چرا حسد می ورزیم؟! (منشا حسد)

انسان حسود چون در خود ضعف می بیند و آن قدرت را نمى بيند که كام خود را از روزگار بگيرد و پله ‏هاى زندگى را يك به يك بالا رود، آرزو مى ‏كند که دگرى هم از پله بيفتد و پايش بشكند و مثل خودش شود.

چرا حسد می ورزیم؟! (منشا حسد)

در انسان حالتى است كه هر گاه كسى را داراى نعمتى ببيند آرزو مى ‏كند كه او هم مانند آن شخص داراى همان نعمت بوده باشد. اين حالت را رشك و به زبان عربى غبطه مى گويند و اين حالت براى رسيدن انسان به كمال لازم است و يكى از بهترين صفات انسان است. اهل كمال گفته‏ اند انسان نخست لذت كمال را مى‏ چشد، بعد آن را مى ‏شناسد، سپس مشتاق مى ‏شود، آنگاه در مقام طلب بر مى ‏آيد، پس به آن مى ‏رسد و اگر انسان اين طور نباشد، كه خوبى چيزى را درك نكند يا آنكه او را براى خود آرزو نكند هميشه در حد نقص باقى مى ‏ماند. اما گاهى در انسان حالتى پيدا مى شود كه نه فقط هوس مى ‏كند كه آن نعمت را داشته باشد، بلكه خشمناك مى‏ شود كه آن شخص داراى آن نعمت باشد و آرزو مى ‏كند كه آن نعمت از آن شخص زايل شود. اين حالت را حسد و بدخواهى مى ‏گويند. منشأ حسد مختلف است، غالبا جاه‏ طلبى است كه انسان مى‏ خواهد در آنچه دارد بى ‏نظير باشد و گاهى منشأ حسد كينه است. كسى كه از شخصى رنجيد و نتوانست از او انتقام بكشد، آرزو مى‏ كند روزگار از او انتقام بكشد. و گاهى نيز منشأ حسد بخل ذاتى و به عبارت ديگر خبث نفس است؛ اگر خدا در هر جاى دنيا به بنده‏ اى نعمتى بدهد مثل اين است كه از خزانه آنها داده و اينها به اصطلاح علاوه بر بخل داراى شُحّ ‏اند، يعنى حتى راضى نمى ‏شوند كه مال ديگرى به ديگرى برسد. حسود، ظالمى است شبيه به مظلوم. شخص حسود هميشه براى پيشرفت ديگران علتهاى شيطانى مى‏ تراشد و حاضر نيست به علل واقعى آن پيشرفت اعتراف كند و در حقيقت مى ‏خواهد منكر عدل پروردگار و حساب جهان و نظام عالم شود و همين اشخاص ‏اند كه غالبا روزگار را غدّار و سفله ‏پرور و چرخ را كج ‏مدار و دون ‏نواز مى ‏خوانند.

همين طرز افكار كه به واسطه حسد در انسان پيدا مى ‏شود سبب مى‏ شود كه چشم عقل انسان كور شود و در نتيجه نتواند راه حقيقى پيشرفت در زندگى را پيدا كند و بيشتر از مقصود دور بماند، و يگانه راه براى جلوگيرى از اين صفت تقويت عقل و ايمان است.

به طور كلى غريزه هاى بد در انسان مثل سايه ‏هاى هولناكى است كه از كوه‏ ها و ديوارهاى بلند بر دل انسان بيفتد و بيدارى عقل به منزله طلوع آفتاب است كه همه آنها را از بين مى ‏برد و يا آنكه غريزه ‏هاى بد به منزله عقده ‏ها و گره‏ هايى است در دل انسان كه او را ناراحت مى‏دارد و عقل به منزله جرّاحى است كه آن عقده را پاره كند و شخص را راحت مى‏ كند.

به طور كلى حسد از اجتماعِ دو صفت است در انسان: يكى نقص و ديگرى‏ ضعف. شخص حسود اگر فرض شود فاقد آن چيزى كه به واسطه او حسد دارد نباشد، حسد نمى ‏ورزد و لهذا اگر خودش فكر كند و عقل خود را به كار اندازد و خودش را ده درجه بالاتر و دارنده ‏تر از شخص محسود فرض كند مى ‏بيند در آن صورت اهميتى به محسود نمى‏ دهد و اين دليل بر اين است كه نقص او سبب حسد او شده؛ و چون ضعيف است در خود آن قدرت را نمى بيند كه او هم از راهش وارد شود و كام خود را از روزگار بگيرد و پله‏ هاى زندگى را يك به يك بالا رود، آرزو مى كند پس دگرى از پله بيفتد و پايش بشكند، و بالاخره در خود آن همت را نمى ‏بيند كه از طرفْ جلوتر و بالاتر رود، آرزو مى ‏كند پس او به عقب برگردد و به زمين بيفتد و از اين ‏جهت اشخاص قوى وقتى مى ‏شنوند كه فلان شخص به فلان مقام رسيد شادمان مى ‏شوند.

امام حسين عليه السلام می فرمایند: الْقُدْرَةُ تُذْهِبُ الْحَفيظَةَ: قدرت كينه را از بين می برد يعنى وقتى انسان در خودش احساس قدرت كند، نسبت به ديگران كينه ندارد. در نقطه مقابل، آدمِ ضعيف است كه هميشه كينه ديگران‏ را در دل دارد و هميشه نسبت به ديگران حسادت مى‏ورزد.

منبع: مرتضی مطهری، حکمتها و اندرزها ج 1 ص 139 الی 141 با تلخیص و تصرف

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر