چگونه معاشرت می کنید؟

بدترین بدگمان ها آن کسانی هستند که تجسّس می کنند

چگونه معاشرت می کنید؟

اسلام بر رفت و آمد و معاشرت با مردم تأکید فراوان دارد، اما این رفت و آمدها آسیب هایی دارد که باید سعی شود از آن ها اجتناب کرد که به برخی از مهمترین های آن اشاره می کنیم.

1- بدگمانی

نخستین آسیب، سوء ظن و بدگمانی است. در حدیث داریم: بدگمانی قلب را بیمار می کند و انسان ها را در معرض تهمت قرار می دهد، قرآن هم در سورۀ حجرات می فرماید: «إِنَّ بَعْضَ الظَّنِ‏ إِثْمٌ»[1] این که انسان وارد یک خانه ای می شود، از اوّل نگاه منفی داشته باشد، نگاه اشتباه داشته باشد، این درست نیست. حدیث هم داریم: «شَرُّ النَّاسِ الظَّانُّونَ؛[2] بدترین مردم آن کسانی اند که بدگمان هستند».

بدگمانی و سوء ظن از چند چیز ایجاد می شود؛ یکی از آن ها ظاهربینی است یعنی انسان ظاهر را نگاه می کند. امام کاظم علیه السلام به سفر مکّه می رفتند، کسی آقا را نگاه کرد، دید یک لباس ساده ای به تن دارد و یک گوشه ای نشسته است، با خود گفت: نکند ایشان صوفی است، درویش است، از این افرادی که دفتر و دستک دارند، گفتم الان می روم جلو یک متلکی می گویم، او را مسخره کنم. تا جلو رفتم آقا یک نگاهی کرد فرمود: «إِنَّ بَعْضَ الظَّنِ‏ إِثْمٌ»[3] بلافاصله فهمدیم نه، این آقا، یک آدم بزرگواری است. ظاهر را نباید نگاه کرد.

نکتۀ دوم در سوء ظن ها بحث حسادت است. گاهی حسادت باعث می شود که بدگمانی بیاید. پس ما اگر یک خانه ای می رویم سر بزنیم، یکدیگر را ببینم با سوء ظن نرویم، با نگاه منفی وارد نشویم.

2- تجسّس

دومین آسیب، تجسّس است. در حدیث داریم: «شَرُّ النَّاسِ الظَّانُّونَ»؛ بدترین مردم بدگمان ها هستند. در ادامه می فرماید: «شَرُّ الظَّانِّينَ الْمُتَجَسِّسُونَ»؛ بدترین بدگمان ها آن کسانی هستند که تجسّس می کنند. شما آمده اید چند دقیقه ای سر بزنید نه اینکه سؤال و جواب کنید. در این برخوردها، بزرگ ترها، مسن ترها، یک بحث های خوبی به میان بیاورند. خیلی مسائل مثل مسائل تاریخی، مسائل اسلامی، مسائل دینی، یادی از خاطرات خوش کودکی و... را می توان مطرح کرد. قرآن در سورۀ مبارکۀ حجرات می فرماید: «وَ لا تَجَسَّسُوا»[4] پیامبر فرمود:«إياك و الظن؛ از سوء ظن بپرهیزید».

«فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ‏ الحديث»؛[5] سوء ظن بدترین دروغ است. هم تعبیر تحسّس در روایات ما آمده است، هم تعبیر تجسّس که هر دوی آن ها در واقع دو تعبیری است که به معنای بیرون ریختن عیوب و نقاط ضعف دیگران است.

3- تمسخر

نکتۀ سوّم در آسیب ها، استهزاء و تمسخر است. به دنبال استهزاء، غیبت همدیگر هم می آید، به دنبال آن عیب گذاری هم می آید، به دنبال آن عیب جویی هم می آید، به دنبال استهزاء کوبیدن هم می آید. این ها در واقع مجموعۀ گناهانی است که به یکدیگر وابسته هستند. قرآن کریم می فرماید: «لا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ»[6] صریحاً وارد شده است.

5c7cecf650813.jpg

4- سرزنش

چهارمین آسیبی که در معاشرت ها و صلۀ رحم باید مواظب بود سرزنش است. مثلاً می گوید: عجب! این بچّه خیلی درس خواند اما هیچ جا قبول نشد؟ این همه شما تلاش کردی چرا مقدار درآمد تو این قدر است؟ این همه سال در این اداره هستی، این خانۀ شما است؟ هنوز مستأجری؟ هنوز نتوانستی پشت خود را ببندی؟ در حدیث داریم: «وَ مَنِ اسْتَخَفَّ بِمُؤْمِنٍ فَبِنَا اسْتَخَفَّ»،[7] قرآن در سورۀ احزاب می فرماید:

«إِنَّ الَّذينَ يُؤْذُونَ‏ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ» هرکس خدا و پیغمبر را آزار بدهد «لَعَنَهُمُ اللَّهُ»[8] خدا او را در دنیا و آخرت لعنت می کند و عذاب خرد کننده برای او می آورد. ممکن است کسی سؤال کند مگر ما خدا و پیغمبر را مسخره می کنیم، آزار می دهیم؟ ما کجا و خداآزاری. مردم آزاری، همسایه آزاری، فرزندآزاری شنیده ام ولی خدا نیاورد که ما خداآزار باشیم!

پاسخ این است که مطابق حدیث پیامبر خدا و پیغمبر این گونه آزار می بیند:

«من‏ اذى‏ مؤمنافقد آذانی»؛ هرکس مؤمنی را آزار بدهد من را آزار داده است.

«وَ مَنْ آذَانِي فَقَدْ آذَى اَللَّهَ»؛ هرکسی هم من را آزار بدهد خدا را آزار داده است.

«وَ مَنْ آذَى اَللَّهَ فَهُوَ مَلْعُونٌ»؛[9] هرکسی هم خدا را آزار بدهد ملعون است.

ابوهارون می گوید: مردی از خراسان خدمت امام صادق علیه السلام آمد. آقا خطاب به او فرمود: حالا دیگر ما را تحقیر می کنی؟ آن فرد با تعجب گفت: پناه بر خدا! آقا چه زمانی؟ کجا؟ حضرت فرمود: در جحفه که یک نفر جلوی تو را گرفت، او را سوار نکردی، متکبّرانه رد شدی، تو نمی دانی اگر کسی مؤمنی را تحقیر کند ما را تحقیر کرده است؟[10]

امام صادق علیه السلام فرمود:«وَ مَنِ اسْتَخَفَّ بِمُؤْمِنٍ فِينَا اسْتَخَفَّ وَ ضَيَّعَ حُرْمَةَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ»؛ هرکس حق مؤمنی را سبک بشمارد ما را خوار شمرده است و حرمت الهی را نادیده گرفته است.

این نکته دقیقی است که گاهی در این مهمانی ها، تقریع و سرزش و کوبیدن رخ می دهد. بعضی افراد دوست ندارند بپرسید: شغل این بچّه چه شد؟ ازدواج او چه شد؟ کار آقای شما چه شد؟ شما وارد منزل شدید، صلۀ رحم کنید، دلی به دست بیاورید نه اینکه دلی بشکنید، شاید نمی خواهد بگوید، شاید نمی خواهد ما بدانیم.

5- مراعات حریم و اسرار دیگران

آسیب پنجم؛ از لقمان معروف است: «اگر در خانه ای رفتی چشم نگه دار». وقتی شما وارد خانه ای می شوید، خانم ایشان می آید، دختر ایشان می آید، می نشیند، بازدید می کنید.این به این معنا نیست که ارتباط های شرعی رعایت نشود. نگاه خود را باید از خانم او، از دختر او نگه داریم. احوال پرسی کنید، خیلی هم صمیمی، خوب، امّا حریم های شرعی هم باید مراعات شود.

وقتی منزل کسی می رویم، جدای از بحث محرم و نامحرم، یک سری حریم هایی در آن خانه وجود دارد. بالاخره یک چیزهایی در آن خانه می بینیم، یک چیزهایی شاید راز یک خانواده باشد.

وقتی منزل کسی می رویم، جدای از بحث محرم و نامحرم، یک سری حریم هایی در آن خانه وجود دارد.

6- بداخلاقی

یکی دیگر از آسیب ها بدخلقی است. روایت داریم: «من‏ ساء خلقه اعوزه‏ الصديق و الرفيق»؛[11] کسی که بدخلق است، مصاحب و دوست او کم می شود‏. در رفت و آمدها عبوس بودن را کنار بگذاریم.. باید خوش خلقی های ما بیشتر شود.

7- تکبّر

روایت داریم که «ليس‏ للمتكبّر صديق»[12] انسان متکبّر صدیق و دوست ندارد.

منبع: کتاب کلیدهای زندگی(معارف قرآنی روایی)، ناصر رفیعی محمدی، ص117-125.


پی نوشت ها:

[1]. «بعضی از گمان ها، گناه است». سوره حجرات، آیه12.

[2]. مستدرک الوسائل، ج 9، ص147.

[3]. سوره حجرات، آیه12.

[4]. «تجسس نکنید». سوره حجرات، آیه12.

[5]. مستدرک الوسائل، ج9، ص147.

[6]. «گروهی از شما گروه دیگر را تمسخر نکند». سوره حجرات، آیه12.

[7]. الکافی، دارالحدیث، ج15، ص251.

[8]. سورۀ احزاب، آیۀ 57.

[9]. بحارالانوار، ج64، ص72.

[10]. وسائل الشیعه، ج12، ص272.

[11]. غررالحکم و دررالکلم، ص667.

[12]. همان، ص557.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر