ناسپاسى نعمت آثار سوء گسترده ‏اى دارد‏ و از نظر معنوی و مادی در زندگى انسان ‏ها اثرات مخربی از خود به جا می گذارد که گاه قابل جبران نیست.

چرا ناسپاسی در برابر نعمت های الهی؟

چرا ناسپاسی در برابر نعمت های الهی؟

از آيات زيادى که قرآن مجيد انسان را با نقاط قوت و ضعف توصيف مى کند استفاده می شود انسان دارای دو بعد وجودیست: اگر تحت تربيت مربيان الهى قرار گيرد و از پيام عقل الهام پذيرد و خودسازى كند، برترین موجودات است ولی اگر از خط اولياى خدا خارج گردد به صورت موجودى ظالم و ناسپاس و ... در می آید. خداوند می فرماید «إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً»- ما راه را به او نشان داديم يا سپاس گزار خواهد بود يا ناسپاس. [1]

انسانه ها در برابر نعمت های الهی یا شاکرند و قدر نعمت ها را دانسته در راهی که خداوند خواسته استفاده می کنند یا اینکه ناسپاسند و در برابر این همه نعمت ها و لطف الهی، قدر نعمت ها را ندانسته آنها را در راه معصیت و جرائم از بین می برد اما چرا در برابر لطف و عنایات الهی، ناسپاسی را در پیش می گیرد، امام رضا عليه السّلام روايت مي كندرسول خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمودند: خداوند ‏مي فرمايد:

«يَا ابْنَ آدَمَ مَا تُنْصِفُنِي أَتَحَبَّبُ إِلَيْكَ بِالنِّعَمِ وَ تَتَبَغَّضُ إِلَيَّ بِالْمَعَاصِي خَيْرِي إِلَيْكَ نَازِلٌ وَ شَرُّكَ إِلَيَّ ‏صَاعِدٌ أَ فِي كُلِّ يَوْمٍ يَأْتِينِي عَنْكَ مَلَكٌ كَرِيمٌ بِعَمَلٍ غَيْرِ صَالِحٍ يَا ابْنَ آدَمَ لَوْ سَمِعْتَ وَصْفَكَ مِنْ غَيْرِكَ وَ أَنْتَ لَا ‏تَدْرِي مَنِ الْمَوْصُوفُ لَسَارَعْتَ إِلَى مَقْتِه‏». [2]‏- ‏اى فرزند آدم تو با من با انصاف رفتار نكردى من با محبت به تو نعمت مي دهم ولى تو دشمنى مي كنى و ‏مرتكب معصيت من مي گردى و گناه مي كنى نيكي هاى من به طرف تو فرود مى‏آيد، ولى از آن سو شرت ‏به طرف من مى‏آيد، آيا بايد هر روز يكى از فرشتگان شريف، كارهاى ناشايست تو را بياورد، اى فرزند آدم ‏اگر وصفت را از ديگرى مي شنيدى و نمي دانستى موصوف كدام است به سرعت بر وى غضب مي كردى‏.‏

آری انسان ناسپاس و قدر نشناس، نعمت خداوند را بى ‏مقدار يا كم اهميت مى ‏شمرد (ناسپاسی قلبی) با زبان سخنی مى ‏گويد كه نشانه بى ‏اعتنائى نسبت به نعمت و بى ‏ارزش بودن آن است (ناسپاسی زبانی) در عمل نیز به آن اهميت نمى‏ دهد و با سوء استفاده، نعمت ‏ها را نابجا مصرف می كند، چشم، گوش، زبان، دست، پا يا مال و ثروت و نعمت را در غیر راه خودش استفاده می کند (ناسپاسی عملی). [3]

بدون تردید این ناسپاسى نعمت، آثار سوء مادى و معنوى در پی دارد، از يك سو سبب از بین رفتن نعمت مى‏ شود، چرا که انسان ناسپاس، لايق اين نعمت نيست و حكمت خداوند ايجاب مى ‏كند اين نعمت را از آنها بگيرد. امام رضا عليه السّلام فرموده: «اتَّقُوا اللَّهَ أَيُّهَا النَّاسُ فِي نِعَمِ اللَّهِ عَلَيْكُمْ فَلَا تُنَفِّرُوهَا عَنْكُمْ بِمَعَاصِيهِ بَلِ اسْتَدِيمُوهَا بِطَاعَتِهِ وَ شُكْرِهِ عَلَى نِعَمِهِ وَ أَيَادِيه‏» [4]- اى مردم! در باره نعمت هاى خداوند بر ‏شما، پرهيزكارى كنيد و آنها را با گناهانتان فرارى ندهيد، بلكه با اطاعت خدا و شكر او آنها را باقى نگهداريد‎.

از سوی دیگر ناسپاسى سبب مى‏شود كه انسان از شناخت خداوند دور بماند و قدر بخشنده نعمت را نداند.

و همچنین ناسپاسى در برابر نعمت‏ هاى خالق سبب مى‏ شود كه انسان در برابر مخلوق نيز ناسپاس ‏شود، نه تنها ارزشى براى محبت ‏ها و خدمات ديگران قائل نمی شود، بلكه خود را طلبكار آنان می داند و اين صفت، سبب تنفّر و بيزارى مردم مى ‏شود و انزواى اجتماعى و نداشتن يار و ياور، در برابر مشكلات در انتظار ناسپاس است. [5]

راه نجات از این آثار سوء و وظیفه انسان نسبت به نعمات و عنایات الهی چیزی جز شکر نیست، انسان باید در برابر نعمت های الهی به جای ناسپاسی، شکرگزاری کند و با قلب و زبانش قدردان نعمت خالقش باشد و در‏ عمل نیز هر نعمتی را در جاي خودش استفاده است.

دوام دولت اندر حق شناسیست

زوال نعمت اندر ناسپاسی است

اگر فضل خدا بر خود بدانی

بماند بر تو نعمت جاودانی (سعدی)

#قرآن #ناسپاسی #شکر #نعمت

پی نوشت ها

[1] انسان، 3.

‏[2] ‏عيون أخبار الرضا عليه السلام، شیخ صدوق، نشر جهان‏، تهران‏، 1378 ق،‏ ج ‏2، ص 28‏.

[3] ‏اخلاق در قرآن، ناصر مکارم شیرازی، مدرسه الامام علي بن ابي طالب(ع)، قم‏، 1377 ش‏، ج ‏3، ص 73‏.

‏[4] الخرائج و الجرائح، قطب الدین راوندی، مؤسسه امام مهدى عجل الله تعالى فرجه الشريف‏، قم، 1409 ق،‏ ج ‏2، ص 659‏.

‏[5]‏‎ ‎اخلاق در قرآن، ج‏3، ص: 74‏


مطالب مرتبط