پیامبر (ص) هنگامی که در مکه بود به قدرت پروردگار در یک شب از مسجد الحرام به مسجد الاقصی در بیت المقدس که فاصله آن بیش از یکصد فرسنگ است، رفته و در آنجا به آسمان ها صعود نموده ...

و ما ادریک ما المعراج

و ما ادریک ما المعراج

امام رضا (ع) می فرمایند: کسی که معراج پیامبر (ص) را تکذیب کند، رسول خدا (ص) را تکذیب کرده است.
معراج از عروج به معنای بالا رفتن است و نیز به معنای سیر روحانی و معنوی آمده است. منظور از آن طبق آیات قرآن و روایات فراوان و معروف میان دانشمندان اسلامی این است که پیامبر (ص) هنگامی که در مکه بود به قدرت پروردگار در یک شب از مسجد الحرام به مسجد الاقصی در بیت المقدس که فاصله آن بیش از یکصد فرسنگ است، رفته و در آنجا به آسمان ها صعود نموده تا آثار قدرت و عظمت پروردگار را در پهنه گیتی مشاهده نماید و همان شب نیز به مکه بازگشت.
این سیر هم جسمانی و هم روحانی بوده، به خلاف دیدگاه برخی که آن را فقط به معراج روحانی شبیه یک خواب یا مکاشفه روحی تفسیر کرده اند.
در دو سوره از قرآن به مسأله معراج اشاره شده است:
1) در نخستین آیه سوره اسرا که می فرماید: پاک و منزه است خدایی که بنده اش را در یک شب از مسجد الحرام به مسجد الاقصی که گرداگردش را پر برکت ساختیم برد، تا آیات خود را به او نشان دهیم، او شنوا و بینا است.
در این آیه دو نکته قابل توجه است: یکی تعبیر « عبده» که دلالت بر جسمانی و روحانی بودن توأمان این سیر داردو فرض اینکه این معراج فقط روحانی بوده را رد می کند. نیز بر اینکه افتخار چنین سیری به خاطر مقام عبودیت و بندگی آن حضرت بوده است دلالت می کند و لذا می توان این مقام را (عبودیت) بالاترین مقام برای انسان برشمرد.
و دیگر تعبیر «لیلا» است که نشان می دهد سیر پیامبر(ص) از مسجدالحرام به مسجدالاقصی و معراج، در یک شب بوده است.
2) در سوره نجم از آیه 13 تا 18 نیز به سیر آسمانی پیامبر (ص) و جریان معراج اشاره شدهاست که در تعبیری می فرماید: « چشم پیامبر (ص) دوچار خطا و انحراف و طغیان نشده»، این عبارت حاکی از این است که حادثه معراج در بیداری برای پیامبر (ص) رخ داده و طی این رخداد، وجود مقدسشان در خواب و حالت مکاشفه نبوده است.
همچنین در روایاتی که متواتر و قطعی است، اصل موضوع معراج امری ثابت و قطعی شمرده می شودو در روایاتی نیز ویژگی ها و مشاهدات پیامبر(ص) در آن شب مطرح می شود.
بنا بر این اصل معراج از نظر دانشمندان اسلامی اعم از شیعه و اهل سنت قابل تکذیب و انکار نیست اگر چه برخی از مسائل آن در روایاتی ساختگی که مشتمل بر امور نامعقول است قابل تکذیب می باشد. از جمله این که پیامبر (ص) خدا را آشکارا دید و با او سخن گفت که با اصول و معیارهای توحید سازش نداردو با اهداف مهم این سیر معنوی نیز سازش ندارد زیرا هدف از این سفر آسمانی این نبوده است که پیامبر (ص) خدا را در آسمان ها ببیند همان طور که برخی نا آگاهان این مسائل را مطرح کرده اند. بلکه هدف اصلی از معراج این بود که روح بزرگ رسول خدا (ص) با مشاهده اسرار عظمت خدا در سراسر جهان هستی به ویژه عالم ملکوت دید تازه ای و آگاهی کاملی بیابد تا بتواند با آن رهبری و هدایت انسان ها را به خوبی بر عهده بگیرد.
در این جا شبهه ای مطرح است که آیا عروج به آسمان ها با وجود نیروی جاذبه و فقدان هوا در بیرون جو زمین و حالت بی وزنی و نیز اشعه های خطرناک ماوراء بنفش و اشعه ایکس چگونه ممکن است؟
برای پاسخ به این پرسش نکات زیر قابل توجه است:
1) موانعی که برای معراج بیان شده امور محال و لا ینحل نیستندو ما می بینیم که دانش امروز با پیشرفت های علمی سفر به فضا را ممکن می داند و سالانه فضانوردان با وسیله های مجهز به سیارات مختلف مسافرت می کنند و این نشان می دهد که سفر به آسمان ها منع عقلی ندارد.
2) مسئله معراج می تواند یک امر غیر عادی باشد مانند معجزات پیامبران که امری غیرعادی و وابسته به قدرت بی پایان خداوند است زیرا خداوند با نیروی نامحدود می تواند، پیامبرش را از خطر اشعه های مرگبار نجات بدهد و مرکبی سریع السیر متناسب با این سفر فضایی در اختیار پیامبرش بگذارد، اما این مرکب «رفرف» یا «براق» یا چیز دیگری بوده است. تنها در روایاتی بدان اشاره شده است ولی برای ما کاملا ناشناخته است.
3) مسئله معراج تنها عقیده مسلمانان نیست بلکه در میان پیروان ادیان دیگر نیز وجود دارد همان طور که در باره حضرت عیسی (ع) در انجیل مرقس باب 6 و انجیل لوقا باب24 و انجیل یوحنا باب 21 آمده است که پس از آنکه به دار آویخته و دفن شد از میان مردگان برخاست و پس از 40 روز به آسمان ها عروج نمود.
همانطور که خداوند برای حضرت موسی(ع) و حضرت ابراهیم (ع) وحضرت ادریس (ع) نیز معراج قرار داده است.
نتیجه اینکه جریان معراج پیامبر (ص) امری قطعی است و قابل تکذیب نمی باشدو به همین جهت امام هشتم (ع) فرمودند: کسی که معراج را تکذیب کند رسول خدا (ص) را تکذیب کرده است.

برگرفته از کتاب نشانی بهشت از سری ره توشه – تالیف : حسین علوی مهر- معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی آستان قدس رضوی


مطالب مرتبط