زهراى مرضیه اظهار داشت: «بهترین چیز براى یک زن مسلمان آن است که مردهاى نامحرم را نبیند و مردهاى اجنبى هم او را نبینند.» آنگاه خدمت پیامبر اسلام برگشتم و پاسخ فاطمه را به حضرت ....

گوشه ای از فضایل حضرت فاطمه (سلام الله علیها)

گوشه ای از فضایل حضرت فاطمه (سلام الله علیها)

زهرا صداقتی خلیل آباد، پژوهشگر سطح دو مدرسه علمیه حضرت خدیجه (سلام الله علیها)


چکیده:
در پژوهش حاضر که به صورت کتابخانه ای جمع آوری شده است، سعی شده تا با بیان اندکی از مناقب و کمالات حضرت زهرا (سلام الله علیها) سبک ایشان در زندگی خانوادگی و تربیت فرزندان را مورد بررسی قرار دهیم، باشد که راهکاری باشد برای خانواده های عصر حاضر.
کلید واژه: مدیریت خانوادگی، حضرت زهرا (سلام الله علیها)، فرزندان، قناعت، مناقب و کمالات.

مقدمه:
سخن گفتن در مناقب و کمالات حضرت زهرا (سلام الله علیها) کاری بسیار صعب و دشوار است و این سختی به جهت فزونی کمالات این حضرت است به حدی که در قالب هیچ کتاب و مقاله ای نمی گنجد. فاطمه (سلام الله علیها) در رفتار، کردار، تقوا و ... نمونه ی کامل انسانی فرهیخته است؛ از آنجا که عصر حاضر دوران برخورد عقاید الهی از یک طرف و آنچه از غرب تحت عنوان فرهنگ وارد کشور ما شده است از طرف دیگر است و در میان این کشمکش ها، متأسفانه بسیاری از زنان ما غرب را به عنوان الگوی خود قرار داده و بسیاری از عقاید فطری خود را به فراموشی سپرده اند و با این کار به پیکر شخصیت خود و خانواده خود ضربه وارد کرده اند، لذا بر آن شدیم تا شاید بتوانیم با بیان حقایقی از رفتار حضرت زهرا (سلام الله علیها)، نفوس جامعه ی خویش را به تفکر وا داریم.

نهاد و شخصیت هر انسانی با نهاد خانواده ای که در آن رشد یافته است، بسیار مرتبط است.


1. اصالت خانوادگی فاطمه (سلام الله علیها)
نهاد و شخصیت هر انسانی با نهاد خانواده ای که در آن رشد یافته است بسیار مرتبط است، در ابتدا باید اندکی به شرایط و خانواده حضرت زهرا (سلام الله علیها) اشاره کرد. فاطمه (سلام الله علیها) پرورش یافته پدری است چون محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) که در سن چهل سالگی به رسالت و پیامبریِ خلق از سوی خدا مبعوث شد و 23 سال برای هدایت جامعه بشری به سوی خداوند و مکارم اخلاق و فضیلت، زحمت ها کشید، رنج ها دید، حدود 85 جنگ را تحمل نمود تا سرانجام توانست به اهداف بلند انسانی خویش دست یابد. البته عظمت شخصیت حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) پدر حضرت زهرا (سلام الله علیها) صرفاً در دوان پیامبریش محصور نبود، بلکه وی از آغاز زندگی و در دوران جوانی و قبل از بعثت و عصر جاهلیت نیز دارای ویژگی های اخلاقی و رفتاری ممتاز بود. [1] (ر.ک: صادقی اردستانی، فاطمه (سلام الله علیها) الگوی زن مسلمان، ص24)
مادر فاطمه (سلام الله علیها) نیز از بانوان بزرگ جهان بشریت است. خدیجه دختر خویلد، دارای اخلاقی پسندیده، عواطفی پاک، ریشه خانوادگی اصیل، خاندانی بزرگ و دارای ثروتی فراوان بود که آن را در جهت دستگیری بینوایان، سیر کردن گرسنگان و پوشاندن برهنگان صرف می کرد. خدیجه (سلام الله علیها) را در زمان جاهلیت بخاطر ارزش ها و فضائل اخلاقی اش «طاهره» و «سیده زنان قریش» می نامیدند. [2] (همان، ص27)
فاطمه (سلام الله علیها) از صلب پدری چون محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و در رحم زن پاکدامنی چون خدیجه (سلام الله علیها) پرورش یافت تا وجودش مهد پیدایش و تربیت سلسله امامان راستین شود.

