ترغیب کودکان به امور عبادی از مسائل مهم و اساسی است که باید برای آن برنامه ‌ریزی کرده و با ایجاد یک فضای مناسب بر اساس ...

  تجربیات مفید در ترغیب کودکان به رفتار عبادی

تجربیات مفید در ترغیب کودکان به رفتار عبادی

مقدمه
تربیت عبادی فرزندان از جایگاه ویژه ای برخوردار است و دین اسلام از آنجایی که تنها دین نزد خداوند است؛ برنامه ای جامع و مانع، برای هدایت و قرب انسان به خداوند ارائه کرده است و از جملۀ آنان عبادت و بندگی است که ریشه در فطرت و سرشت انسان دارد و والدین، مربیان و معلّمان نقش عمده ای در قبال این مهم دارند. اینکه گاهی افراد نسبت به مسائل عبادی بی تفاوتی (سستی) نشان می دهند؛ بیانگر بی اعتقادی آنان به اسلام و قرآن نیست، بلکه ناشی از عدم تربیت صحیح در کودکی، عدم ورزیدگی در مسائل عبادی و نیز عدم آگاهی آنان دربارۀ اسلام و تعالیم آن است؛ بنابراین خانواده و جامعه، دو رکن مهم در رشد و تربیت دینی ـ عبادی فرزندان به شمار می روند.
تربیت عبادی در سیرة امام رضا (علیه السلام)
یکی از مراحل رشد عبادی و شاید دشوارترین دوران تربیت، دوران کودکی و نوجوانی است که والدین باید با مراقبت های لازم و توجه به معیارهای خدایی، به تربیت فرزندان همت گمارند؛ چرا که از مهم‏ترین عوامل رغبت کودکان به امور عبادی، آشنایی و بکارگیری روش های تربیتی صحیح اسلامی است و این دو ـ تربیت و رغبت ـ از یکدیگر جدایی ناپذیرند. ما تربیت صحیح را در سیرۀ عملی امام رضا (علیه‏السلام) در قبال فرزندشان امام جواد (علیه‏السلام) به وضوح می بینیم. طریقۀ امام (علیه‏السلام) در قبال فرزندشان به طوری بوده که مقصد تربیت فرزند خود را به خون خواهی دشمنان حضرت زهرا (سلام الله علیه) سوق می‏دهند و نتیجۀ چنین تربیت صحیحی، این کلام امام جواد (علیه السلام) می شود که در پاسخ سؤال پدرشان می فرمایند: «به ظلمی که به مادرم فاطمه (سلام الله علیها) کردند فکر می کنم؛ به خداوند سوگند آنها را از قبر خارج می‏کنم و آنها را از هم پراکنده می‏کنم».
برخی از عوامل تأثیرگذار در تربیت صحیح عبارت اند از: رزق حلال، انتخاب نام نیکو، حضور در محافل مذهبی، نظارت، خوداتکایی و ... که این موارد در سیرۀ اهل بیت (علیهم السلام) به وفور دیده می شود. توجه به هر یک این عوامل خدمتی بزرگ به تربیت عبادی کودک و ترغیب او به امور دینی است. به عنوان نمونه، امام جواد (علیه السلام) ادارۀ امور امام رضا (علیه السلام) در مدینه را به عهده داشتند، به خادمان امر و نهی کرده و ایشان هم اطاعت می کردند. این موضوع، مدیریت و خوداتکایی ایشان در سن کودکی را بیان می کند. از دیگر موارد در ایجاد رغبت به امور دینی کودکان؛ محبت، احترام، تشویق، عدم سخت‎گیری و پرورش بعد عقلانی است؛ به این معنا که هر اندازه به کودک احترام بیشتری شود، دید مثبتی به خداوند پیدا می کند و اسلام را دینی پر از مهر و محبت می‎یابد. کودک و نوجوان هر چند به رشد اجتماعی و عقلانی کافی نرسیده است، اما برای خود احترام قائل است و این امر مهمی در تربیت و رشد اوست. به عنوان نمونه، امام رضا (علیه السلام) فرزند خود را با کنیه خطاب می کرد و می فرمود: «ابوجعفر به من چنین نوشت و من به ابوجعفر چنین نوشتم». همچنین امام رضا (علیه‏السلام) می‏فرمایند: «به کودکان دستور دهید کـه بـا دست خویش صدقه دهند؛ گر چه به اندازۀ تکّه نانى یا یک مشت از چیزى باشد». این کار در قلب فرزند حک می‏شود و از کودکی نور این فعل را لمس می‏کند.
نتیجۀ بحث
ترغیب کودکان به امور عبادی از مسائل مهم و اساسی است که باید برای آن برنامه ریزی کرده و با ایجاد یک فضای مناسب بر اساس سیرة عملی اهل بیت (علیهم السلام)، ضمن آموزش رفتارهای عبادی به کودکان، این امور برای آنها به صورت یک عادت حسنه نهادینه شده و با چنین تربیتی، بذر توحید در سرزمین وجودشان کاشته شود.
احمد بیشگر
تاریخ تدوین: 28/4/93


مطالب مرتبط