نفاق و دو رویی، مانع قبولی استغفار

اگر کسی دارای نفاق بوده و در باطن کافر یا مشرک باشد و به ظاهر خود را مؤمن نشان دهد و شب و روزش را به استغفار بگذراند، خدا از او نخواهد گذشت

نفاق و دو رویی، مانع قبولی استغفار

بعضی از صفات رذیله و انحرافات فکری و عملی، آن قدر مبغوض خداوند است که به هیچ وجه قابل گذشت نیست، مگر آن که شخص، خود را از آن تهی کرده و به صفات کمالیّه مقابلش مزیّن سازد. وجود چنین صفات رذیله ای در شخص گنهکار، مانع از پذیرش استغفار و راه یافتن توبه کننده به دیار یار می گردد.

یکی از بزرگترین موانع اجابت استغفار، نفاق و دو رویی است. اگر کسی دارای نفاق بوده و در باطن کافر یا مشرک باشد و به ظاهر خود را مؤمن نشان دهد و شب و روزش را به استغفار بگذراند، خدا از او نخواهد گذشت. بلکه اگر پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) هم درباره چنین فردی استغفار کند خدا او را نخواهد بخشید. زیرا یکی از آثار نفاق و دو رویی، دروغگویی و مخالفت ظاهر با باطن است. از این روست که خداوند شهادت چنین افرادی را در مورد رسالت پیامبرش نپذیرفته است، تا آن جا که در بیان حالات و صفات آن ها یک سوره بر پیامبرش نازل کرده و آنان را شدیداً مذمّت فرموده است. و در آغاز سخن می فرماید:

«إِذا جَائَکَ الْمُنافِقُونَ قالُوا نَشْهَدُ إِنَّکَ لَرَسُولُ اللهِ وَاللهُ یَعْلَمُ إِنَّکَ لَرَسُولُهُ، وَاللهُ یَشْهَدُ إِنَّ الْمُنافِقینَ لَکاذِبُونَ؛(1) زمانی که منافقان نزد تو آمدند و گفتند: ما گواهی می دهیم که تو فرستاده خدایی، در حالی که خدا خوب می داند که تو فرستاده او هستی (احتیاجی به گواهی آنان نیست) و خدا گواهی می دهد که منافقان دروغ گویانند.»

اینان آن چنان در لجنزار کبر و خودخواهی و نفاق و دو رویی فرو رفته بودند که وقتی به آنان گفته می شد: بیایید تا پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) برایتان استغفار کند، بلکه نجات یابید و به حقیقت ایمان دست پیدا کنید؛ از شدّت نخوت و خودپسندی ، سرهایشان را با حالت استهزاء و انکار تکان داده و تکبّر می ورزیدند. نه حاضر بودند باطن خود را رو کنند، و کفر خود را آشکار سازند، تا مردم آنان را بشناسند و از آن ها فاصله بگیرند، و نه راضی می شدند که از هواهای نفسانی و افکار شیطانی خویش دست شسته، و ایمان بیاورند. از این رو خداوند هم با شدّت هر چه تمام تر با آنان برخورد کرده و خباثت باطنی ایشان را آشکار ساخته و می فرماید:

«وَ إِذا قیلَ لَهُمْ تَعالَوا یَسْتَغْفِرْ لَکُمْ رَسُولُ اللهِ لَوَّوْا رُؤُوسَهُمْ وَ رَأَیْتَهُمْ یَصُدُّونَ وَ هُمْ مُسْتَکْبِرُونَ . سَواءٌ عَلَیْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ یَغْفِرَاللهُ لَهُمْ؛(2) و زمانی که به آنان گفته می شود: بیایید تا رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم)، برایتان از خدا، طلب آمرزش کند، سرهایشان را (از روی انکار و تمسخر) چرخانده و روی می گردانند، و آن ها را می بینی که راه سعادت را بر خود و دیگران بسته و تکبّر می ورزند. برای آن ها تفاوت نمی کند که برایشان استغفار کنی یا استغفار نکنی؛ خدا آنان را نمی بخشد.»

از این تعبیر خداوند: «سَواءٌ عَلَیْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ یَغْفِرَاللهُ لَهُمْ»؛ استفاده می شود که نفاق و دو رویی، آن چنان انسان را از میدان مغفرت و رحمت خداوند دور می سازد که اگر پیامبر رحمت (صلی الله علیه وآله وسلم) نیز برای او استغفار و درخواست آمرزش کند، خدا نمی پذیرد.