2. فاطمه (سلام الله علیها) مرواریدی در صدف عفاف
یکی از اصول زنان برای حفظ بستر خانواده و ایجاد مأمنی گرم برای همسر و فرزندان حفظ حجاب است و به وسیله حجاب، زن می تواند خود را از دستبرد نگاه های ناپاک حفظ نماید.
زهرا (سلام الله علیها) با سن اندک خود در کرامت و عظمت شخصیت به جایی می رسد که در نزد نامحرمان نیز بسیار نیکو نجابت خود را به رخ جهانیان می کشد:
روزی مرد نابینایی با کسب اجازه به محضر حضرت زهرا (سلام الله علیها) آمد. حضرت از او فاصله گرفت و خود را پوشانید، پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) که در آنجا حضور داشت از حضرت زهرا (سلام الله علیها) پرسید: «با اینکه این مرد نابیناست و تو را نمی بیند، چرا خود را پوشاندی»؟ حضرت زهرا (سلام الله علیها) در پاسخ فرمود: «اگر او مرا نمی بیند، من که او را می بینم، وانگهی او بو را استشمام می‏کند». پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: «گواهی می دهم که تو پاره تن من هستی». [3] (مجلسی، بحارالانوار، ج43، ص91)

فاطمه (سلام الله علیها) از صلب پدری چون محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و در رحم زن پاکدامنی چون خدیجه (سلام الله علیها) پرورش یافت تا وجودش مهد پیدایش و تربیت سلسله امامان راستین شود.


حضرت على (علیه السلام) مى فرماید: در محضر رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم) بودیم، فرمود: «به من بگویید بهترین و پسندیده ترین چیز براى یک زن مسلمان چیست؟ ما همگى از پاسخ عاجز ماندیم. سپس از خدمت حضرت بیرون آمدیم و من به خانه برگشتم، قضیه را به فاطمه (سلام الله علیها) اطلاع دادم، زهراى مرضیه (سلام الله علیها) اظهار داشت: «بهترین چیز براى یک زن مسلمان آن است که مردهاى نامحرم را نبیند و مردهاى اجنبى هم او را نبینند.» آنگاه خدمت پیامبر اسلام (صلى الله علیه و آله و سلم) برگشتم و پاسخ فاطمه (سلام الله علیها) را به حضرت رساندم. پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم) از شنیدن جواب به قدرى خوشحال شد که فرمود: «همانا فاطمه پاره تن من و جزء وجود من است.» [4] (مجلسی، همان، ج43، ص54 و ج103، ص238)

3. همراز پدر، هم سنگر همسر
فاطمه (سلام الله علیها) همراه پدر و همسر بوده است، او در تمام سختی ها و مشکلات شانه به شانه پیامبر و علی (علیهما السلام) و در راستای اهداف آن ها حرکت می کند. کودکی زهرا (سلام الله علیها) در دورانی که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و مسلمانان از سوی مشرکان مورد آزار و شکنجه قرار می گرفتند سپری شد، راه رفتنش روی ریگ های بیابان های مکه بود و صبر را در حصار و تنگنای شعب ابیطالب آموخت، و این امتحانات کودکی او را برای روزهای سخت تری که همراه با علی (علیه السلام) در پیش داشت آماده می کرد. برای روزهایی که در سن کم باید به تنهایی فرزندان خود را سامان دهد، از پس کارهای منزل برآید، برای فرزندانش مادری کند و برای همسرش دلبری ... مواقع جنگ پشت جبهه پرستار باشد و در همه حال الگوی عفاف و حجاب در تمام عرصه های اجتماعی باشد. فاطمه (سلام الله علیها) اسوه صبر می شود برای روزهایی که نازنین پدر را از دست می دهد و همدرد همسر می شود وقتی خلافتش را به ناحق غصب می کنند، کجا می توان به ولایتمداری فاطمه (سلام الله علیها) کسی را یافت؟ اوست که پس از غصب خلافت همسرش، دوشادوش او به خانه های انصار و مهاجر سر می زند و وصیت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و واقعه غدیر را به آنها گوشزد می کند و سرانجام فاطمه (سلام الله علیها) است که در همه حال در پی کسب رضایت همسر خویش است. [5] (ر.ک: شهیدی، زندگانی فاطمه زهرا (سلام الله علیها)، ص۴۵-۳۹)

همدرد همسر می شود وقتی خلافتش را به ناحق غصب می کنند، کجا می توان به ولایتمداری فاطمه (سلام الله علیها) کسی را یافت؟


4. فاطمه (سلام الله علیها) و تربیت فرزند
آنچه در تربیت فرزندان همواره باید مورد توجه پدر و مادر قرار گیرد، این است که اصول اخلاقی را باید به صورت عملی به فرزندان آموزش داد. پس پدر و مادری که خود در اعمال عبادی مانند نماز و روزه سهل انگاری می کنند، نباید توقع داشته باشند که فرزندان آنها مقید به نماز اول وقت باشند؛ چرا که فرزندان همواره پدر و مادر خود را الگوی تمامی کارهای خود قرار می دهند.
حضرت زهرا (سلام الله علیها) در تربیت عبادی فرزندانش چنان رفتار کرد که هر یک از فرزندانش به تنهایی اسوه همه فضایل اخلاقی از جمله تقوا، شرف، مقاومت، صبر، ایثار، سخاوت و ... شدند.
فاطمه (سلام الله علیها) چنان در تهجد و عبادت جلودار بود که فرزندش امام حسن مجتبی (علیه السلام) می فرماید:
«مادرم فاطمه را در شب جمعه در محراب عبادت دیدم که به عبادت و نماز مشغول است او پیوسته به رکوع و سجود مشغول بود که شب به پایان رسید.» [6] (حرعاملی، وسائل الشیعه، ج4، ص1150، ح7)
از دیگر کارهایی که حضرت زهرا (سلام الله علیها) در تربیت فرزندانشان مورد توجه قرار می داد، عدالت میان آنها بود. چنانکه به گواهی تاریخ هر گاه حضرت بین حسن و حسین (علیهما السلام) باید حکمی صادر می کرد در عین دادگری طوری عمل می کرد که احترام بین فرزندان حفظ شود و شفقت و مهربانی بین آنان برقرار باشد. [7] (قمی، سفینه البحار، ج1، ص258)

حضرت زهرا (سلام الله علیها) در تربیت عبادی فرزندانش چنان رفتار کرد که هر یک از فرزندانش به تنهایی اسوه همه فضایل اخلاقی از جمله تقوا، شرف، مقاومت، صبر، ایثار، سخاوت و ... شدند.


نتیجه:
حضرت زهرا (سلام الله علیها) در رفتار و گفتار و کردار نمونه و اسوه بودند، ایشان در طی عمر کوتاه اما با برکت خود با مشکلات بسیاری دست و پنجه نرم کردند، اما هرگز از حمایت از پدر و همسر خود دست برنداشتند. در تربیت فرزندان نیز الگویی عملی برای آنها بودند و اگر زنان جامعه ما با مطالعه سیره آن حضرت از ایشان پیروی کنند، کانون خانوادگی شان بی شک گرم تر و فرزندانشان را بهتر تربیت می کنند.


---------------------------------------------------------
پی نوشت ها:
1. ر.ک: صادقی اردستانی، احمد، فاطمه (سلام الله علیها)، الگوی زن مسلمان، دفتر تبلیغات اسلامی، 1376، ص24.
2. فاطمه (سلام الله علیها)، الگوی زن مسلمان، ص27.
3. أَشْهَدُ اَنَّکِ بَضْعَةٌ مِنّی؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، تهران، دارالکتب الاسلامیه، بی تا، ج43، ص91.
4. و عن علی (علیه السلام) أنه قال، قال لنا رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) أی شی‏ء خیر للمرأة فلم یجبه أحد منا فذکرت ذلک لفاطمة (علیها السلام) فقالت ما من شی‏ء خیر للمرأة من أن لاترى رجلا و لایراها فذکرت ذلک لرسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) فقال صدقت إنها بضعة منی؛ بحارالانوار، ج43، ص54 و ج103، ص238.
5. ر.ک، شهیدی، سیدجعفر، زندگانی فاطمه زهرا (سلام الله علیها)، قم، مؤسسه تحقیقات و نشر معارف اهل البیت (علیهم السلام)، بی تا، ص۴۵-۳۹.
6. رَأَیْتُ اُمّی فاطِمَةَ (علیها السلام) قامَتْ فی مِحْرابِها لَیْلَةَ جُمْعَتِها فَلَمْ تَزَلْ راکِعَةً ساجِدَةً حَتّی اِتَّضَحَ عَمُودُ الصُّبْحِ؛ حرعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان، 1387، ج4، ص1150، ح7.
7. قمی، عباس، سفینه البحار، بی جا، اسوه، بی تا، ج1، ص258.



مطالب مرتبط