اسباب بازی مناسب و مفید آن است که علاوه بر وسیله سرگرمی و تفریح بودن ، نیروی تفکر، خلاقیت و سازندگی کودک را برانگیزد و به رشد ذهنی و روانی او کمک کند.

پرورش خلاقیت کودک

پرورش خلاقیت کودک

یکی از راه هایی که می توان رشد کودک را تسریع کرد، عبارت است از تشویق و راهنمایی کودکان به انجام بازی های خلاق با استفاده از محیط جذاب ، روشی که والدین برای چیدن و نمایش اسباب بازی های کودک شان به کار می برند تا حدود زیادی در تقویت خلاقیت کودک نقش دارد .

اگر اسباب بازی ها به صورت درهم و برهم داخل جعبه ای ریخته شوند ، برای کودک جذابیتی نخواهد داشت . در حالی که اگر اسباب بازی ها خوب به نمایش گذاشته شده و با نظم و ترتیب به صورت مناظر کوچک یا تابلوهای کوچک چیده شده باشند ، او را به بازی کردن و ترتیب دادن آرایش های ابتکاری دیگر تحریک می کنند .

وجود فضاهایی برای بازی در حوزه فعالیت های خاص ، مثل یک سینی پر از شن ، یک میز رنگ آمیزی و چایی که کودک بتواند آب بازی کند مفید است .

در صورتی که بزرگ ترها از لحاظ ایمنی احتیاط های لازم را به عمل آورند ، آشپزخانه محل ایده آلی برای بازی کردن است . به خصوص اگر میز و صندلی مناسب کودک ، اجاق اسباب بازی و مقداری ظرف و دیگ و ماهی تابه برای بازی وجود داشته باشد .

می توان گوشه ای را برای عروسک ها در نظر گرفت که کودک بتواند هر شب عروسک ها را بخواباند و صبح روز بعد آنها را برای صبحانه بیدار کند .

یک محیط جذاب برای بروز خلاقیت کودکان به داخل منزل محدود نمی شود ، اگر محل سکونت شما دارای حیاط و باغچه است می توانید آن را با تجهیزات مناسبی مانند جعبه شن ,تاب ، سرسره و ... کنید .

کنجکاوی و جست و خیز کودک یکی از اساسی ترین اصول پرورش و رشد کودکان می باشد و نشان دهنده سلامت اوست ، همچنان که پرورش نیروهای آفرینندگی ، استعداد و خلاقیت کودکان به پرورش حواس پنج گانه آنها بستگی دارد ، باید بتواند هر چه بیشتر حواس پنج گانه خود را به کار اندازد و به کمک آنها از دنیای اطراف خود آگاهی بیشتری به دست آورد . بهترین وسیله برای به کارگیری و تحریک حواس پنج گانه کودک ، بازی و اسباب بازی است که به عنوان یک عامل بسیار مهم در پرورش شخصیت و خلاقیت کودک اهمیت اساسی پیدا می کند .

برخلاف آنچه والدین انتظار دارند ، هر قدر اسباب بازی دارای شکل غیراختصاصی و بنیادی تری باشد ، جای بیشتری برای قوه تخیل کودک باقی می گذارد .

مثلا شاید یک تکه چوب که می توان از آن به عنوان شمشیر یا چوب ماهی گیری استفاده کرد بیشتر از یک عروسک با لباس های گران قیمت که فقط می تواند یک شخصیت داشته باشد ، به خلاقیت کودک کمک کند .

با وجود این اسباب بازی های بسیار خوبی وجود دارد که چنان طراحی شده اند که قادرند محرکی برای کودک جهت جستجو و کشف چیزهای جدید و یادگیری مهارت های نو باشند .

اسباب بازی مناسب و مفید آن است که علاوه بر وسیله سرگرمی و تفریح بودن ، نیروی تفکر ، خلاقیت و سازندگی کودک را برانگیزد و به رشد ذهنی و روانی او کمک کند .

مضرترین اسباب بازی ها آن هایی هستند که قوه تخیلات کودک را کنترل نموده و خلاقیت او را از وی بگیرند . این نوع اسباب بازی ها در عوض آنکه کودک را به جستجوی دنیای اطراف خود بکشانند ، از او دعوت می کنند تا مشاهده گر خوبی باشد .

در عصر کنونی اسباب بازی هایی که کودکان با خلاقیت خود ساعت ها وقت گذاشته و می ساختند فراموش شده است و جایش را اسباب بازی های امروزی آماده که برای سرگرمی تولید شده است ، گرفته است و نتیجه آن شده که دیگر فرزندان ما خلاقیتی به خرج نمی دهند و از اسباب بازی تولید شده در کارخانه ها استفاده می کنند . اگر این امکان را برای کودکان فراهم کنید که خودشان ، بادست و فکرخود ، اسباب بازی های مورد نیازشان را بسازند ، به مراتب بهتر از این است که اسباب بازی آماده برایشان بخریم .

اگر فرصتی ایجاد شود که کودکی بتواند فکر و دست های خود را به کار گیرد ، قادر خواهد بود که به کمک نیروی ابتکار و ابداع خود، از چیزهای بی فایده و بی اهمیت که ممکن است بزرگترها بخواهند دور بریزند ، اسباب بازی های بسیار جالب و سرگرم کننده ای بسازد .

کودکان از وسایلی مانند میله های فلزی بلند و کوتاه ، میخ ، نخ ، سیم های نازک و ضخیم ، ظروف کهنه ، درپوش باتری ، دورریختنی از نجاری ها ، چرخ اسباب بازی های خراب شده و دیگر وسایل اضافی چیزهایی می سازند که برایشان بسیار جالب و لذت بخش است و هیچ اسباب بازی گران بهایی نزد آنها مانند این وسایل ارزشمند نیست و با آن برابری نمی کند . بعضی از پدر و مادرها همه چیز را به صورت آماده برای کودک شان خریداری می کنند و بر این گمان اند که با خریدن اسباب بازی های گرانبها و زیاد ، زمینه رشد فکری و شکوفایی استعدادهای کودک را فراهم می آورند و خدمت بزرگی به فرزندشان می کنند .

گرچه تهیه و خرید اسباب بازی برای کودک لازم است ، اما باید توجه داشته باشیم که وقتی برای او یک قایق کوچک اسباب بازی می خریم خوش شان می آید و دوست دارند با آن بازی کنند .

مادرها باید متوجه این امر باشند که علاوه بر تهیه و خرید اسباب بازی های مناسب ، سعی کنند با در اختیار دادن ابزارهایی مانند چکش ، میخ ، قیچی و ... و وسایل اضافی و دورریختنی که پیش تر نام برده شد ، زمینه سازندگی ، خلاقیت ، ابتکار ، نوآوری و سرگرمی کودک رافراهم کنند .

پدر و مادرها دقت کنند که وقتی کودکان در حال ساختن اسباب بازی و یا چیزهایی دیگر هستند ، دخالت آنان در کارهای کودکان هر اندازه کم تر و غیر مستقیم تر باشد ، بهتر است . برای مثال اگر کودکی مشغول ساختن اسباب بازی و یا نقاشی است ، پدر و مادر نباید به بهانه های گوناگون عقاید و سلیقه ی خود را به او تحمیل کنند . بهتر است او را آزاد بگذارند تا بتوانند تصورات ، تخیلات و ابتکارات خود را به طور طبیعی نشان دهند .

چنانچه کودک از پدر و مادر تقاضای راهنمایی و کمک کرد ، آنان با تشویق و راهنمایی کوتاه و واضح در همان حد خواسته ی کودک ، او را راهنمایی کنند و از بیان توضیحات اضافی خودداری کنند .

دخالت بزرگترها به هنگام ساختن اسباب بازی و یا کارهای دیگر ، ممکن است کودکان را عصبانی یا وابسته کند . در هر دو صورت به استقلال فکری و اعتماد به نفس کودکان آسیب می زند .

وقتی کودک چیزی می سازد ، حس اعتماد و اطمینان به خود در وی افزایش می یابد. ذوق و استعداد هنری کودک پرورش می یابد ، هماهنگی فکر و چشم و دست او تقویت می شود و انرژی عصبی و روانی و حس کنجکاوی وی جهت صحیحی می یابد ، نیروی مشاهده کودک را دقیق می کند و زمینه رشد و پرورش قوه خلاقیت ، ابتکار و سازندگی کودک را فراهم می کند .

بنابراین ساخت اسباب بازی ، موجب شکوفایی استعدادهای بالقوه کودک می شود و او ، به این وسیله ،به توانایی ها و ضعف های خود پی خواهد برد . این کار، تماس کودک را با طبیعت زیاد و او را با قوانین طبیعت آشنا می کند . کودک ، با ساختن اسباب بازی و چیزهای دیگر به مفاهیم بسیاری ، از قبیل : بالا ، پایین ، عقب ، جلو ، بزرگ ، کوچک و ... پی خواهد برد .[1]


[1] . ر.ک : راهنمای انتخاب اسباب بازی ، محمدرضا مطهری ، ص 127-128 .


مطالب مرتبط