گویا مهمترین شرط سایه افکندن ابر رحمت خداوند بر سر گنهکار قبل از توبه و استغفار، هماهنگ گشتن ظاهر و باطن او با یکدیگر و رسوخ ایمان، در دل و جانش و شستن افکار، از نفاق و دو رویی و پاک ساختن اعمال، از حیله و دغل بازی است.

وجود حالت نفاق در انسان گنهکار، آن قدر او را از آمرزش خداوندِ غفور دور می سازد که خداوند در سوره توبه با لحن تندتری این معنا را به پیامبرش (صلی الله علیه وآله وسلم) هشدار می دهد:

«إِسْتَغْفِر لَهُمْ اَوْلا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعینَ مَرَّهً فَلَنْ یَغْفِرَاللهُ لَهُمْ؛(3) چه برای آنان استغفار کنی و چه استغفار نکنی (به حال آن ها فرقی نمی کند بلکه) اگر هفتاد مرتبه هم برای آنان از خدا آمرزش طلبی، قطعاً خدا ایشان را نخواهد آمرزید.»

و سپس با صراحت علّت آن را بیان می کند: «ذلِکَ بِأَنَّهُمْ کَفَرُوا بِاللهِ وَ رَسُولِه وَاللهُ لایَهْدِی الْقَوْمَ الفاسِقینَ»؛ این بدان علّت است که این منافقان به ظاهر مسلمان، به خدا و رسولش کافر گشته اند و خداوند مردمِ فاسقِ بد کردار را هدایت نمی کند.

همچنین خداوند در مورد دسته ای از مسلمانان که از سفر حدیبیّه جنگ با کفار قریش در رکاب رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) تخلّف ورزیده، و بعد از پیمان صلح و امتیازاتی که مسلمانان به دست آوردند محضر آن حضرت رسیدند و از ایشان تقاضا کردند برای آن ها استغفار کند، تا به خیال خویش، سرپوشی روی نفاق و دو رویی خود گذارده باشند و عذرشان پیش مسلمانان موجّه گردد، می فرماید: «سَیَقُولُ لَکَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الأَعْرابِ شَغَلَتْنا أَمْوالُنا وَ أَهْلُونا فَاسْتَغْفِرْ لَنا ، یَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَیْسَ فی قُلُوبِهِمْ قُلْ فَمَنْ یَمْلِکُ لَکُمْ مِنَ اللهِ شَیْئاً إِنْ اَرادَ بِکُمْ ضَرّاً اَوْ اَرادَ بِکُمْ نَفْعاً بَلْ کانَ بِما تَعْلَمُونَ خَبیراً؛(5) به زودی متخلّفان از اعراب بادیه نشین (نزد تو آمده عذر تراشی کرده و) می گویند: حفظ اموال و خانواده، ما را به خود مشغول داشت (و نتوانستیم در سفر حدیبیّه تو را همراهی کنیم) برای ما طلب آمرزش کن. اینان به زبان خود چیزی می گویند که در دل ندارند، بگو: چه کسی می تواند در برابر خداوند از شما دفاع کند، هر گاه زیانی را برایتان بخواهد یا اگر سودی را برای شما اراده کند (چه چیز مانع آن می گردد) و خداوند به تمام اعمالی که انجام می دهید آگاه است.

در این آیه و آیات بعد، خداوند به منافقانی که اسلام را برای حفظ منافع خود پذیرفته بودند، هشدار می دهد که اگر ایمان در دل و جان شما رسوخ نکند و در برابر رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) و فرامین او تسلیم نشوید، و آن حضرت را در سختی ها و مشکلات کمک و همراهی نکنید؛ عذر تراشی و تقاضای استغفار از پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) سودی به حالتان ندارد، زیرا زبان شما با دل هایتان همراه نیست، و بدانید که اگر خداوند به خاطر نفاق شما اراده سوئی نسبت به شما کند کسی نمی تواند آن را از شما دور سازد و استغفار پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) نیز فایده ای برایتان نخواهد داشت.

منبع: کتاب تجربه شیرین ندامت رمز آشتی با خدا و امام زمان علیه السلام و برکات استغفار، محمدحسین یوسفی.

------

پی نوشت ها:

1. سوره منافقون، آیه 1.

2. سوره منافقون، آیه 5- 6.

3 و 4. سوره توبه، آیه 80.

5. سوره فتح، آیه 11.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر