امام سجاد علیه السلام در روایتی سعادت همیشگی انسان را در چهار چیز می داند

همواره در سعادت خواهى بود

همواره در سعادت خواهى بود

خداوند متعال درسوره مبارکه هود می فرماید: يَوْمَ يَأْتِ لَا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ؛ در آن روز که فرا رسد هیچ کس جز به فرمان خدا سخن نگوید، پس برخی شقی و عده ای سعیدند. مطابق این آیه انسان ها به دو دسته سعادتمند و شقاوتمند تقسیم می شوند. سعادت و شقاوت مقابل یکدیگرند؛ سعادت عبارت است از رسیدن به خیرات جسمانى و روحانى، شقاوت عبارت از نداشتن خیرات جسمانی و روحانی است. سعادت یک امریست که همه انسانها به دنبال آن هستند، نمی شود ازکسی سوال کنی و او سعادت را دوست نداشته باشد. برای رسیدن به خیرو سعادت ملاک ومعیار هایی در آیات و روایات بیان شده، که باید به آن معیارها توجه ویژه داشت. امام سجاد علیه السلام در روایتی سعادت همیشگی انسان را در چهار چیز بیان نموده است.

انسان خودش را موعظه کند

يَا ابْنَ آدَمَ إِنَّكَ لاَ تَزَالُ بِخَيْرٍ مَا دَامَ لَكَ وَاعِظٌ مِنْ نَفْسِكَ؛ اى فرزند آدم،همواره در خير و سعادت خواهى بود مادام كه از نفست واعظى داشته باشى.

یکی راههای سعادت انسان، پند و موعظه در درون خود است، امام صادق علیه السلام می فرمایند: السَّعيدُ مَن وَجَدَ في نفسِهِ خَلوَةً يَشغَلُ بها(1)؛خوشبخت، كسى است كه براى نفس خود خلوت و فراغتى يابد و به كار اصلاح آن پردازد.

موعظه ،عامل از بین بردن غفلت و کدورت، صیقل‌دهنده جان‌ها و جلادهنده دل‌ها است. امام على عليه السلام : المَواعِظُ صَقالُ النُّفوسِ. و جَلاءُ القُلوبِ (2) ؛ اندرزها صيقل بخش جان ها و جلا دهنده دل هاست.

اگرچه انسان ازموعظه دیگران بی نیاز نیست، لکن بهترين موعظه براي انسان موعظه‏ اى است که از درون انسان برمی خیزد. و برای خود دلسوزی می نماید. چون هركسى به صفات و عيوب خود از همه آگاه‏تر است.

همّ و غمش محاسبۀ نفس باشد

وَ مَا كَانَتِ اَلْمُحَاسَبَةُ مِنْ هَمِّكَ؛ و همّ و غمت محاسبۀ نفس باشد.

دومین عامل سعادت محاسبه در نفس است، امام صادق(صلوات الله عليه) می فرمایند: « إذا أوَيْتَ إلى فِراشِكَ »، آنگاه كه در بسترت قرار گرفتی ، « فانْظُرْ ما سَلَكْتَ في بَطنِكَ»؛ در اين باره بينديش كه چه خوراكى به معده خود فرستاده اى « و ما كَسَبْتَ في يَومِك »؛ و در آن روز چه كارهايى كرده اى « و اذْكُرْ أنَّكَ مَيِّتٌ و أنَّ لَكَ مَعادا» و به ياد آور كه مى ميرى و تو را بازگشتى هست .(3)

ترس وحزن داشته باشد

وَ مَا كَانَ اَلْخَوْفُ لَكَ شِعَارا وَ اَلْحَزَنُ دِثَارا ؛ خوف شعار لباس تو و اندوه لباس زیرین تو باشد. سومین سبب تاثیر گذار در سعادت انسان خوف از اعمالی که انجام داده­ و حزن از عذاب الهی در قیامت است. تفاوت خوف و حزن چیست؟ خوف نسبت به آینده، که سبب می شود انسان نافرمانی نکند و حزن نسبت به گذشته، سبب می شود خسارت هایی که دیده جبران کند.

آماده پاسخگویی باشد

يَا ابْنَ آدَمَ إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ مَبْعُوثٌ وَ مَوْقُوفٌ بَيْنَ يَدَيِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَسْئُولٌ فَأَعِدَّ لَهُ جَوَابا(4) ؛اى فرزند آدم، تو خواهى مرد و دوباره زنده خواهى شد و در مقابل خدا مورد سؤال قرار خواهى گرفت،اكنون براى آن روز پاسخى آماده كن.

چهارمین عامل دخیل در#سعادت انسان مراقبت و آمادگی پاسخگویی در محضر خداوند متعال است. قبل از آن که مورد پاسخگویی قرار گیرد، باید خود را سوال کند و خود را برای پاسخگویی آماده کند.

مقداد ملایی

پی نوشت ها:

1. بحار الأنوار: ج۷۸، ص۲۰۳، ح۳۵.

2. غرر الحكم : 1354.

3. الدعوات : 123/302 .

4. الأمالي للطوسي: 115/176.


مطالب مرتبط