تلاش برای رسیدن به اهداف است. هرچه کودک به هدف مورد نظرش نزدیک تر شود، انگیزه و امیدش برای حرکت رو به جلو بیشتر خواهد شد.

اغلب کودکان وقتی حجم بالایی از مطالب را می بینند، احساس ناتوانی می کنند یا به نظرشان از عهده خواندن آن برنمی آیند؛ از این رو با عقب انداختن درس خواندن، به نوعی از این گرفتاری فرار می کنند. یک راه حل مناسب، تقسیم این حجم زیاد به بخش های کوچک تر (تقسیم هدف بزرگ به گام های کوچک) و سپس تعیین زمانی برای پایان مطالعه هر بخش کوچک است. کودک با تمام کردن مطالعه هر بخش در زمان خود، احساس موفقیت کرده، با انگیزه بیشتر گام بعد را آغاز می کند. دل بستن به یاری خداوند، اینجا معنا می دهد.

دختری ده ساله به خاطر اینکه 60 نماز صبح قضا داشت معتقد بود که به جهنم می رود و نگران بود بدون خواندن آن ها بمیرد؛ اما هیچ اراده ای برای خواندن نماز قضا نداشت. او می گفت «مگه نمی گن خدا بخشنده است؟ امیدوارم خدا منو ببخشه. من که عمداً نمازم قضا نشده!»

اما این که دخترک می گفت، اسمش امید نبود، آرزو بود. آرزو یعنی بدون تلاش کافی، انتظار داشته باشی به نتیجه برسی. خدا می بخشه؛ ولی به شرطی که ببینه بنده اش تلاش کرده کارهای نکرده رو جبران کنه.

منبع: نشریه خانه خوبان، دکتر مبین صالحی


پی نوشت ها:

[1]. غافر/60.

[2]. ترجمه و شرح نهج البلاغه (فیض الاسلام)، ج3، ص 506.


مطالب مرتبط