برای جبران گناه و آلودگی ها، در قرآن و سخنان معصومین علیهم السلام راه کارهایی بیان شده است.

چگونه گناه و آلودگی های خود را جبران کنیم؟

چگونه گناه و آلودگی های خود را جبران کنیم؟

وقتی فردی به گناه آلوده می شود خود را در بن ‏بست سخت روانى می بیند، بن ‏بستى كه از ناامیدی سرچشمه مى‏ گيرد گاهى فكر مى‏ كند كار از كار گذشته و ديگر اميدى به اصلاح نيست و تلاش و كوشش خود را براى بازگشت به پاکی و اصلاح خويش بيهوده می بیند، اين نااميدى ممكن است او را به سوى فسادی بکشاند که شاید بازگشتش ناممکن یا بسیار سخت باشد تنها چيزى كه مى ‏تواند به او اميد دهد و به خويشتن دارى دعوت كند و نگذارد در گرداب فساد غرق شود، اميد به اصلاح و جبران گذشته ها است. اگر در دستورات اسلامى، نومیدی از بزرگترين گناهان شمرده شده ممکن است به این جهت باشد كه گنه كار مأيوس از رحمت الهی، دليلى نمى‏ بيند كه به فكر جبران بيفتد و دست از ادامه گناه بر دارد و در دل می گوید اكنون كه آب از سر من گذشته است چه يك وجب چه صد وجب، اما هنگامى كه روزنه اميد براى او گشوده شود، اميد به عفو پروردگار، اميد به تغيير وضع موجود، نقطه عطفى در زندگى او خواهد شد و او را به توقف كردن در مسير گناه و بازگشت به سوى پاكى و اصلاح دعوت ‏كند.

بعد از بازگشت به سوی پروردگار، انسان باید به دنبال این باشد که گناه و آلودگی ها را جبران کند اما این راه ها کدام است؟ باید دانست که خداوند در قرآن و معصومین علیهم السلام در سخنانشان راه هایی را برای جبران گناه و آلودگی ها بیان کرده اند راه هایی همچون[1]:

1- نماز: «أَقِمِ الصَّلاةَ ... إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ»[2]

ابو عثمان مى ‏گويد: من با سلمان فارسى زير درختى نشسته بودم، او شاخه خشكى را گرفت و تكان داد تا تمام برگ هايش ریخت، سپس رو به من كرد و گفت سؤال نكردى چرا اين كار را كردم. گفتم: بگو ببينم منظورت چه بود؟ گفت: اين همان كارى بود كه پيامبر صلی الله علیه و آله انجام داد هنگامى كه خدمتش زير درختى نشسته بودم، سپس آن حضرت اين سؤال را از من كرد و گفت سلمان نمى ‏پرسى چرا چنين كردم؟ من عرض كردم بفرمایيد چرا؟ فرمود: هنگامى كه مسلمان وضو بگيرد و خوب وضو بگيرد، سپس نمازهاى پنجگانه را بجا آورد، گناهان او فرو مى ‏ريزد، همانگونه كه برگ هاى اين شاخه فرو ريخت، سپس آيه (أَقِمِ الصَّلاةَ...) را تلاوت فرمود.[3]

2- استغفار براى خود و ديگران (شفاعت): «فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ[4]؛ و از خدا طلب آمرزش مى ‏نمودند و پيامبر هم براى آنها طلب آمرزش مي نمود».

3- انفاق: «صَدَقَةُ السِّرِّ فَإِنَّهَا تُكَفِّرُ الْخَطِيئَة[5]؛ صدقه پنهانى كفّاره گناهان‏ است».

4- حل مشكلات مردم: «مِنْ كَفَّارَاتِ الذُّنُوبِ الْعِظَامِ إِغَاثَةُ الْمَلْهُوفِ وَ التَّنْفِيسُ عَنِ الْمَكْرُوب‏[6]؛ از كفّاره گناهان بزرگ، به فرياد مردم رسيدن و اندوه اندوهگين را برطرف كردن است».

5- ايمان و كارهاى نيك: «وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ[7]؛ كسانى كه ايمان آوردند و عمل صالح انجام دارند گناهان آنان را مى ‏پوشانيم‏».

