انس با قرآن

قرآن، حقیقتی زنده و سرزنده است که تابلوی راهنمای بشریت تا مقصد کمال و سعادت می باشد. اما این راهنمایی مشروط به خواست بشریت است که تا چه اندازه با...

  انس با قرآن

قرآن، حقیقتی زنده و سرزنده است که تابلوی راهنمای بشریت تا مقصد کمال و سعادت می باشد. اما این راهنمایی مشروط به خواست بشریت است که تا چه اندازه با این کتاب ارتباط بگیرد و خود را در معرض انوار و اشراقش قرار دهد.
از این رو، وظیفۀ بشریت در برابر قرآن این است که با این کتاب ارتباط بگیرد و با آن به عنوان راهنمای همپا در تمام مراحل زندگی همراه شود.

اما ارتباط و همراهی بشریت با قرآن در مراتب و درجات گوناگونی انجام می گیرد که مهمترین درجات و مراتب آن عبارتند از: مرتبۀ ارتباط لفظی و مرتبۀ ارتباط معنایی.
ارتباط لفظی با قرآن
ارتباط لفظی با قرآن به ارتباط با الفاظ قرآن محدود می شود و ارتباط گیرنده به معنای قرآن توجه ندارد. این نوع ارتباط به چند سطح قابل تقسیم است که مهمترین اقسام آن عبارتند از: گوش دادن به قرآن، تلاوت قرآن و حفظ قرآن.
گوش دادن به قرآن این است که انسان، تلاوت های قاریان قرآن را گوش کند و گوش خود را در معرض تلاوت قرآن قرار دهد. در این مرتبه از ارتباط با قرآن، انسان تنها آیات قرآنی را گوش می کند و نوای نورانی قرآنی، مرتبه ای پایین از هدایت را به انسان هدیه می کند.
دومین مرتبۀ ارتباط گیری لفظی با قرآن، تلاوت قرآن است که انسان با چشم به الفاظ قرآن نگاه می کند و با حنجرۀ خود، الفاظ قرآن را به صوت تبدیل می کند و در فضا پخش می کند.
نگاه کردن به الفاظ قرآن و تبدیل آن ها به صوت، مرتبه ای دیگر از نورانیت و هدایت قرآنی را به انسان پیش کش می کند که بالاتر از مرتبۀ پیش می باشد. زیرا انسان در جایگاه تلاوت کننده، هم الفاظ قرآنی را می بیند و هم الفاظ را به زبان می آورد. درحالی که در مرتبۀ قبلی تنها الفاظ را با گوش می شنید و از نگاه کردن به الفاظ و تلاوت آن ها خبری نبود.
اما سومین مرتبۀ ارتباط گیری با الفاظ قرآن، حفظ قرآن است. در این مرتبه، انسان الفاظ قرآنی را نگاه می کند یا آن ها را گوش می کند و با تکرار فراوان آن ها، الفاظ قرآن را در حافظۀ خود جای می دهد.
حافظ قرآن، هم به الفاظ قرآن نگاه می کند یا به آن ها گوش می کند؛ هم الفاظ را بارها و بارها تلاوت می کند و مهمتر از این ها همه، الفاظ را در ذهن و حافظۀ خویش قرار می دهد.
با توجه به این که در مرتبۀ حفظ، ارتباط گیری انسان با قرآن بیشتر و محکم تر از مراتب قبلی است؛ بهره گیری انسان از نور هدایت قرآن نیز بیشتر خواهد بود و بیش از مراتب قبلی در معرض انوار قرآنی قرار خواهد گرفت.
در این سه مرحله، انسان با الفاظ و متن قرآن ارتباط می گیرد و این الفاظ که حاوی مرتبه ای از نورانیت است؛ انسان را تا اندازه ای نورانی می کند.
اما بالاتر و مهمتر از ارتباط لفظی، ارتباط معنایی با قرآن است. این سطح از ارتباط خود به چند قسم قابل تقسیم است که مهمترین اقسام آن عبارتند از: تدبر در قرآن و عمل به قرآن.
تدبر در قرآن، نخستین مرتبۀ ارتباط گیری با قرآن است که انسان در معانی و مراد الفاظ و آیات قرآن تفکر می کند تا مقصود و پیام های آن ها را درک کند. "کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ ..." (ص: 29).

