در حاشیه برگزاری اولین دوره تربیت مربی صحیفه سجادیه که روز پنج شنبه مورخه 95/11/28 از سوی اداره علوم قرآنی آستان قدس رضوی در سالن همایش های دانشگاه علوم اسلامی...

  باید نهضت صحیفه سجادیه را در جهان اسلام بر پا کنیم.

باید نهضت صحیفه سجادیه را در جهان اسلام بر پا کنیم.

در حاشیه برگزاری اولین دوره تربیت مربی صحیفه سجادیه که روز پنج شنبه مورخه 95/11/28 از سوی اداره علوم قرآنی آستان قدس رضوی در سالن همایش های دانشگاه علوم اسلامی رضوی برگزار شد، توفیق یافتیم تا با استاد محمد مهدی علیقلی؛ پژوهشگر صحیفه سجادیه و دبیر برگزاری این دوره گفت وگویی داشته باشیم که به محضر علاقمندان به قرآن و اهل بیت (ع) تقدیم می شود. استاد محمد مهدی علیقلی، بیش از 20 سال است که در زمینه علوم قرآن، نهج البلاغه و صحیفه سجادیه فعالیت داشته و سابقه سال ها تحقیق، پژوهش و تدریس در این زمینه را در کارنامه علمی خود دارد. استاد هم اکنون مدیر مسئول مؤسسه احیاء فرهنگ نهج البلاغه است وتا کنون چندین جلد کتاب و مقاله علمی درباره متون اسلامی از جمله قرآن ، نهج البلاغه و صحیفه سجادیه از وی منتشر شده است.

استاد محترم، ضمن عرض سلام و تسلیت ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) به محضر جنابعالی، بفرمایید که دوره آموزشی تربیت مربی صحیفه سجادیه که به ابتکارحضرتعالی و حمایت و همکاری آستان قدس رضوی افتتاحیه آن در حال برگزاری است، با چه هدفی برنامه ریزی شده و هم چنین پیرامون چگونگی انجام فرآیند این دوره توضیحاتی را ارائه بفرمایید.
بسم الله الرحمن الرحیم
من هم خدمت جنابعالی و همه علاقمندان به قرآن، نهج البلاغه و صحیفه سجادیه عرض سلام وادب و احترام را دارم و شهادت بانوی دو عالم حضرت فاطمه زهرا (س) را به پیشگاه مقدس امام زمان (عج ) ، حضرت امام علی بن موسی الرضا (ع) که توفیق حضور در بارگاه ملکوتی شان را پیدا کردم و به مقام معظم رهبری وجنابعالی و همه مسلمانان جهان تسلیت عرض می کنم .
در پاسخ به سوال شما باید عرض کنم که در راستای فرمایشات امام راحل (ره ) و مقام معظم رهبری مبنی بر انس با صحیفه سجادیه و تدبر در معانی و معارف آن ، با همکاری صمیمانه آستان قدس رضوی در جوار حرم مطهر رضوی این دوره آموزشی را با عنوان اولین دوره کارگاهی آموزش معارف کتاب شریف صحیفه سجادیه، با هدف تربیت مربیان صحیفه سجادیه برگزار می شود و امیدوارم که این برنامه انشاء الله، مقدمه ای برای یک نهضت صحیفه سجادیه درآینده در جهان اسلام باشد. هدف کلی از برگزاری این دوره، تربیت مربیانی آگاه، توانا و کارآمد است که با برخورداری از شناخت علمی و محققانه از این کتاب و با بهره مندی از آن، بتوانند در راهگشایی، راهنمایی و پاسخ به نیاز نسل جوان و تدریس آن در کلاس ها (در حوزه و دانشگاه ) و همچنین در ترویج معارف ناب اسلامی و سبک زندگی اسلامی، نقش خود را ایفا نموده و این معارف الهی را در زندگی فردی واجتماعی جامعه اسلامی کاربردی کنند.
در سال گذشته، یک دوره آموزشی با عنوان تربیت مربی نهج البلاغه به همت مسئولان اداره علوم قرآنی آستان قدس رضوی برگزار شد که مورد استقبال تعداد زیادی از علاقمندان قرار گرفت و پس از آن، درخواست های بسیاری برای تداوم دوره های آموزشی و بویژه صحیفه سجادیه به اداره علوم قرآنی رسیده بود که مسئولان اداره علوم قرآنی تصمیم به برگزاری این دوره گرفتند. برای برگزاری دوره تربیت مربی صحیفه سجادیه، در 2 ترم درسی برنامه ریزی شده که مانند دوره قبل در روزهای پنج شنبه و جمعه و در دو نوبت صبح و عصر برگزار خواهد شد و هر ترم درسی شامل 16 جلسه است.

در این دو ترم چه محتواهای آموزشی در نظر گرفته شده است؟
در ترم اول موضوعاتی همچون آشنایی با صحیفه سجادیه، روش مطالعه وتحقیق در صحیفه سجادیه ، روش انس با صحیفه سجادیه و معارف آن، رابطه صحیفه سجادیه با قرآن ، آشنایی با دعا و متون ادعیه، سبک شناسی وکتاب شناسی صحیفه سجادیه، اسناد و مدارک صحیفه سجادیه و پاسخ به شبهات پیرامون آن و سبک زندگی در صحیفه سجادیه پرداخته خواهد شد.
در ترم دوم هم، روش شرح صحیفه سجادیه ، موضوع شناسی صحیفه سجادیه، روش شرح موضوعی آن، روش ترجمه مفاهیم این کتاب، بایسته های پژوهشی پیرامون صحیفه سجادیه ، و روش تدریس صحیفه سجادیه و کارگاه های تحقیق و پژوهش و فن سخنوری هم ارائه خواهد شد. علاوه بر این دو ترم ( در32 جلسه ) برنامه کارورزی صحیفه آموزان نیز، در 2 روز و 8 جلسه انجام خواهد شد که در هر جلسه 2 نفر و در مجموع 16 نفر از صحیفه آموزان، هر یک بمدت 30 دقیقه متن آموزشی صحیفه سجادیه را تدریس می کنند که در پایان، عملکرد آنان توسط کارشناسان صحیفه سجادیه مورد بررسی قرار می گیرد.
همچنین درپایان دوره یک آزمون علمی از صحیفه آموزان گرفته خواهد شد ویک مقاله علمی هم توسط آن ها نوشته خواهد شد. ودر پایان در مراسم اختتامیه به صحیفه آموزانی که در این دوره قبول شوند ، مدرک قبولی در دوره تربیت مربی صحیفه سجادیه از طرف آستان قدس رضوی و معاونت قرآن وعترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی داده خواهد شد.

جنابعالی اشاره ای بر تاکید امام راحل (ره) و مقام معظم رهبری درباره استفاده از معارف صحیفه سجادیه داشتید، ایشان چه بیاناتی در این مورد فرموده اند؟
حضرت امام خمینی (ره ) در وصیت نامه سیاسی الهی شان با بیان جمله : «ما مفتخریم که صحیفه سجادیه ، این زبور آل محمد (ص) از امام معصوم ماست.» و مقام معظم رهبری نیز در این مورد فرموده اند: «خواهش می کنم عزیزان من، به خصوص جوانان، با صحیفه سجادیه انس بگیرید ؛ زیرا همه چیز در این کتاب ظاهرا دعا و باطنا همه چیز وجود دارد. من به شما جوانان توصیه میکنم که بروید صحیفه را بخوانید و در آن تدبر کنید. ... اگر همین صحیفه سجادیه را کسی نگاه کند، خلاصه و عصاره ای از تفکرات اهل بیت علیهم السلام در این کتاب گنجانده شده است. با صحیفه سجادیه مأنوس شوید. کتاب بسیار عظیمی است. ...واقعا همین صحیفه سجادیه کافیست که یک جامعه را توجه دهد واصلاح و بیدار کند.». اگرما یک سیری در فرمایشات مقام معظم رهبری داشته باشیم، ایشان به طلاب ودانشجویان وجوانان مومن چند نکته مهم راسفارش می کنند که عبارتنداز :1- انس با صحیفه سجادیه 2-تدبر در صحیفه سجادیه 3- صحیفه سجادیه کتاب درس اخلاق و خودشناسی است 4- صحیفه سجادیه می تواند یک جامعه را اصلاح و بیدار کند 5- صحیفه سجادیه کتاب معارف وحکمت الهی است 6- دعای مکارم الاخلاق رازیاد بخوانید 7- صحیفه سجادیه کتاب درس امور اجتماعی وکتاب راهنمای زندگی سعادتمندانه انسان است، باآن انس بگیرید. و نکات بسیارزیبای دیگر. انشاالله دراین دوره تربیت مربی صحیفه سجادیه تلاش برآن است که به فرمایشات مقام معظم رهبری توجه بیشتری کنیم و صحیفه آموزان با تمام ابعاد فردی واجتماعی صحیفه سجادیه آشنا شوند.

در این دوره آموزشی علاوه بر حضرتعالی که در مبحث روش مطالعه وتحقیق علمی در صحیفه سجادیه وکتابشناسی صحیفه سجادیه و ... تدریس خواهید داشت، از وجود کدام یک از اساتید استفاده خواهد شد؟
در این دوره از وجود بهترین اساتید و کارشناسان صحیفه سجادیه، جناب آقای دکتر محمد علی مجد فقیهی از اساتید حوزه ودانشگاه که دارای کتاب ها و پژوهش هایی در زمینه صحیفه سجادیه هستند و همچنین جناب اقای محمد رضا اعوانی، کارشناس صحیفه سجادیه، با موضوع روش انس وشرح دعاهای صحیفه سجادیه ،جناب آقای دکتر مجید معارف در موضوع ارتباط صحیفه سجادیه با قرآن، جناب آقای حسین استاد ولی، مترجم قرآن، نهج البلاغه و صحیفه سجادیه، ودهها اثر علمی و ترجمه متون دینی درموضوع روش ترجمه و معارف صحیفه سجادیه، جناب آقای دکتر احمد غلامعلی دکترای علوم قرآن و حدیث و کارشناس صحیفه سجادیه، با موضوع زیبایی شناسی و سبک زندگی در صحیفه سجادیه و استاد سید احمد سجادی کارشناس صحیفه سجادیه دارای کتاب ها ومقالات علمی درباره صحیفه سجادیه و ... استفاده خواهد شد.

منظور از کتابشناسی صحیفه سجادیه چیست ودراین مبحث به چه موضوعاتی پرداخته می شود؟
منظور از کتابشناسی صحیفه سجادیه، معرفی و شناخت کتاب‌هایی است که تا کنون درباره صحیفه سجادیه نوشته شده است. این کتابها شامل: معرفی صحیفه، ترجمه ها، شرح ها، لغت شناسی، مستدرکات، معارف صحیفه سجادیه و ... است.

استاد محترم، درباره پیشینه کتابشناسی صحیفه سجادیه هم توضیحاتی بفرمایید؟
در طول 1350سال گذشته از دعاهای صحیفه سجادیه بعضی از اندیشمندان، به معرفی کتاب‌های نوشته شده درباره صحیفه سجادیه پرداخته‌اند. مانند:
1. مرحوم شیخ آقا بزرگ تهرانی، در کتاب «الذریعه ج 3 » حدود50 شرح صحیفه سجادیه معرفی کرده اند.
2. حسین درگاهی در «کتابنامه صحیفه سجادیه»
3. سید محمدحسین حکیم، درکتاب (نسخه شناسی)
4. سلمان حبیبی، در «کتابشناسی صحیفه سجادیه» کتاب هایی درباره امام سجاد (ع) وصحیفه سجادیه و... معرفی کرده اند.


جناب اقای علیقلی بفرمایید تا کنون چه کتاب هایی با موضوع و محوریت بیانات امام سجاد(ع) و صحیفه سجادیه چاپ و منتشر شده است؟
تاکنون بیش از 2000 هزارعنوان کتاب، مقاله و پایان نامه درباره امام سجاد (ع)، صحیفه سجادیه، رساله حقوق ومناجات خمسه عشر منتشر شده است. از این تعداد 700جلد کتاب در باره امام سجاد(ع)، بیش از 500 جلد کتاب درباره صحیفه سجادیه و حدود 600 عنوان مقاله و بیش از 200 پایان نامه درباره صحیفه سجادیه نوشته شده، همچنین بیش از 100 جلدکتاب به موضوع رساله حقوق امام سجاد (ع) و بیش از70 کتاب نیز، در باره مناجات خمسه عشر شناسایی و فهرست شده است که در کتابشناسی امام سجاد(ع) و صحیفه سجادیه تالیف استاد سلمان حبیبیذکر شده است.

به نظر شما، چه اهمیت و ضرورتی در کتاب شناسی صحیفه سجادیه احساس می شود؟
ببینید، کتاب شناسی در یک موضوع، پایه اولیه هر پژوهش است و باعث می شود تا پژوهشگر، با پژوهش های دیگران در این زمینه آشنا شده و در صورت امکان بتواند از آن آثار استفاده و بهرمندگردد. بسیاری از اندیشمندان، آثاری را تالیف کرده اند تا در آن به معرفی صحیفه سجادیه و بیان ویژگی های این اثر گرانقدر بپردازند که برای نمونه می توان به کتاب آشنایی با صحیفه سجادیه نوشته استاد محمدعلی مجد فقیهی، دانستنی های صحیفه سجادیه نوشته مصطفی اسرار، پژوهش نامه صحیفه سجادیه نوشته مجید غلامی جلیسه، زندگی نامه صحیفه سجادیه نوشته امیر حسین علیقلی و ...اشاره کرد.


آیا در زمینه ترجمه صحیفه سجادیه به سایر زبان ها نیز، کاری صورت گرفته است؟
بله، خدمتتان عرض کنم که صحیفه سجادیه تاکنون به بیش از چهل زبان زنده دنیا ترجمه شده است. به عنوان نمونه می توان به زبان های انگلیسی، فرانسوی، ایتالیایی، آلمانی، ترکی، کردی، روسی، ژاپنی، چینی، اردو، بوسنیایی، اسپانیایی و ... اشاره نمود.
تا کنون چند ترجمه از این کتاب شریف به فارسی ترجمه شده و بفرمایید که این ترجمه ها توسط چه کسانی و در چه دوره های زمانی انجام شده است؟
تا کنون بیش از هشتاد ترجمه به زبان فارسی از صحیفه سجادیه منتشر شده است که 10% آن شامل 8 ترجمه مربوط به قبل از انقلاب است و 90 % آن که شامل بیش از 70 ترجمه است، بعد از انقلاب به چاپ رسیده است. از ترجمه های قبل از انقلاب می توان به ترجمه های فیض الاسلام، جواد فاضل، الهی قمشه ای، علامه شعرانی و...اشاره کرد و بعد از انقلاب نیز به ترجمه های عبدالمحمد آیتی، حسین انصاریان، سید کاظم ارفع، حسین استاد ولی، محمد مهدی فولادوند، علی شیروانی، صفایی بوشهری ،حسن ممدوحی کرمانشاهی، فاطمه احمدی و... اشاره کرد.


به نظر شما، هر کدام از این ترجمه ها چه ویژگی دارند؟
با یک نوع تقسیم بندی می توان ترجمه های صحیفه سجادیه را به 3 دسته ترجمه عمومی، ترجمه تخصصی و ترجمه ادبی تقسیم بندی کرد . ضمن احترام برای تمام مترجمان بزرگوار صحیفه سجادیه، برای نمونه ترجمه آقایان محمد مهدی رضایی، سید کاظم ارفع و علی شیروانی در قسمت ترجمه های عمومی و ترجمه اقایان حسین استاد ولی، حسین انصاریان و صفایی بوشهری در قسمت ترجمه های تخصصی و ترجمه آقای سید علی موسوی گرمارودی در قسمت ترجمه های ادبی قرار می گیرند. البته درباره ویژگی های یک ترجمه خوب وشرایط مترجم، درچند جلسه می توان سخن گفت که انشاء الله در این دوره تربیت مربی صحیفه سجادیه، اساتید به تفصیل سخن خواهند گفت.
ادامه دارد...
تهیه و تنظیم: قاسم کهندل


مطالب مرتبط