6- پرهيز از گناهان كبيره: «إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُم‏[8]؛ اگر از گناهان كبيره‏ اى كه از آن نهى شده ‏ايد اجتناب كنيد گناهان كوچك شما را مى‏ پوشانيم‏».

7- توبه و جبران بدى ‏ها: «إِلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلًا صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ[9]؛ مگر كسى كه توبه كند و ايمان آورد و عمل صالح انجام دهد كه خداوند گناهانشان را مى ‏بخشد و سيئات اعمال آنها را تبديل به حسنات مى ‏كند».

اگر گناهكار مهلتى براى جبران گناه براى خود نگاه دارد و به توبه حقيقى برخيزد بدون تردید خداوند توبه اش را مي پذيرد و راه برگشت و اصلاح را به روى او باز می کند همان خدایی که به درگاهش عرضه می داریم: «أَنْتَ الَّذِي فَتَحْتَ لِعِبَادِكَ بَاباً إِلَى عَفْوِكَ، وَ سَمَّيْتَهُ التَّوْبَةَ، وَ جَعَلْتَ عَلَى ذَلِكَ الْبَابِ دَلِيلًا مِنْ وَحْيِكَ لِئَلَّا يَضِلُّوا عَنْه‏[10]؛ تو كسى هستى كه درى را به روى بندگانت به سوى عفو و گذشتت گشاده اى و آن را نام گذارى به توبه كردهاى و فرمودهاى اى اهل ايمان به خدا باز گرديد بازگشتى خالصانه، پس چه عذرى است براى كسى كه از ورود به اين در پس از باز بودنش غفلت كند».

8- شركت در جنگ و جهاد و شهادت: «وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ[11]؛ (كسانى كه در راه من) پيكار کردند و کشته شدند گناهانشان را مى ‏بخشم‏».

9- سلام كردن، طعام دادن و نماز شب: «ثَلَاثٌ كَفَّارَاتٌ... فَإِفْشَاءُ السَّلَامِ وَ إِطْعَامُ الطَّعَامِ وَ التَّهَجُّدُ بِاللَّيْلِ وَ النَّاسُ نِيَامٌ[12]؛ سه عملی كه موجب كفاره گناهان مى‏ شود: بلند گفتن سلام، خورانيدن طعام و نماز گزاردن در شب هنگامى كه مردم در خواب باشند».

10- ذكر صلوات بر محمد و آل محمد: «مَنْ لَمْ يَقْدِرْ عَلَى مَا يُكَفِّرُ بِهِ ذُنُوبَهُ فَلْيُكْثِرْ مِنَ الصَّلَوَاتِ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فَإِنَّهَا تَهْدِمُ الذُّنُوبَ هَدْما[13]؛ هر كه توانا بر كفاره گناهانش نيست بسيار صلوات بر محمد و آل محمد فرستد كه گناهان را از ریشه ويران كند».

خداوندا بندگان گنهکار خود را به توبه حقیقی رهنمون کن و توفیق جبران گناهان را به همه ما عطا بفرما.

مهدی سیدمرادی

پی نوشت ها:

[1] تفسير نور، قرائتى، محسن‏، مركز فرهنگى درسهايى از قرآن‏، تهران‏، 1383ش،‏ ج ‏9، ص 328.

[2] هود، 114.

[3] الأمالي، طوسى، محمد بن حسن‏، دارالثقافة، قم‏، 1414ق‏، ص 167.

[4] نساء، 64.

[5] نهج البلاغه، شريف رضي، تحقیق صبحي صالح، ‏هجرت‏، قم‏، 1414ق‏، ص 163، خطبه 110.

[6] همان، ص 472.

[7] عنکبوت، 7.

[8] نساء، 31.

[9] فرقان، 70.

[10] صحیفه سجادیه، دعاى چهل و پنجم: در باره وداع و بدرود ماه رمضان.

[11] آل عمران، 195.

[12] من لا يحضره الفقيه، شیخ صدوق، به تصحیح على اكبر غفارى، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه ‏مدرسين حوزه علميه قم‏، 1413ق،‏ ج ‏4، ص 360.

[13] الأمالي، شیخ صدوق، كتابچى‏، تهران‏، 1376ش‏، ص 73.


مطالب مرتبط