چرا نماز می خوانیم؟

حضرت رضا علیه السلام بنا به درخواست محمد سنان علت واجب شدن نماز را بیان فرموده اند

چرا نماز می خوانیم؟

مَثَل نماز مَثَل انسان كاملى است، همين طور كه انسان مركب از روح و جسم است نماز نيز داراى روح و جسم مي باشد و همين طور كه روح انسان داراى مراتب متفاوت است روح نماز نيز این چنين مي باشد، و هم چنان كه جسم و بدن داراى اجزائى هست كه در صورت از دست دادنشان، موجب از بین رفتن بدن مي شود و اجزائى كه نبودنشان موجب از بین رفتن بدن نمي گردد، در نماز نيز همچنين است امّا روح نماز همان امور قلبى معنوى است كه بالاتر از همه آنها، قصد قربت و خلوص نيّت و حضور قلب مي باشد و امور دیگر که فرع بر اینهاست همچون: خشوع، خضوع، تعظيم نسبت به معبود و هيبت از جلال او و اميد به رحمت و لطف او و ترس از غضب او، حياء و ادب و.. و خالى بودن دل از موانع قبول مانند كبر، حسد، عقوق والدين و قطع رحم و دیگر اخلاق رذيله و معصیت ها و اعمال ناپسنديده.[1]

امام رضا علیه السلام فرمود كه پیامبر صلّى اللّه عليه و آله فرموده اند: حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ- فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ- يَدْعُو الْعَبْدَ فَأَوَّلُ شَيْ‏ءٍ يَسْأَلُ عَنْهُ الصَّلَاةُ- فَإِنْ جَاءَ بِهَا تَامَّةً وَ إِلَّا زُخَّ بِهِ فِي النَّار[2]؛ مراقب نمازهاى پنجگانه باشيد، زيرا خداى عزّوجلّ به هنگام فرا رسيدن روز قيامت، بنده را فرا مى ‏خواند، سپس نخستين چيزى كه از او مى ‏پرسد نماز است. اگر نماز را به تمام و كمال بجا آورده باشد عبادات او را مى‏ پذيرد و گر نه او را به آتش مى ‏افكند».

آيات قرآن و اخبار ائمه اطهار عليهم السلام نیز به حقیقت نماز و شرائط کمال و اتمام آن اشاره دارند. خداوند در قرآن كريم در وصف مؤمنين مي فرمايد: «الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ[3]؛ مؤمنان كسانى هستند كه در نمازشان خاشع مي باشند» و نيز مي فرمايد: «وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي‏[4]؛ نماز را بپاى دار براى اينكه‏ به ياد من باشى» كه خداوند در اين آيه هدف و نتيجه نماز را توجه به معبود و متذكر بودن او در هر حال شمرده است.

روایات فراوانی نیز در این باره وارد شده است که حقيقت نماز را، توجه و روی آوردن به ذكر خداوند با خلوص نيت و خالی از هر گونه آرزوهاى دنيایى دانسته است، به عنوان نمونه محمّد بن سنان می گوید: نامه‏ اى حضور حضرت ابوالحسن على بن موسى الرّضا عليه السلام ارسال و سؤال نمودم امام رضا عليه السلام ـ در بيان علّت نماز ـ نوشت:

- «أَنَّ عِلَّةَ الصَّلَاةِ أَنَّهَا إِقْرَارٌ بِالرُّبُوبِيَّةِ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ خَلْعُ الْأَنْدَادِ وَ قِيَامٌ بَيْنَ يَدَيِ الْجَبَّارِ جَلَّ جَلَالُهُ بِالذُّلِّ وَ الْمَسْكَنَةِ وَ الْخُضُوعِ وَ الِاعْتِرَافِ وَ الطَّلَبُ لِلْإِقَالَةِ مِنْ سَالِفِ الذُّنُوبِ وَ وَضْعُ الْوَجْهِ عَلَى الْأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ إِعْظَاماً لِلَّهِ جَلَّ جَلَالُهُ؛ علت تشريع نماز اين است كه توجه و اقرار به ربوبيت پروردگار است، و مبارزه با شرك و بت پرستى، و قيام در پيشگاه پروردگار در نهايت خضوع و نهايت تواضع، و اعتراف به گناهان و تقاضاى بخشش از معاصى گذشته، و نهادن پيشانى بر زمين همه روز براى تعظيم پروردگار».

- «وَ أَنْ‏ يَكُونَ ذَاكِراً غَيْرَ نَاسٍ وَ لَا بَطِرٍ وَ يَكُونُ خَاشِعاً مُتَذَلِّلًا رَاغِباً طَالِباً لِلزِّيَادَةِ فِي الدِّينِ وَ الدُّنْيَا مَعَ مَا فِيهِ مِنَ الْإِيجَابِ؛ و نيز هدف اين است كه انسان همواره هشيار و متذكر باشد، گرد و غبار فراموشكارى بر دل او ننشيند، مست و مغرور نشود، خاشع و خاضع باشد، طالب و علاقمند افزونى در مواهب دين و دنيا گردد».

- «وَ الْمُدَاوَمَةِ عَلَى ذِكْرِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِاللَّيْلِ وَ النَّهَارِ لِئَلَّا يَنْسَى الْعَبْدُ سَيِّدَهُ وَ مُدَبِّرَهُ وَ خَالِقَهُ فَيَبْطَرَ وَ يَطْغَى؛ علاوه بر اينكه مداومت ذكر خداوند در شب و روز كه در پرتو نماز حاصل مى ‏گردد، سبب مى ‏شود كه انسان مولا و مدبر و خالق خود را فراموش نكند، روح سركشى و طغيانگرى بر او غلبه ننمايد».

- «وَ يَكُونَ ذَلِكَ فِي ذِکرهِ لِرَبِّهِ جَلَّ وَ عَزَّ وَ قِيَامِهِ بَيْنَ يَدَيْهِ زَاجِراً لَهُ عَنِ الْمَعَاصِي وَ مَانِعاً لَهُ مِنْ أَنْوَاعِ الْفَسَاد؛ و همين توجه به خداوند و قيام در برابر او، انسان را از معاصى باز مى ‏دارد و از انواع فساد جلوگيرى مى‏ كند».[5]

خداوند عزّوجلّ در توصیف مؤمنان می فرماید: وَ الَّذِينَ هُمْ عَلى‏ صَلاتِهِمْ يُحافِظُونَ‏[6]؛ كسانى كه نماز خود را محافظت مى ‏كنند».

نمازگزاران واقعی با مراعات كردن اوقات و آداب آن و اقامه و برپاداشتن، نماز را با نهايت توانايى و طاقت خويش حفظ مى ‏كنند حفظ آداب و شرائطی كه هم ظاهر نماز را از آنچه مايه باطل شدن آن است حفظ مى ‏كند و هم روح نماز را كه حضور قلب است تقويت مى ‏نمايد. نماز مكتب عالى تربيت و مهمترين وسيله تهذيب نفوس و پاكسازى جامعه است و اگر نماز، آداب و شرائطش کامل باشد نماز هم انسان ها را از زشتى ‏ها نگه‏ مى ‏دارد چنانكه خداى تعالى می فرماید: «إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى‏ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ[7]؛ زيرا نماز انسان را از زشتي ها و منكرات باز مى ‏دارد».

مهدی سیدمرادی

پی نوشت ها:

[1] اطيب البيان في تفسير القرآن، طيب سيد عبد الحسين‏، انتشارات اسلام‏، تهران‏، 1378ش‏، ج ‏1، ص 158.

[2] صحيفة الإمام الرضا عليه السلام، به تحقیق محمد مهدى نجف، ‏كنگره جهانى امام رضا عليه السلام‏، ‏مشهد، 1406ق‏، ص 60.

[3] مؤمنون، 2.

[4] طه، 14.

[5] من لا يحضره الفقيه، شیخ صدوق، به تصحیح على اكبر غفارى، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه ‏مدرسين حوزه علميه قم‏، 1413ق،‏ ج ‏1، ص 214.

[6] مؤمنون، 9.

[7] عنکبوت، 45.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر