صفات و ویژگی های برجسته اخلاقی امام جواد علیه السلام می تواند الگوی مؤمنان حقیقی باشد...

ویژگی های ممتاز اخلاقی امام جواد علیه السلام

ویژگی های ممتاز اخلاقی امام جواد علیه السلام

امام جواد علیه السلام از صفات و ویژگی های ممتاز اخلاقی برخوردار بودند و پیروان آن حضرت می توانند با الگوگیری از این ویژگی ها، خود را شیعه اهل بیت علیهم السلام به شمار آورند.

1- عبادت

امام جواد علیه السلام عابدترین مردم زمان خودش بود و در ترس از خدا، اخلاص در اطاعت و عبادت الگویی تمام عیار بود. آن حضرت حج بسیاری رفت بود، دعاهای بسیاری نیز از ایشان روایت کرده اند، نمازهای مستحبی بسیاری نیز می خوانده است. امام جواد علیه السلام به ماه رجب بسیار اهمیت می داده اند، ریان بن صلت روایت می کند روز نیمه رجب و بیست هفتم آن ماه که امام جواد علیه السلام در بغداد بود روزه داشت، همه خدم و حشم او نیز با او روزه گرفته بودند و به ما دستور داد نمازی بخوانیم که دوازده رکعت بود با حمد و سوره و قرائت سوره ها و ذکرهایی که بعد از آن نماز بود.[1] و می فرمود: شب بیست و هفتم رجب شبی است که بهتر از هر چیزیست که خورشید بر آن طلوع کرده است و برای آن شب، نماز ویژه ای ذکر کردند.[2]

2- زهد و پارسایی

حضرت جواد علیه السلام زهد و پارسایی و رویگردانی از دنیا را سرلوحه زندگی خود قرار داده بودند با اینکه وجوهات و اوقاف زیادی در اختیار ایشان بود اما هیچگاه به آن ها علاقه ای نداشت و آنها را در راهی که رضای خدا در آن بود مصرف می کردد. عباس بن معروف می گويد: غلام محمد بن حسن درگذشت و در حالی که خواهرى داشت هنگام مرگ همه اموالش را براى امام جواد عليه السلام وصيت كرد. ما همه وسايل او را به هزار درهم فروختيم و آن را براى امام جواد عليه السلام فرستاديم و به امام نوشتم كه ميّت همه اموالش را براى شما وصيت كرده است. امام عليه السلام یک سوم آن را برداشت و بقيه آن را بازگرداند و به من دستور داد آن را به وارثش بپردازم.[3]

3- كرم و بخشش

حضرت جواد علیه السلام از انسان های بخشنده و سخاوتمند بود و لقب گرفتن ایشان به جواد نشان از کرم و بخشش آن حضرت می باشد. احمد بن حديد می گوید: با قافله برای حج خارج شدم. دزدها سر راه ما را گرفتند و اموالمان را بردند. وارد مدينه كه شدم حضرت جواد علیه السلام را بين راه ديدم با ایشان به منزلش رفتم. جريان را عرض كردم، دستور داد مقدارى لباس برايم بياورند، پولى نيز داد و فرمود: به نسبت مقدارى كه دزد از آنها برده بين دوستان خود تقسيم كن. من نیز تقسيم كردم و ديدم آن پول مساوى با همان مقدارى بود دزدها برده بودند.[4]

4- نیکی به مردم

نیکی و احسان به مردم از سجایای اخلاقی حضرت جواد علیه السلام به شمار می رود در این باره روایات فراوانی نقل کرده اند. به عنوان نمونه احمد بن زكريا صيدلانى از شخصى از اهل سيستان نقل می کند: من با حضرت جواد علیه السلام در سفر حج همراه شدم. سر سفره ای که نشسته بوديم گروهى از مأمورين نيز بودند. عرض كردم: آقا فدايت شوم فرماندار شهر ما ارادتمند به خاندان اهل بیت است و من در دفتر مالياتى او مقدارى بدهکارم، اگر صلاح بدانید نامه ‏اى بنويسید تا به من كمك كند. فرمودند: او را نمي شناسم. عرض كردم همان طورى كه توضيح دادم او از ارادتمندان به اهل بیت است نامه‏ شما براى من سودمند است. ایشان كاغذى به دست گرفت و چنين نوشت: «بسم اللَّه الرحمن الرحيم، آوردنده نامه می گوید تو مذهبى پسنديده داری، بدان آنقدر از اين مأموريت براى تو بهره خواهد بود كه به مردم نيكى كنى، نسبت به برادران خود نيكوكار باش و بدان كه خداى عزيز از تو حتى نسبت به يك ذره كوچك بازخواست خواهد كرد».

آن شخص می گوید وارد سيستان كه شدم حسين بن عبداللَّه نيشابورى كه فرماندار بود وقتی از جريان نامه آگاه شده بود دو فرسخ به استقبال من آمد. نامه را به او دادم، بوسيد و روى چشم گذاشت و گفت: چه می خواهی؟ گفتم: مالياتى دارم كه در دفتر تو مبلغ آن يادداشت شده است. دستور داد آن را از بين ببرند و گفت:‏ تا وقتى من فرماندار باشم ماليات از تو نخواهم گرفت. بعد پرسيد: چند زن و فرزند دارى؟ تعداد آنها را گفتم. مقدارى كه مخارج من و آنها را تأمين می کرد به اضافه مبالغ ديگري به من بخشيد. تا وقتى او زنده بود از من مالیات نگرفت و از لطف و عنايت او بى ‏بهره نبودم تا از دنيا رفت.[5]

5- همدردی با مردم

امام جواد علیه السلام در پنهان و آشکار با مردم همدردی می کردند و آنها را کمک و راهنمایی می نمودند. مورخین نوشته اند: فرمانداری به ابراهیم بن محمد همدانی ستمی کرد، او به حضرت جواد علیه السلام نامه ای نوشت و ایشان را از ستمی که به او شده بود خبر داد، امام ناراحت شد و در نامه ای به او چنین نوشت: «خداوند به زودى تو را بر دشمنت پيروز كند و از دست او نجات دهد، مژده باد كه به زودی پيروز مي شوى و در آخرت نيز پاداش مى ‏گيرى خدا را بسيار ستايش كن».[6]

اینها گوشه ای از صفات و ویژگی های ممتاز امام جواد علیه السلام بود که ایشان را به عنوان انسانی کامل به دیگران می شناساند.

مهدی سیدمرادی

پی نوشت ها:

[1] مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، شیخ طوسی، مؤسسة فقه الشيعة، بيروت‏، 1411ق،‏ ج ‏2، ص 814.

[2] همان، ص 813.

[3] تهذيب الأحكام، شیخ طوسی، به تحقیق حسن الموسوى‏ خرسان، دار الكتب الإسلاميه‏، تهران‏، 1407ق، ج‏ ‏9، ص 242.

[4] بحار الأنوار، محمد باقر مجلسى، دار إحياء التراث العربي‏، بيروت‏، 1403 ق‏، ج ‏50، ص 44.

[5] كافي، كلينى، محمد بن يعقوب‏، ‏دارالكتب الإسلامية، تهران‏، 1407 ق‏، ج ‏5، ص 111.

[6] رجال الكشي، كشى، محمد بن عمر، به تصحیح شیخ طوسى و حسن مصطفوى، مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، 1409ق،‏ ص 611.


مطالب مرتبط