ورزش و بازی در تربیت کودکان مؤثر است بنابراین والدين سعی کنند با كودكانشان به بازى ‏هاى كودكانه بپردازند

ورزش و بازی در تربیت کودکان مؤثر است

ورزش و بازی در تربیت کودکان مؤثر است

ورزش براى كودكان، بسیار ضرورى و لازم است. كودكان به طور طبيعى و فطرى به ورزش، بازى و تحرّك علاقه نشان مى ‏دهند و والدين و مربيان باید سعى كنند كودكان را به سوى ورزش ‏ها و بازى ‏هايى هدايت كنند كه فكر، روح، جسم و شخصيت آنها را ساخته و آنها را براى زندگى اجتماعى سالم و مفيد آماده سازد. دكتر رجبعلى مظلومى در كتاب گامى در مسير تربيت اسلامى مى ‏نويسد: «ورزش ‏هايى كه به كودكان داده مى‏ شود، بايد چنان باشند كه به تربيت قواى فكرى و نظم روحى آنها منتهى شود؛ بدين معنا كه اخلاق سازی كنند، ايجاد منش نمايند، عادت هاى مطلوب را (نظير نظم و انضباط و اطاعت از قانون و جوان ‏مردى و همكارى) مايه گذارند يا حس ابتكار را بيدار كنند و بپرورند. اينها همه را ضمن بازى ‏ها بهتر از هر گونه درس مى‏ توان ياد داد، زيرا اثر اين‏ چنين آموزش ضمن بازى ‏ها، تا پايان عمر، باقى مى ‏ماند».[1]

از ورزش‏ و بازى‏ هاى كودكان، استفاده‏ هاى ديگرى نيز مى ‏توان نمود. مربيان، با توجه به نوع بازى ‏ها و ورزش ‏هاى مورد علاقه‏ كودكان، مى‏ توانند شخصيت واقعى و حقيقى و نيز استعدادهاى نهفته كودكان و حساسيت‏ هاى روحى آنان را كشف نموده و در برنامه ‏ريزى‏ هاى تربيتى، مورد توجه و استفاده قرار دهند. دكتر مظلومى در اين باره مى ‏نويسد: «بازى‏ هاى مورد علاقه‏ كودك نيز مى ‏توانند تا حد زيادى معرّف جهت عاطفى و نظرى او باشند و قابل توجه براى كار مربى قرار گيرند. آرى بازى، واقعا بازى نيست، درس زندگى كودك است و نمايشى از سير درونى و نفسانى او؛ پس بايد كه آن را نيكو ساخت و نيكو نظارت كرد».[2]

آية اللّه ابراهيم امينى نيز در كتاب بانوى نمونه‏ اسلام چنين مى ‏نگارد: «دانشمندان فن تربيت توصيه مى ‏كنند كه بايد اطفال را آزادى داد تا بر طبق دل‏ خواه بازى كنند، بلكه بايد وسايل و اسباب ‏بازى و تفريح سالم را براى آنان فراهم ساخت. اخيرا در جهان متمدن، اين موضوع مورد توجه واقع شده و در كودكستان‏ ها و دبستان‏ ها و دبيرستان‏ ها انواع وسايل بازى و تفريح سالم را مطابق سن كودكان و نوجوانان برايشان فراهم مى ‏سازند و آنان را به بازى‏ هاى دسته ‏جمعى تشويق مى ‏كنند و به اثبات مى ‏رسانند كه بازى چنان‏ كه براى رشد بدنى اطفال لازم است، براى تربيت روحى آنان نيز تأثير به سزايى دارد.

بعضى مردم از كودكان انتظار دارند كه مانند بزرگ سالان زندگى كنند و بر خودشان لازم مى‏دانند كه اطفال را از بازى و حركات بچه ‏گانه بازدارند و اين عمل را تربيت مى ‏شمارند. اگر كودك بازيگر بود، مى‏ گويند: كودك بى ‏ادبى است، ولى اگر خمود و سر به زير بود و از بازى كناره ‏گيرى كرد و در گوشه‏ اى نشست، مى‏ گويند: آفرين، چه كودك باادبى است! اما دانشمندان روان‏ شناس اين عقيده را خطا و غلط مى ‏دانند و عقيده دارند كه بچه بايد بازى كند؛ اگر بازى نمى ‏كند، علامت كسالت جسمانى و ضعف روحى اوست. البته پدر و مادر بايد اين جهت را مراعات كنند كه بازى كردن كودك به حال خودش زيان ‏بخش نباشد و اسباب مزاحمت ديگران را نيز فراهم نسازد. پدر و مادر نه تنها بايد كودك را در بازى كردن آزاد بگذارند، بلكه خودشان نيز بايد در مواقع بیكارى با آنان بازى كنند، زيرا بازى كردن با پدر و مادر براى اطفال، بسى لذت ‏بخش است و آن را از علايم محبت مى ‏شمارند».[3]

هچنین از راه ورزش مى ‏توان كودك را تربيت نمود و بسيارى از يادگرفتنى ‏ها را به او آموخت. در كتاب كودك و ورزش چنين آمده: «قدرت آموختن در تمام كودكان وجود دارد. كودك مى ‏تواند از ديگران و با ديگران، بر اثر نگاه كردن، مقايسه كردن و تقليد كردن بياموزد. رقابت نيز مى ‏تواند در آموزش مؤثر باشد. كودك مى ‏تواند قواعد اجتماعى و زندگى را فقط در جمع كودكان بياموزد، براى اين منظور سعى كنيد كه فرزند شما با ديگران آميزش و رفت و آمد داشته باشد و تمرينات مثبت و منفى را بياموزد. هدف از تربيت كودكان استقلال آنهاست».[4]

رهبران دينى ما نيز به شکل های مختلف، ضرورت بازى و تحرك براى كودكان را مورد اشاره قرار داده ‏اند. حضرت على عليه السلام می فرمایند: «هركس كودكى دارد، خود نيز بايد كودك شود».[5]

در سيره‏ پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلم مى‏ خوانيم: «حسنين عليهما السّلام مشغول بازى بودند. حضرت آن دو را گرفت و هر يك را بر يك دوش خود سوار كرد. مردى گفت: شما خوب سوارى براى اينان هستيد. حضرت فرمود: و اين دو خوب سوارانى هستند». جالب ‏تر اينكه، گاه خود آن حضرت دو نوه‏ خردسال را به كشتى گرفتن واداشته و سپس به تشويق آنان مى ‏پرداخت.[6]

با توجه به اهمیت بسیار ورزش و تفریحات سالم برای کودکان، نباید از نقش مؤثر این دو در تربیت کودکان غفلت کرد.

منبع:

قرآن و طب، عباس نژاد، محسن‏، موسسه انتشاراتي بنياد پژوهشهاي قرآني حوزه و دانشگاه‏، مشهد مقدس‏، 1385ش،‏ ص 205.

------

پی نوشت ها:

[1] گامى در مسير تربيت اسلامى ص 62.

[2] همان، ص 69.

[3] بانوى نمونه‏ اسلام ص 130 و 131.

[4] سازمان تربيت ‏بدنى جمهورى اسلامى ايران، كودك و ورزش، ص 74 و 75.

[5] کافی، ج ‏6، ص 50.

[6] بحار الأنوار ج ‏37، ص 86.


مطالب مرتبط