رتباط معنایی با قرآن
از آن جا که این مرتبه از ارتباط گیری، معمولا با بخشی از ارتباط لفظی چون تلاوت و حفظ همراه است؛ در جایگاهی بالاتر از ارتباط لفظی می ایستد و انسان در این نوع ارتباط، بیشتر در معرض انوار قرآن قرار می گیرد و بهرۀ بیشتری از هدایت های قرآنی بدست خواهد آورد.
بهره گیری بیشتر تدبرکننده از قرآن نسبت به گوش دهنده، تلاوت کننده و حافظ قرآن از آن روست که در این مرتبه از ارتباط، علاوه بر جسم و بدن انسان، قوۀ اندیشه و تفکر انسان نیز درگیر می شود و انسان در ارتباط با قرآن، بیش از جسم خود از قوۀ اندیشه اش استفاده می کند.
اما بالاترین مرتبه در ارتباط معنایی با قرآن، عمل به قرآن است که متأخر از مراتب قبلی است و مراتب پیشین معمولا بر این مرتبه متقدم هستند. بدین معنا که انسان جویای عمل به قرآن معمولا لازم است از مراتب قبلی بگذرد تا بدین مرتبه برسد.
به عنوان مثال، قبل از عمل به قرآن لازم است که انسان سخن و پیام قرآن را بفهمد تا بتواند بدان عمل کند و پیام قرآن را سرلوحۀ عمل خود قرار دهد. و از آن جا که فهم قرآن، مستلزم تدبر در قرآن است؛ عمل به قرآن، مستلزم تدبر در قرآن می باشد.
با توجه به آن چه گذشت؛ انسان می تواند با قرآن دو نوع ارتباط لفظی و معنایی برقرار کند که ارتباط معنایی مرتبه ای بالاتر و والاتر از ارتباط لفظی است و البته این نوع ارتباط از مسیر ارتباط لفظی می گذرد.

انس با قرآن
اما متون دینی جدای از دو نوع ارتباط لفظی و معنایی با قرآن، بشریت را به مقصد خاصی به نام «انس با قرآن» فرا می خوانند. انس با قرآن، نوعی ارتباط و پیوند جامع با قرآن است که همۀ ارتباط های قبلی را پوشش می دهد و فرصت بیشتر و بهتری برای انسان جهت بهره گیری از انوار قرآنی فراهم می سازد.
مرتبۀ «انس با قرآن» مرتبۀ جامعی از ارتباط با قرآن است که انسان با قرآن همراه می شود و به چشم یک همراه در زندگی به قرآن نگاه می کند. انسان در این مرتبه، هم ارتباط لفظی اش را با قرآن بصورت مستمر و پیوسته حفظ می کند. و هم ارتباط معنایی مستمر با قرآن برقرار می کند.
از این رو انس گیرنده با قرآن، هر روز بخشی از قرآن را می خواند و به سفارش معصوم علیه السلام، حداقل هر روز پنجاه آیه از قرآن را تلاوت می کند.
در چنین مرتبۀ والایی، انسان فراتر از ارتباط لفظی، با قرآن ارتباط معنایی برقرار می کند و با تدبر در قرآن، دستورات و سفارش های قرآنی را فهم می کند و آن ها را سرلوحۀ زندگی اش قرار می دهد.
اما انس گیرنده با قرآن، به این اندازه از ارتباط با قرآن بسنده نمی کند و با برقراری پیوستۀ ارتباط لفظی و معنایی با قرآن، به مرتبه ای دست پیدا می کند که گوشت و خونش با الفاظ و معانی قرآن در آمیخته می شود؛ زبان و ادبیات او قرآنی می شود و در نتیجه شخصیت قرآنی پیدا می کند.
با توجه به آن چه گذشت؛ انس با قرآن، بالاترین مرتبۀ ارتباط با قرآن است که دستاورد آن، اعطای شخصیت قرآنی اعم از روحیۀ قرآنی، فکر قرآنی و جسم قرآنی به انسان می باشد
جواد سلمان زاده

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر