امام رضا علیه السلام در تمثیلی زیبا به پنج توصیه اخلاقی اشاره کرده اند: فرو بردن خشم، مخفی کردن کارهای نیک، پذیرش ‏نصیحت دیگران، ناامید نکردن حاجتمند، پرهیز از غیبت.

پنج توصیه اخلاقی در تمثیلی از امام رضا علیه السلام

پنج توصیه اخلاقی در تمثیلی از امام رضا علیه السلام

امام رضا عليه السّلام می فرماید: خداوند به یکی از پيامبرانش وحى فرمود: صبح که از خانه ‏بيرون رفتی نخستين چيزى را كه با آن روبرو شدى بخور، دومي را مخفى بدار، سومى را قبول كن، ‏چهارمى را نااميد نكن و از پنجمى بگريز. آن پيامبر صبح كه بيرون رفت با كوه بزرگ و سياهى روبرو ‏شد، گفت: پروردگارم به من فرمان داده كه اين را بخورم، سرگردان ماند ولی با خود گفت: ‏پروردگارم مرا به كارى كه طاقتش را ندارم فرمان ندهد، به طرف كوه حركت كرد تا آن را بخورد، هر چه به ‏آن نزديكتر مى شد كوه كوچكتر مى گرديد، تا وقتى كه به آن رسيد به اندازۀ لقمه اى شده بود، آن را خورد و ‏بسيار خوشمزه يافت.

به راه خود ادامه داد در راه طشتى از طلا پيدا كرد، گفت: پروردگارم ‏فرموده كه آن را پنهان سازم، گودالى حفر كرد و زیر خاک پنهانش كرد و به را افتاد، متوجه شد كه آن طشت از زير خاك بيرون آمده، با خود گفت: آنچه پروردگارم فرمان داده بود ‏انجام دادم.

به راهش ادامه داد ناگهان پرنده اى را دید كه بازى شكارى دنبال اوست، پرنده ‏پيرامون او پرواز مى كرد، پيامبر گفت: پروردگارم فرمان داده اين را بپذيرم، آستين خود را ‏باز كرد و پرنده داخل آستینش شد.

باز شكارى به آن پيامبر گفت: شكارى را كه چند روزی دنبالش بودم گرفتى، با ‏خود گفت: پروردگارم به من امر كرده اين را مأيوس نكنم، از ران پرنده تكه اى بريد و جلوى او انداخت.

در ادامه راه به گوشت گنديدۀ كرم زده اى بر خورد، با خود گفت: پروردگارم به من فرمود از اين ‏بگریزم، از آنجا گريخت.

به خانه بازگشت در خواب ديد گويا به او گفته مى شود: آنچه را مأمور بودى انجام دادی، آيا مى دانى قضيه چه بود؟ گفت: نه، گفته شد: آن كوه در واقع غضب ‏بود، زيرا انسان هنگامى كه غضب كند خود را نمى بيند و به خاطر شدّت خشم، مقام خود را ‏فراموش مى كند، هر گاه خشمش را فرو ‏خورد و منزلت خود را شناخت پايان كارش مانند لقمۀ لذيذى مى شود كه آن را خوردى، اما آن طشت در حقيقت كارهاى ‏شايستۀ بنده است كه آن را پنهان داشته، خداوند هم آن را ظاهر كند تا بنده اش را به آن زينت دهد، به علاوۀ ‏ثوابى كه براى آخرتش ذخيره مى سازد، اما آن پرنده، به حقيقت مردى است كه تو را نصيحت مى ‏كند، نصيحتش را بپذير، آن باز شكارى نيز مردى است كه نزد تو مى آيد و از تو حاجتى مى خواهد، او را ‏نااميد نكن و اما آن گوشت متعفّن همان غيبت برادر مؤمن است كه بايد از آن دورى گزينى.[1]

در این تمثیل پنج توصیه اخلاقی مورد توجه است: فرو بردن خشم، مخفی کردن کارهای نیک، پذیرش نصیحت دیگران، ناامید نکردن حاجتمند، پرهیز از غیبت. خداوند در قرآن و ائمه معصومین علیهم السلام در روایات بسیاری نیز بر این پنج توصیه سفارش کرده اند:

خداوند درباره فرو بردن خشم می فرماید: «آنهایی که از مال خود در حال وسعت و تنگدستی انفاق کنند و خشم خود فرونشانند و از (بدیِ) مردم ‏درگذرند و خدا دوستدار نکوکاران است».[2]

درباره مخفی کردن کارهای نیک نیز می فرماید: «اگر خیرها را آشکار کنید یا پنهان نمائید یا عفو کنید، خداوند بسیار عفوکننده ‏و صاحب قدرت است».[3]

امام صادق علیه السلام، پذیرش نصیحت دیگران را از خصلت های انسان مؤمن بر می شمرد: «مؤمن از خصلتى بى ‏نياز نيست در حالى كه همواره احتياج به سه خصلت دارد: توفيق از طرف خداوند، پند دهنده‏ اى از درون جانش و پند پذيرى دیگران».[4]

درباره ناامید کردن حاجتمند، نیز امام جعفر صادق علیه ‌السّلام می فرماید: «به خدا و محمد و علی ایمان نیاورده است کسی که هرگاه برادر مؤمن او برای رفع حاجتی نزد وی بیاید، با چهره باز ‏با او برخورد نکند. اگر بتواند حاجت او را برآورد باید به سرعت اقدام کند و اگر نمی ‌تواند، ‏نزد دیگران برود تا حاجت او را برآورد».[5]

‏درباره پرهیز از غیبت، خداوند هشدار شدیدی می دهد: «و هيچ يك از شما ديگرى را ‏غيبت نكند، آيا كسى از شما دوست دارد كه گوشت برادر مرده خود را بخورد؟ همه شما از اين ‏امر كراهت داريد».[6]

تربیت صحیح و متخلق شدن به اخلاق، از توصیه های اسلامی است که سعادت دنیوی و اخروی را به همراه دارد و سبب قرب به خداوند می باشد.

#امام_رضا #اخلاق #خشم #غیبت #موعظه

یادداشت: سیدمهدی سیدمرادی

پی نوشت ها

[1] عيون أخبار الرضا عليه السلام، شیخ صدوق، نشر جهان‏، تهران‏، 1378 ق، ج ‏1، ص 275.

[2] آل عمران، 134‏.

[3] نساء، 149.

[4] المحاسن، احمد بن محمد بن خالد برقى، دار الكتب الإسلامية، قم‏، 1371 ق‏، ج ‏2، ص 604.

[5] بحار الأنوار، محمد باقر مجلسى، دار إحياء التراث العربي‏، بيروت‏، 1403 ق‏، ج ‏72، ص 176.

[6] حجرات، 12‏.


مطالب مرتبط