​محبت و شاخصه های آن

چکیده: محبت از شئون دل و قلب انسانی است؛ لذا محبت را تنها با نشانه های آن می توان شناخت. همچنین محبت با رفتار آدمی پیوند می خورد؛ به نحوی...

​محبت و شاخصه های آن

چکیده:

محبت از شئون دل و قلب انسانی است؛ لذا محبت را تنها با نشانه های آن می توان شناخت. همچنین محبت با رفتار آدمی پیوند می خورد؛ به نحوی که راز درونی محب را در رفتارهای او می توان کشف کرد. به همین دلیل این مساله اهمیت می یابد که نشانه های محبت چیست؟ بر اساس تحلیل عقلی لوازم محبت، این نشانه ها عبارتند از ایثار محبوب بر همه چیز و بر خود، رضایت محبوب، شوق دیدار محبوب، ذکر دائم محبوب، دوستی و دشمنی برای محبوب، ترس از فراق محبوب، تلاش برای رسیدن محبوب، هم رنگ محبوب شدن و اطاعت از محبوب. تمامی نشانه های مذکور در محب اهل بیت علیهم السلام ظهور و بروز دارد.
بیان مساله:
طریق محبت الهی طریق پرفراز و نشیبی است که عبور از آن اگرچه راه را کوتاه می کند اما با سختی هایی همراه است. در این طریق اهل محبت برای اثبات وفاداری خود مورد ابتلا و امتحان قرار می گیرند تا محب واقعی از مدعی کاذب شناخته شود. از آنجایی که محبت از شئون دل و قلب انسانی است و به نوعی از اسرار درونی و باطنی محسوب می شود؛ تنها با نشانه های آن شناخته می شود. همچنین محبت با رفتار آدمی پیوند می خورد؛ به نحوی که راز درونی محب را در رفتارهای او می توان کشف کرد. به همین دلیل لازم است تاملی در نشانه های محبت داشته باشیم. از آنجا که عالی ترین مصداق محبت الهی برای انسانها محبت به اولیاء او یعنی اهل بیت پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله است، لذا شناخت نشانه های محبت در این نوشتار مقدمه ای برای تبیین نشانه های محبت به اهل بیت علیهم السلام خواهد بود. بر این اساس سوال اصلی این نوشتار این است که شاخصه های محبت کدام است و محبت اهل بیت علیهم السلام با چه نشانه هایی شناخته می شود؟
1. شاخصه های محبت:
در زبان اهل سلوک محب واقعی هیچ نام و نشانی ندارد؛ زیرا محبت، محب را با محبوب یکی کرده و او را در وجود محبوب فانی می گرداند. اما نشانه هایی وجود دارند که می توانند اهل محبت را به ما بشناسانند. این نشانه ها عبارتند از:
1-1. ایثار محبوب بر همه چیز و بر خود:
ایثار به معنای برگزیدن و مقدم داشتن محبوب بر خود است. این مساله هم در محبت های مجازی و هم در محبت های حقیقی قابل فرض است. وقتی محبت به ظهور می رسد و در دل شعله ور می شود بساط خودیت از بین می رود. به عبارت دیگر هجرت از خود شروع می شود و با شدت یافتن محبت این هجرت به کمال می رسد. (رساله محبت، شجاعی، محمد، ص 88) امام صادق علیه السلام می فرمایند: «اِذَا هَاجَ رِیحُ الْمَحَبَّةِ اسْتَأْنَسَ فِی ظِلَالِ الْمَحْبُوبِ وَ آثَرَ الْمَحْبُوبَ عَلَى مَا سِوَاه» «چون نسیم محبت وزیدن گرفت، در سایه محبوب مأنوس و آرام شد و محبوب خود را بر چیزهاى دیگر ترجیح داد.» (مصباح الشریعه، منسوب به امام صادق علیه السلام، ص 120 )
2-1. رضایت محبوب:
در اثر غلبه محبت رضایت محبوب، برای محب چنان لذتی دارد که با هیچ لذتی قابل مقایسه نیست. آرامش درونی او در این است که رضایت محبوب خود را به دست آورد و از هر فرصتی برای این کار استفاده می کند.(رساله محبت، شجاعی، محمد، ص 102)
1-3. شوق دیدار محبوب:
محب سخت طالب لقای محبوب خویش است. بزرگترین آرزوی او این است که به دیدارمحبوب بشتابد و او را ملاقات کند. به همین دلیل است که خداوند در قرآن می فرماید: « قل یا ایها الذین هادوا ان زعمتم انکم اولیا لله من دون الناس فتمنوا الموت ان کنتم صادقین» « ای یهودیان اگر گمان می کنید که فقط شما دوستان خدایید نه مردم دیگر، اگر راست می گویید آرزوی مرگ کنید.» (جمعه:108)
1-4. ذکر دائم محبوب:
محب همیشه به یاد محبوب خویش است و از یاد او غافل نمی شود. زیرا محبت دل انسان را اسیر می کند. محب در هر حال و در هر شانی باشد؛ با هر کسی و هر جمعی و در هر محفلی، در باطن به یاد محبوب است و از او غافل نیست. دلیل اینکه انسانها از یاد خداوند متعال غافل هستند و هرچه سعی می کنند به یاد او باشند اما نمی توانند، این است که دلهای ایشان در اسارت اغیار است. در نتیجه همواره به یاد انها و در فکر آنها است (رساله محبت، شجاعی، محمد، ص 137) در روایات آمده است: «علامه حبِّ الله حبَّ ذکر الله» نشانه دوست داشتن خدا، دوست داشتن یاد خداست. (بحار، ج 69 ص 252)
1-5. دوستی و دشمنی برای محبوب:
وقتی محبت بر دل سیطره پیدا کرد، این معنا را به دنبال خود می آورد که محب علاوه بر محبوب خود هر آنچه را که به نوعی نسبت یا انتساب به محبوب او دارد نیز دوست دارد. حتی زمانها و مکانهای مربوط به او را دوست دارد. بر این اساس سالک محب نسبت به انسانهایی که مقرب پروردگار هستند محبت دارد و این در حقیقت سریان همان محبت حق است به آنچه نسبت یا انتساب به او دارد. خاصیت محبت این است که سریان پیدا می کند و آنچه را که به نوعی انتساب به او دارد را نیز شامل می شود. علاوه بر این محب هر آنچه را که مبغوض حق است نیز مبغوض می داند. (رساله محبت، شجاعی، محمد، ص 137)

خاصیت محبت این است که سریان پیدا می کند و آنچه را که به نوعی انتساب به او دارد را نیز شامل می شود.

1-6. ترس از فراق محبوب:
سالک محب در عین اینکه روز به روز مجاهدتش بیشتر می شود، از فراق محبوب و هجران آن می ترسد. هرچه محبت او شدیدتر می شود خوف او نیز شدیدتر می گردد. او همه زندگی خود را در محبوب خود می بیند. به همین دلیل اگر او را از دست بدهد، انگیزه ای برای حیات نخواهد داشت. (همان، ص 138)
1-7. تلاش برای رسیدن محبوب:
محبت و دوستی، محب را آرام نمی گذارد؛ در او حرکت ایجاد می کند که هر چه زودتر خود را به او برساند. هیچ محبی به آسودگی تن نمی دهد و سختی ها را برای رسیدن به محبوب به جان خریده و آن را همچون شهدی شیرین سر می کشد. هدف او از حیات رسیدن به محبوب است و در این راه از هیچ تلاشی دریغ نمی کند.( عاشورا تجلی دوستی و دشمنی،حسینی، سید خلیل ، ص 80)
1-8. هم رنگ محبوب شدن:
محبت و دوستی آنچنان تاثیری در وجود انسان می گذارد که انسان را در ابعاد مختلف همرنگ محبوب می کند محب چیزی را می پسندد که دوست می پسندد. (همان، ص87)
1-9. اطاعت از محبوب:
بالاترین نشانه محبت اطاعت و بندگی است. مومن نسبت به طاعت و بندگی خدا خاشع است و لذا در سخت ترین شرایط اطاعت می کند. (ادب فنای مقربان، ج 2، ص 347)

بالاترین نشانه محبت اطاعت و بندگی است.



2. نتیجه گیری:
بر اساس معیارهای مذکور می توان نشانه های مهرورزی به اهل بیت علیهم السلام را چنین دانست:
- محب واقعی اهل بیت علیهم السلام خواست ایشان را در زندگی خود بر همه چیز مقدم می دارد.
- کسب رضایت ایشان را وجهه همت خود قرار می دهد.
- با دوری از گناه و در پیش گرفتن تقوا خود را به آنها شبیه می سازد.
- به استناد آیه « قل ان کنتم تحبون الله فاتبعونی یحببکم الله» (آل عمران:31 ) محبت الهی را با اطاعت از ایشان طلب می کند.
- با زیارت کردن قبور مطهر ایشان، به دیدار ایشان می شتابد.
- از گناه دوری می کند تا مبادا عنایت ایشان را از دست بدهد.
- همواره به یاد ایشان است و آنها را شاهد بر اعمال خود می بیند.
- دوستان آنها را دوست و دشمنانشان را دشمن می دارد.

محب واقعی اهل بیت علیهم السلام به استناد آیه « قل ان کنتم تحبون الله فاتبعونی یحببکم الله» محبت الهی را با اطاعت از ایشان طلب می کند.

فهرست منابع:
1- قرآن کریم
2- ادب فنای مقربان، جوادی آملی، عبدالله، چاپ هفتم، قم، مرکز نشر اسراء، 1389.
3- رساله محبت به انضمام نه کلام در باب معارف الهی، شجاعی، محمد، چاپ سوم، تهران، انتشارات سروش،1389
4- عاشورا تجلی دوستی و دشمنی،حسینی، سید خلیل، چاپ دوم، قم، انتشارات مسجد مقدس جمکران، 1385
5- بحارالانوار، مجلسی، محمد باقر، چاپ دوم، بیروت، 1403.
6- مصباح الشریعه، منسوب به جعفر بن محمد الصادق، چاپ اول، بیروت، انتشارات اعلمی، 1400.

سعیده فخار نوغانی


دانلود پوستر محبت و شاخصه های آن

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر