استخراج اقتصاد مقاومتی از آیات قرآن

استاد بفرمایید که ما در زمینه تفسیر هدایتی به چه نیاز داریم ؟چون کار علمی کردن برای زندگی در یک اتاق چهار گوشه جواب نمی دهد، بلکه ما باید گروهی...

  استخراج اقتصاد مقاومتی از آیات قرآن

استاد بفرمایید که ما در زمینه تفسیر هدایتی به چه نیاز داریم ؟
چون کار علمی کردن برای زندگی در یک اتاق چهار گوشه جواب نمی دهد، بلکه ما باید گروهی را که در متن جامعه باشند، یعنی درد جامعه و مشکلات آن را لمس کنند و از سوی دیگر، با قرآن هم مانوس باشند، را کنار هم جمع کنیم. مثلا عده ای از افراد که در روان شناسی مسلط هستند، در کنار افرادی دیگر در موضوعات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و... قرار بگیرند که یک گروه تخصصی تشکیل شود و این گروه نه یک سال و دو سال؛ بلکه یک عمر کارشان همین باشد تا موضوعات و معضلات جدید را از قرآن استخراج کنند تا نتیجه مطلوب حاصل شود و ما به یک تفسیر هدایتی کامل برسیم.



در مورد اقتصاد مقاومتی که مقام معظم رهبری تاکید دارند و دغدغه امروز جامعه ما نیز هست آیا آیاتی وجود داردکه بتوان اقتصاد مقاومتی را از آن استخراج کرد؟ و چه راه کارهایی در این زمینه در قرآن داریم ؟
ما در بحث اقتصاد مقاومتی چند نکته داریم:
1. تعدیل ثروت یعنی ثروت را در بین تمام اقشار جامعه عادلانه تقسیم کنیم و طوری نباشد که یکی فیش حقوقی نجومی داشته باشد و دیگری یارانه اش ، دو روز اول تمام شود. این از مبانی یا اصول اقتصادی است که حضرت شعیب علیه السلام چنین کاری را انجام می داد.
2. در قرآن به منابع تولید ثروت زیاد اشاره شده است. حدود 50 آیه در این مورد داریم. قرآن می گوید از غارها و درختان و سایه درختان و معادن و ... استفاده کنید. مثلا شهری در مکانی بود که تمام شهر ها می آمدند و در آنجا هم تبادل مطمئن بود و هم امنیت بود. شما اگر در یک منطقه سوق الجیشی، تولیدات دامداری و کشاورزی را که مورد اشاره قرآن است، توسعه دادید و یا در کسب منافع دریا که می توان از راه دریا نوردی، توریسم، صید ماهی و زیور آلات و .. پیشرفت اقتصادی داشت، کاری انجام دادید، ثروت افزایی کرده اید.
پس یکی تولید پول و ثروت و دیگری اندیشه های اقتصادی است که شامل موارد زیر است:
1. اعتقاد و اعتماد به رزاق بودن خداوند متعال و اینکه اوست که اقتصاد را کنترل می کند.
2. تاثیر گذاری حرام در زندگی انسان و جلوگیری از انجام رفتارهایی که حرامند از جمله ربا و تجمل گرایی، اسراف و تبذیر که حرام است. خوب است بدانیم که اسراف و تبذیر با هم یک فرق دارند . اسراف، زیاد خوردن و تبذیر ولخرجی کردن است. یعنی چیزی بخری که به دردت نمی خورد، اما اسراف یعنی زیاد از حد خریدن. پس با مدیریت رفتارهای اقتصادی(تعدیل ثروت و تولید ثروت) و بحث رفتارهای اقتصادی که اگر درست تنظیم و عمل شود و یا بحث جهاد و توکل و برکت این ها همه از راهکارهای اقتصاد مقاومتی در قرآن هستند.
اعتقادات در این زمینه خیلی موثرند. مثل اینکه فلسفه باران به اعتقادات بر می گردد. دریاچه ارومیه خشک می شود، چون گناه زیاد است. زمان حضرت نوح خشکسالی بود. به نوح گفتند: ما از خشکسالی بیچاره شدیم. حضرت فرمودند: شما استغفار کنید تا خشکسالی رفع شود.
بنده کتابی را در شیوه بیان تفسیرکوتاه در دست تالیف دارم. این کتاب تبلیغی است و بیان می کند که ما چگونه می توانیم محتوا را از آیات قرآن استخراج کنیم و چگونه بگوییم که موثر باشد و اصول تاثیر گذاری در این کتاب بیان شده است. در این کتاب به موضوع خانواده در قرآن پرداخته شده که از شیوه خواستگاری گرفته تا شیوه شناخت و اهداف ازدواج و عوامل تحکیم خانواده را به صورت خیلی جزیی همراه با بررسی 50 آسیب و راهکارهای درمان آن، بر مبنای قرآن بصورت کاربردی بیان شده است. دو کتاب دیگری که در دست تالیف می باشد، به نام های «اصول تربیت کودک در قرآن» و «مولفه های شادی و نشاط در قرآن» می باشد که 50 راهکار را جهت ایجاد نشاط بر مبنای قرآن ذکر می کند. بسیاری از مبلغان ما قرآنی نیستند و بسیاری از مفسران ما هم مبلغ نیستند؛ لذا ما مبلغ تفسیری مثل آقای قرائتی کم داریم؛ مثل آقای دکتر رفیعی کم داریم. برخی مفسرند و برخی مبلغ؛ اما مبلغ مفسر کم داریم . در دفتر تبلیغات اسلامی، گروهی از مبلغان قرآنی حضور دارند که بنده 3 سال مسئولیت این گروه را داشتم و فعالیت های خوبی انجام شد.



روش تفسیری آقای قرائتی را چگونه ارزیابی می کنید. راجع به این که ایشان با مخاطب هم به صورت کاربردی و هم بصورت موجز، مختصر و مفید و خیلی راحت ارتباط برقرار می کنند، چه نظری دارید؟
آقای قرائتی یک برند بین المللی، نه تنها در عصر حاضر؛ بلکه در طول تاریخ اسلام می باشند. ایشان می گویند: من معلم قرآنم اما نه، ایشان به اندازه مفسرین دیگر، مفسر هم هست؛ چرا که هنر ایشان در انتقال است که تفسیر را به صورت تبلیغی درآورده تا به مخاطب برساند . تفسیر علامه طباطبایی تفسیری علمی است، تفسیر آیه الله مکارم تفسیری است ساده تر که مناسب فرهیختگان بوده، اما تفسیر آقای قرائتی تفسیری است برای عموم مردم و ما در این قسمت خلا و کمبود بسیاری داریم، زیرا باید کسی بیاید و این لقمه ها را برای مردم جفت و جور کرده و نسخه بدهد.

آیا به نظر شما، برای اینکه ما بتوانیم قرآن را در زندگی مردم به صورت ملموس در آوریم نیازمند کارگروهی جامع متشکل ازمفسر، روان شناس و جامعه شناس و سیاستمدار و ... می باشیم؟ چه پیشنهادی در این مورد دارید؟
به نظر بنده یک روان شناس یا یک جامعه شناس نمی تواند تفسیر بگوید. یک روان شناس یا یک جامعه شناس ، ابتدا باید یک دوره تفسیر را بگذراند تا بتواند از مباحث روان شناسی و یا جامعه شناسی به صورت کاربردی در بحث تفسیر قرآن استفاده نماید. برای نمونه، شما برای تحصیل فرزندت یا ارتباط با او یا ازدواجش نیاز به مشاوره دارید. ما باید این مشکلات را از دید قرآن و با نظرات جامع قرآنی حل کنیم؛ لذا ما به متخصصانی در این زمینه نیاز داریم و حال آنکه یک فرد نمی تواند در همه عرصه ها صاحب نظر باشد؛ اما می تواند یک مفسر باشد و در حوزه روان شناسی هم کار کند. ما گروهی می خواهیم که به فرض اگر آیه " اما یبلغن عندک الکبر ..." که می گوید وقتی پدر و مادرت به دوران کهنسالی رسیدند، به آنان اف نگو و کریمانه سخن بگو و آنان را مرنجان، از آقای روان شناس بخواهیم تا برداشت های خود را نسبت به این چهار راهکار در ارتباط با والدین در دوران کهنسالی برایمان بگوید و به همین طریق جامعه شناس و سیاستمدار و اقتصاد دان هر کدام از زوایای گوناگون، آیات قرآن را بررسی کنند و به صورت کاربردی در اختیار عموم افراد جامعه قرار دهند و این کار محقق نخواهد شد؛ مگر این که گروهی به صورت خود جوش شروع به کار کرده و مورد حمایت دولت قرار گیرند. ما امروز مشکلات زیادی در جامعه داریم ما در زمینه حجاب معضل داریم. در زمینه نماز خوان کردن فرزندانمان معضل داریم، ما هنوز نتوانسته ایم، قانونی بنویسیم که فرزندان ما، از همان ابتدای سال اول ابتدایی که وارد مدرسه می شوند، نماز بخوانند. من تمام این ها را از قرآن استخراج کرده ام.
ما یک آیه در قرآن داریم که اگر به همین یک آیه عمل کنیم، مشکلات مان حل می شود. آیه می گوید "ارسل رسوله بالهدی و دین الحق " در ارسال پیامبران آسمانی، هدایت و دین واقعی اسلام مورد نظر است، اگر شما اسلام واقعی را از قرآن در بیاورید و روی آن کار کنید، خواهید دید که 90 درصد مردم به سوی آن سوق می یابند .



یکی از مشکلات جامعه ما این است که مردم ما بهشت را نسیه و دنیا را نقد می دانند؛ در حالی که قرآن این را نمی گوید. قرآن بهشت دنیایی را برای ما می خواهد و بهشت اخروی را تداوم بهشت دنیوی می داند. ما براساس قرآن چگونه می توانیم با کاربردی کردن قرآن در زندگی به این بهشت دنیوی راه پیدا کنیم ؟
قرآن می گوید با ادب باش اصلا با ادب یعنی چه؟ برخی مذهبی ها می گویند ما خوبیم و فرزندمان بد است، در حالی که متوجه رفتار خودمان نیستیم؛ این که کودک هر لحظه از رفتار ما می آموزد. اگر شما تنها چادر به سر کنی و حرف های قشنگ بزنی، کافی نیست، هنر نیست. به قول آقای قرائتی آن سعودی هم حرف های قشنگی می زند، اما کودکان را هم می کشد. گاهی می بینیم یک کافر شراب خوار با رفتار و برخوردی پسندیده روی دیگران اثر می گذارد و دیگران را به سوی خود جذب می کند. قرآن می گوید انفاق هم که می کنی نیکوکارانه و با رفتاری پسندیده باشد. علامه می فرمایند: ما چند مکتب تربیتی داریم: 1. تمرین 2.دنیا گرایی 3. آخرتی 4. عشق به خدا. این که فرد آن قدر یک کار را انجام داده که به آن عادت کند و یا به سبب سود و زیان دنیا باشد و یا دوست داشتن بهشت و ترس از جهنم باشد و حال آن که مکتب قرآن، مکتب عشق به خداست.



چگونه می توانیم جوانان و نوجوانان را به سمت مسجد و نماز سوق دهیم ؟
ما باید این چند چیز را از هم تفکیک کنیم. این که یک نماز خواندن داریم و یک اقامه نماز و یک مسجد. این ها با هم فرق می کنند؛ چرا که جذب به مسجد خیلی راحت است. شما در مسجد جشن بگیرید، عده زیادی می آیند. جذب راحت است با خوشرویی با جایزه دادن زود جذب می شوند؛ اما بحث نماز خوان کردن با اقامه نماز متفاوت است. من مثالی بزنم. من یک موبایل خریده ام 50 هزار تومان، اگر به زمین بیفتد یا نیفتد، زیاد برایم مهم نیست؛ اما کسی که موبایل دو میلیونی خریده، دائما مراقب است که ضربه ای نخورد؛ پس رفتار ما با کل دنیا بر اساس محبت است، چه رسد به خدا. هر چه محبت ما به خدا بیشتر باشد، رابطه ما قوی تر می شود. کسی که نماز نمی خواند خدا را دوست ندارد، حال باید ببینیم چه کنیم تا جوان، خدا را دوست داشته باشد؟ خدا را باید به او معرفی کنیم . ما دو تا خدا داریم. خدایی که در ذهن معلمان و مبلغان است. خدایی است که در کتاب هاست؛ اما ما تا خدای لطیف و رحیم را معرفی نکنیم، هیچ کس جذب او نمی شود. من در حال نوشتن مجموعه ای هستم با نام «خدای قرآن». خداوند در قرآن می گوید: نوح کشتی بساز آبش با من ، جوان زن بگیر پولش با من، چرا این ها را قبول نداری. این ها شوخی نیست تو مریم شو، بعد نخل خشک را تکان بده خرمای تازه برایت می ریزد، اگر داخل شکم نهنگ گیر کرده ای، بگو: سبحان الله تا من تو را نجات دهم. واقعا ما قبول نداریم اگر ما این ها را قبول داریم، چرا این قدر استرس داریم؟ خداوند می گوید تو یوسف باش، من تو را با یک خواب، عزیز مصر و وزیرت می کنم، از زندان به وزارتت می کشانم، تو چه کار داری، من می کنم.



معمولا اهل علم، ارادت خاصی به عالم آل محمد حضرت رضا(ع) دارند.آیا از کرامت امام رضا(ع) خاطره ای دارید ؟ آیا تا کنون به مشکل علمی برخورده اید که از حضرتش تقاضا کنید و فرجی حاصل شود؟
من از زمانی که درس می خواندم و در دانشگاه بودم، بیشتر اوقات منبر می رفتم؛ لذا توسلات ما همیشه بر اساس این بود تا منبر خراب نشود و مخاطب را از دست ندهم. اکنون که به خودم نگاه می کنم، می بینم صد در صد داشته های بنده از اهل بیت(ع) است. خاطره ای برایتان بگویم. سالی در ماه رمضان منبر می رفتم. شب 19 و 21 تمام شد و برای منبر در شب 23 که شب اوج بود، 7 تا 8 ساعت مطالعه کرده بودم. 40 درصد به خدا توکل داشتم و مطالب بسیاری را آماده کرده بودم، ولی آن شب یک افتضاح بزرگی اتفاق افتاد. این ها همه عادی است و ما همه این ها را لمس کرده ایم. انسان گاهی در درس خواندن چیزی را نمی فهمد، اما با چند بار خواندن بالاخره می فهمد؛ اما در تبلیغ، انسان با افراد زیادی روبرو است و این جاست که نشان داده می شودکه اهل بیت چه کاره اند . یک بار جلسه پرسش و پاسخی بود و حدود 400 نفر از خواهران حضور داشتند. سوالات پی در پی می آمد و بنده همه را جواب می دادم. یک دفعه با خودم گفتم، چه خوب همه را می توانی جواب دهی و خوب از عهده هر سوالی که می آید، برمی آیی. یک دفعه سوالی آمد که من اِعراب آن را اشتباه خواندم و معنای زشتی پیدا کرد. بدون خدا و اهل بیت(ع)، انسان هیچ چیز نمی شود و به هیچ جا نمی رسد .



شما سابقه شاگردی مرحوم آیت الله معرفت را داشته اید، با توجه به مجاهدت های علمی ایشان در علوم قرآنی، مقام علمی ایشان را چگونه ارزیابی می کنید؟
در حوزه، درسی داریم به نام درس خارج فقه که این درس خارج فقه، یعنی درسی که جولانگاه نظرات علمی ما طلبه هاست و ما این را فقط در نزد آیت الله معرفت درک کردیم. ایشان عالمی شجاع، صاحب نظر، با قدرت استدلال بودند. ببینید آدم وقتی با بیل می خواهد جایی از زمین را حفر کند، صد متر را می تواند بکند، اما وقتی از یک تراکتور استفاده می کند، یک کیلومتر را حفر می کند، و اگر از یک بلدوزر کمک بگیرد، به اندازه یک کوه را می تواند بکند. آقای معرفت در علوم قرآنی بلدوزر بودند. ایشان شجاعت لازم جهت ارائه نظریات جدید را داشتند و این سبب شد تا ما هم کمی جسور شویم و بتوانیم در این عرصه سخن بگوییم و الا اگر انسان استاد بی حوصله و چرتی داشته باشد، پیشرفت نمی کند. اگر استاد چرت بزند، شاگرد خوابش می گیرد و شاگردان شاگرد به کما می روند. ایشان نظراتی داشتند در کتاب التمهید.و مثلا معتقد بودند که حضرت نوح از هر حیوان یک جفت سوار نکرد و از حیوانات اهلی چند تا بردند و بحث تاویل ایشان که در قرآن مطرح کردند این که قرآن تا قیامت زنده است، با تفسیر ظاهری نیست بلکه با تاویل باطنی است.
با تشکر از این که وقت شریفتان را در اختیار ما گذاشتید.
قسمت اول مصاحبه با استاد محمدعلی فیض آبادی
مصاحبه کننده: قاسم کهندل

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر