چگونه فرزند کتابخوان تربیت کنیم؟

ارتباط کودک با کتاب، با بازی کردن و بهم ریختن کتاب ها شروع می شود.

چگونه فرزند کتابخوان تربیت کنیم؟

همواره غبطه ی افراد کتاب خوان را می خورد. وقتی پای صحبت های آن ها می نشست و می دید که چقدر با اطلاعات و خوب حرف می زنند، تصمیم می‌گرفت که او هم تا آخر ماه اگر کتاب جدیدی نخواند، حداقل کتاب هایی را که از قبل شروع و ناتمام رها کرده است، به پایان برساند؛ اما بیشتر اوقات ناموفق بود. می‌گفت: «ای کاش از بچگی عادت کتاب خوانی را داشتم؛ آن وقت کتاب خواندن این قدر برایم سخت نبود»!

حالا که باردار شده، دنبال آن است بداند برای اینکه فرزندش را اهل مطالعه و کتاب خوان تربیت کند، باید چه کارهایی انجام دهد.

نکته ی مهمی که برای ملکه کردن هر مقوله ی تربیتی در فرزندان وجود دارد، این است که باید برای تحقق آن، از درون خانه و به ویژه از خود پدر و مادر، به عنوان اثرگذارترین شخصیت های تربیتی بر فرزند، آن هم از سنین کودکی شروع کرد. پدر و مادر در محیط خانواده، اسوه ی فرزندان خود هستند. علت اسوه بودن آن ها، این است که کودک هنوز به آن حد نرسیده است تا استقلال پیدا کند. در واقع او تحت تکفّل والدین است. وقتی فرزند پیکره، رفتار و گفتار پدر و مادر خود را می بیند، از آن ها الگو برمی دارد. پدر و مادر بخواهند یا نخواهند، در حال آموزش فرزندان شان هستند.

وقتی فرزند پیکره، رفتار و گفتار پدر و مادر خود را می بیند، از آن ها الگو برمی دارد.

اساساً تربیت در محیط خانواده و در سنین کودکی و نوجوانی، با آنچه در محیط‌ و سنین دیگر اتفاق می افتد، از نظر سرعت‌پذیری بسیار متفاوت است. تعبیر مشهوری در باب تعلیم و تعلّم کودک وجود دارد که می گوید: «العِلمُ فِی الصَّغَرِ کَالنَّقشِ فِی الحَجَر»؛[1] یادگیری در کودکی، مانند حکاکی روی سنگ است».

حتی گفته شده است که قبل از سنین کودکی و از دوران جنینی نیز، اگر مادر باردار برای فرزندش کتاب بخواند، به ویژه پس از چهارماهگی که دستگاه شنوایی جنین شکل می‌گیرد و به ویژه سه ماه آخر بارداری که اهمیت ویژه ای دارد، می تواند زمینه ساز علاقه‌مندی فرزند به کتاب خوانی باشد. همچنین خواندن کتاب برای کودکان در سن پایین که تکامل مغز و سیستم عصبی پیشرفت بیشتری دارد، به رشد هوشی آن ها هم کمک می کند.

اما نکته ی مهم این است که ارتباط کودک با کتاب، با خواندن کتاب آغاز نمی شود. او این ارتباط را با بازی کردن و بهم ریختن کتاب ها شروع می کند. برخی از والدین به دلیل حساسیتی که روی کتاب های خود دارند، اجازه نمی دهند کودک با کتاب های آن ها بازی کند. این والدین اگر کودک را در حال بهم ریختن قفسه ی کتاب ها ببینند، به شدت با او برخورد می کنند. این برخوردهای تند، خاطرات تلخی را از کتاب برای او ایجاد می کند که در آینده ممکن است نتیجه اش تنفر از کتاب باشد. اگر سالم ماندن کتاب ها برای تان اهمیت دارد، قفسه های پایین کتابخانه ی خود را از کتاب هایی که نباید در دسترس کودک باشد، خالی کنید. نشریاتی که آن ها را مطالعه کرده اید و دیگر به کارتان نمی آید یا کتاب های مصوّری که مختص کودکان منتشر می شود، برای قفسه های پایین مناسب هستند.

هنگام کتاب خوانی برای کودکان نوپا، به آن ها کمک کنید تا تصاویر، بافت ها، سطوح مختلف و صفحات کتاب را لمس کنند. شاید بهتر باشد در اوایل دوران رشد و زمانی که کودک شروع به چنگ زدن می کند، از کتاب های پلاستیکی یا پارچه ای استفاده کرد. لمس کردن کتاب، به کودک فرصت می دهد که به آن علاقه و دلبستگی پیدا کند و بیشتر در فرآیند خواندن درگیر شود.

هنگام کتاب خوانی برای کودکان نوپا، به آن ها کمک کنید تا تصاویر، بافت ها، سطوح مختلف و صفحات کتاب را لمس کنند.

5e2bed9364a91.jpg

برای افزایش ارتباط با کتاب برای کودک سنین زیر دبستان، چهار راه عمده توصیه می شود:

خود پدر و مادر اهل مطالعه باشند که در این صورت، جوانه‌ های علاقه ‌مندی به کتاب در دل کودک بیرون خواهد زد؛

فرصت بازی با کتاب برای کودک فراهم شود. این کار، علاقه ی او را به کتاب دوچندان خواهد کرد؛

از حس مالکیت در کودک استفاده ببرید. بدین منظور برای کودک‌تان کتاب بخرید و اجازه دهید هر کاری که دوست دارد با آن انجام دهد. اگر طبقه ای از کتاب‌خانه را به کتاب های او اختصاص دهید، خیلی بهتر است. همچنین کتاب هایی که فضایی برای رنگ کردن عکس ها در آن وجود دارد، برای سنینزیر دبستان کتاب های خوبی هستند؛

خواندن کتاب قصه، راه دیگر ارتباطی کودک با کتاب است که در ایجاد علاقه مندی مؤثر است. حتی قصه هایی را هم که در حافظه دارید، بهتر است تا حد ممکن از روی کتاب برای کودک‌تان بخوانید. مرتب برای او کتاب قصه بخرید و در قفسه ی مخصوصش قرار دهید.

بعد از اینکه در هفت سال اول کتاب خوانی برای کودکان ذائقه سازی شد، در هفت سال دوم که فرزندان به مدرسه می روند و خواندن را می آموزند، می توان به روش های مختلف دیگری مثلاً با عضویت کودکان در کتابخانه ها، هدیه دادن کتاب، گذاشتن برنامه ی خرید کتاب با هم یا مشترک شدن در مجلات کودک، زمینه ی علاقه مند کردن بیشتر فرزندان به مطالعه را فراهم کرد.

معلمان نیز، می توانند در هفت سال دوم در علاقه مند کردن دانش آموزان به کتاب نقش مؤثری ایفا کنند. آن ها می توانند کتاب های خوبی که دارند را به بچه ها امانت دهند یا برنامه ها و مسابقه های کتاب خوانی دسته جمعی برگزار کنند و با این کار ضمن ایجاد علاقه به کتاب خوانی، آن ها را به خواندن کتاب های باارزش و مفید تشویق نمایند.

نکته ی پایانی اینکه از رقبا غافل نشوید! باید توجه داشته باشید که در مقابل کتاب خوان شدن فرزندان، رقبایی مثل تلویزیون و بازی های رایانه‌ای هستند که هرچه شدت حضور و استفاده ی آن ها در خانه بیشتر باشد، به تبع علاقه به مطالعه هم - چه در والدین و چه در فرزندان - کمتر خواهد شد. در بسیاری از خانواده ها، متأسفانه نه تنها تلویزیون جای کتاب را گرفته است، بلکه بسیاری ترجیح می دهند که اخبار را از طریق تلویزیون و تلفن همراه پیگیری نمایند و دیگر رغبتی به مطالعه ی روزنامه و مجلات نشان نمی دهند. خیلی از خانواده ها، متأسفانه برای ساکت کردن بچه ها از تلویزیون استفاده می کنند یا به بازی های رایانه ای متوسل می شوند. این دو مورد، ممکن است زمینه ی اعتیاد کودکان به رسانه را فراهم کند و در رقابت مطالعه و رسانه، فاصله ی کودکان از مطالعه بیشتر شود.

لذا ضمن اینکه پدر و مادرها شرایطی را فراهم می کنند، تا - به‌ویژه در هفت سال اول - کودکان به مطالعه و کتاب خوانی علاقه مند شوند، باید مراقب عوامل آسیب زا، مثل تلویزیون و بازی های رایانه ای نیز باشند تا ذائقه ی فرزندان را تغییر ندهند.

منبع: نشریه پیام زن، مقاله23، دوره 28، مهر1398، بهاره بهدان، صفحه74-75.


پی نوشت ها:

[1]. کنزالفوائد، کراجکی، ج1، ص319.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر