پدر و مادر چه چیزهایی به فرزندانشان بیاموزند؟

پدر و مادر چه چیزهایی به فرزندانشان بیاموزند؟

خانواده نخستین رکن اساسی پرورش فرزندان شایسته است و زیربنای شخصیت انسان در خانواده شکل می گیرد بنابراین پدر و مادر نسبت به تربیت و پرورش فرزندان خود مسئول هستند. پیشوایان اسلام در زمینه اینکه به فرزندان چه چیزهایی آموزش داده شود رهنمودهایی دارند که به آنها اشاره می شود.

1- باورهای اسلامی به ویژه توحید

سليمان بن خالد می گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: من خانواده‏ اى دارم كه از من حرف شنوی دارند. آنها را به این امر [ولایت] دعوت كنم؟ فرمود: آرى خداى عزوجل در كتابش مي فرمايد: «ای كسانى كه ايمان آورده ‏ايد! خود و خانواده خود را از آتشى كه آتشگيره آن مردم و سنگ است بركنار داريد».[1][2]

در حدیثی از رسول خدا صلى الله عليه و آله می خوانیم: «هر كه طفلى را تربيت كند تا بگويد «لا اله الا اللَّه» خدا از او حساب نمی کشد».[3]

2- دوستی پیامبر صلی الله علیه و آله و خاندانش

حضرت رسول صلى الله عليه و آله فرموده اند: «فرزندان خود را بر سه ویژگی تربیت کنید: دوستى پیامبرتان، دوستى اهل بيت او و خواندن قرآن».[4]

3- واجبات به ویژه نماز و روزه

از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده كه حضرت به برخى از اطفال نگاه كرد و فرمود: «واى بر فرزندان آخر الزمان از دست پدرانشان! سؤال شد: اى رسول خدا! از دست پدران مشركشان. حضرت فرمود: «نه از دست پدران مؤمنشان كه چيزى از واجبات را به آنان نمى ‏آموزند و هنگامى هم كه فرزندانشان بياموزند پدران آنان را باز مى ‏دارند و تنها به داشتن چیز اندکی از دنيا از آنان راضى مى ‏شوند. من از آنان بیزارم و آنان از من بيزارند».[5]

از امام صادق عليه السلام هم فرموده است: «ما كودكان خود را در پنج سالگى به خواندن نماز دستور می دهیم و شما فرزندان خود را در هفت سالگى به نماز خواندن دستور دهيد. همچنين ما كودكان خود را در هفت سالگى دستور به روزه گرفتن مى ‏دهیم، تا جايى كه توانایی دارند؛ حتّى به اندازه نصف روز يا بيشتر يا كمتر از آن هر چه که مى ‏توانند ... و شما نيز در نه سالگى به روزه دستور دهيد، در حد توان و طاقتشان و اگر تشنگى بر آنان چیره شد، افطار كنند».[6]

4- قرآن

پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله می فرمایند: «هیچکس نيست كه به فرزندش قرآن را بیاموزد، جز اين ‏كه خداى تعالى بر سر پدر و مادر او در روز قيامت تاجی بگذارد و دو لباس بلند و زيبا بر آنان بپوشاند كه مردم مانند آن را نديده‏ اند».[7]

5- معارف دینی

حضرت علی بن ابیطالب علیه السلام فرموده اند: «به كودكان مطالب سودمند بياموزيد (عقايد شيعه) تا مخالفان بر آنها چیره نشوند».[8]

این دستور با ارزش سبب می شود فرزندان از خردسالى براى دفاع از حريم عقايد و مبارزه كردن با وسوسه‏ هاى شياطين آماده شوند و از اغفالگري هاى دشمنان پيشگيرى کند.

6- نوشتن

پيامبر صلی الله علیه و آله فرموده‏ اند: «از حقوق فرزند بر پدر سه چيز است: نام نیکو بر او بگذارد، به او نوشتن بياموزد و چون به حد بلوغ (فکری و عقلی) رسيد او را همسر دهد».[9]

7- بهداشت

اصبغ بن نباته از اميرالمؤمنين علیه السلام روایت مى‏ كند كه آن حضرت به پسرش امام حسن علیه السلام فرمود: فرزندم، آيا به تو چهار نکته را نياموزم كه با آن از طب بى ‏نياز شوى؟ عرض كرد: آرى يا اميرالمؤمنين، فرمود: «بر سر غذا ننشين مگر اينكه گرسنه باشى و از سر غذا برنخيز مگر اينكه اشتهاى آن را داشته باشى (سير نخورى) و غذا را خوب بجو و هر گاه كه خواستى بخوابى به مستراح برو. اگر اينها را به كار بردى از طبیب بى ‏نياز خواهى شد».[10]

8- حکمت های اخلاقی

سفيان ثورى می گويد، خدمت حضرت صادق علیه السلام رسيدم و عرض كردم: مرا نصيحتى كنيد كه پس از شما به خاطر سپارم... فرمود: سفيان، پدرم مرا سه ادب آموخت و از سه چيز بازداشت، اما آدابی که به من آموخت این بود که فرمود: پسر جان هر كه با رفيق بد همراهی کند سالم نماند، هر كه سخنش را مهار نکند پشيمان شود و هر كه جاى بدنام رود متهم شود. گفتم: ای پسر رسول خدا، آن سه چيز كه از آن نهی فرمود چه بود؟ فرمود: مرا از اینکه با حسد کننده بر نعمت ها، شماتت کننده بر مصیبت ها و یا فرد سخن چین همنشین و هم صحبت باشم، بازداشت».[11]

9- شعرهای سودمند:

امام صادق عليه السلام فرموده اند: «امير مؤمنان عليه السلام از اینکه اشعار ابوطالب روایت و تدوين شود خرسند می شد و مى‏ فرمود: آنها را فراگيريد و به فرزندانتان یاد دهيد؛ چرا که او بر دين خدا بود و در اشعارش دانش بسیار است».[12]

مهدی سیدمرادی

منبع:

برگرفته از حکمت نامه کودک، محمدی ری شهری، به ترجمه عباس پسندیده، دارالحدیث، قم، 1385ش، ص 173 – 149.

------

پی نوشت ها:

[1] تحریم، 6.

[2] المحاسن، احمد بن محمد بن خالد برقى، دار الكتب الإسلامية، قم‏، 1371 ق‏، ج ‏1، ص 231.

[3] نهج الفصاحة (مجموعه كلمات قصار حضرت رسول صلى الله عليه و آله)، ابوالقاسم پاينده، ‏دنياى دانش‏، ‏تهران‏، 1382ش،‏ ص 768.

[4] قاموس قرآن، قرشى سيد على اكبر، دارالكتب الإسلامية، تهران‏، 1371ش،‏ مقدمه، ص 2.

[5] جامع الأخبار، شعيري، محمد بن محمد، مطبعة حيدرية، نجف‏، بى تا، ص 106.

[6] كافي، كلينى، محمد بن يعقوب‏، ‏دارالكتب الإسلامية، تهران‏، 1407 ق‏، ج ‏3، ص 409.

[7] فرهنگ قرآن، اخلاق حميده‏، امامى، عبدالنبى‏، مطبوعات ديني‏، قم‏، 1389ش‏، ج ‏3، ص 82.

[8] تحف العقول، ابن شعبه حرانى، جامعه مدرسين‏، قم‏، 1404ق، ص 104.

[9] روضة الواعظين و بصيرة المتعظين، فتال نيشابورى، محمد بن احمد، انتشارات رضى‏، قم‏، 1375ش،‏ ج‏ 2، ص ‏2، ص 369.

[10] الخصال، شیخ صدوق، به تصحیح: على اكبر غفارى، جامعه مدرسين‏، قم‏، 1362ش،‏ ج ‏1، ص 229.

[11] تحف العقول، ص 376.

[12] بحار الأنوار، محمد باقر مجلسى، دار إحياء التراث العربي‏، بيروت‏، 1403 ق‏، ج ‏35، ص 115.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

8832

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8268

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7585

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8534

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9294

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر