دانشجو و هدف مقدسش

دانش از ارزشمندترین سرمایه های بشری است که کتاب قرآن با دعوت به آن آغاز شده است و دانش آموزی و دانش جویی را ضروری و فوریتی می شمارد دانش...

  دانشجو و هدف مقدسش

دانش از ارزشمندترین سرمایه های بشری است که کتاب قرآن با دعوت به آن آغاز شده است و دانش آموزی و دانش جویی را ضروری و فوریتی می شمارد دانش از ارزشمندترین سرمایه های بشری است که کتاب قرآن با دعوت به آن آغاز شده است و دانش آموزی و دانش جویی را ضروری و فوریتی می شمارد. «... هَلْ‏ یَسْتَوِی‏ الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ لا یَعْلَمُونَ ...» (زمر/9)
در بینش قرآنی، این سرمایه در جایگاه ابزار و وسیله ای است که انسان را در رسیدن به هدف «کمال و قرب الهی» یاری می کند.
این جایگاه، علم و دانش را سرمایه ای مهم و ضروری جهت رسیدن به هدفی والا معرفی می کند. از این رو دانش جو این راه را با جهت گیری رسیدن به هدف والا برمی گزیند و در طی مسیر به گوش است که هدف را فراموش نکند و از مسیر درست منحرف نشود.
اما رسیدن به هدف نهایی، با دستیابی به اهداف میانی بدست می آید که برخی از این اهداف عبارتند از:
1. کسب تخصص: پیداترین و بیرونی ترین هدف علم آموزی، کسب تخصص و رسیدن به کارایی است.
قرآن در ماجرای حضرت یوسف علیه السلام هنگامى که پیشنهاد مقام مهمى در حکومت مصر به او شد، از زبان حضرت یوسف گزارش می کند که ایشان گفتند: «اجْعَلِنى عَلى‏ خَزائِنِ اْلَارْضِ انّى حَفیظٌ عَلیمٌ» (یوسف/55). (مکارم شیرازی، پیام قرآن، ‏1/72)
حضرت یوسف علیه السلام در این آیه به علم و آگاهی خود استناد می کند تا مهارت و کارایی خود را جهت خزانه داری حکومت نشان دهد. از این ماجرا بر می آید که از اهداف علم آموزی، کسب تخصص و توان کارایی است.
شبیه همین ماجرا را می توان در ماجرای حضرت طالوت دید که آیۀ «... قالَ انَّ اللَّه اصْطَفاهُ عَلَیْکُمْ وَ زادهُ بَسُطَةً فِى الْعِلْمِ وَالْجِسمِ ...» (بقره/247) با استناد به علم حضرت توان ایشان برای فرماندهی را اثبات می کند.
این دو آیه به خوبى نشان مى‏دهد که علم، آگاهى و معرفت از اساسى‏ترین عناصر رهبرى، زمامدارى و مدیریت است (مکارم شیرازی، پیام قرآن، 1/73) که تخصص و مهارت زیاد و بالایی را می طلبد.
2. تکوین و تقویت ایمان: ایمان مهمترین گوهر جهت رسیدن به موفقیت و سعادت است که علم و دانش در تکوین و تقویت آن سهم بالایی را به خود اختصاص داده است.
آیۀ «وَیَرَى الذَّینَ اوُتُوا الْعِلْمَ الَذى انْزِلَ الَیْکَ مِنْ رَبِکَ هُوَ الْحَقُّ ...» (سبأ/6) تصریح می کند که اهل علم، قرآن را حق می دانند و از جان و دل بدان ایمان مى‏آورند. (مکارم شیرازی، پیام قرآن، 1/75)
این آیه و دیگر آیات مانند آیات 108-107 سورۀ اسراء، آیۀ 70 سورۀ طه، آیۀ 54 سورۀ حج و آیۀ 7 سورۀ آل عمران که به اثرگذاری علم و معرفت در ایمان اشاره می کنند، به دلالت التزامی ایمان را از اهداف علم آموزی معرفی می کنند.
با استناد بدین آیات می توان نتیجه گرفت که علم و معرفت یکى از سرچشمه‏هاى مهم ایمان است و ایمانى که از آن بر مى‏خیزد بسیار عمیق و ریشه‏دار خواهد بود.
از همین رو در داستان ساحران عصر فرعون گزارش شده است که چون ساحران به خاطر آگاهى از فن سحر دریافتند که آنچه را موسى نشان داده معجزه است و به او ایمان آوردند، فرعون به شدت آنها را تهدید کرد و گفت: پیش از آن‏که من به شما اجازه دهم چگونه به او ایمان مى‏آورید؟! اکنون که چنین کردید، من دست و پاى شما را به طور مختلف قطع مى‏کنم و بر فراز شاخه‏هاى نخل به دار مى‏آویزم. ولى آنها به اندازه‏اى ثابت قدم بودند که در پاسخ او گفتند: هر کارى از دست تو ساخته است انجام ده، به خدایى که ما را آفریده ما هرگز تو را بر «دلایل روشنى» که سراغ ما آمده است، مقدم نخواهیم داشت‏. (مکارم شیرازی، پیام قرآن، ‏1/75)
3. تزکیه: تزکیه و پاک سازی روح و روان از دیگر اهدافی است که از راه علم و معرفت می گذرد.
آیۀ «رَبَّنا وَابْعَثْ فیهِم رَسُولًا مِنْهُمْ‏ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِکَ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَالْحِکْمَةَ وَ یُزَکِّیهِمْ ...» (بقره/129) تعلیم را بر تزکیه مقدم داشته است تا جایگاه ابزاری علم جهت رسیدن به تزکیه را نشان بدهد. (مکارم شیرازی و دیگران، تفسیرنمونه، ‏1/458)
4. رشد: از دیگر اهداف علم آموزی، رسیدن به رشد و پیدا کردن راه درست است. (طباطبایی، 13/342)
آیۀ «قالَ لَهُ موسى‏ هَل اتَّبِعُکَ عَلى‏ ان تُعَلّمَنِ مِمّا عُلّمتَ رُشدا» (کهف/66) ماجرای درخواست حضرت موسی سلام الله علیه از حضرت خضر سلام الله علیه جهت تعلیم رشد به او را گزارش می کند.
این آیه هدف از علم آموزی و دانش جویی را رشد یافتن و پیدا کردن راه راست معرفی می کند.
5. انذار جامعه:نظر به جایگاه فراگیر دین در عرصۀ زندگی، علوم دینی از مهمترین علومی است که باید فرا گرفته شوند.
قرآن فراگیری این علوم را بر انسان های توانمند واجب می شمارد تا خود را بدان مجهز کنند و دیگران را به وسیلۀ این علوم از مخالفت با خدای متعال انذار دهند. «... فَلَولا نَفَرَ مِن کُلّ فِرقَةٍ مِنهُم طَائفَةٌ لِیَتَفَقَّهوا فِى الدّینِ ولِیُنذِروا قَومَهُم اذا رَجَعوا الَیهِم لَعَلَّهُم یَحذَرون‏» (توبه/122)
با توجه به آن چه گذشت، اهداف علم آموزی و دانشجویی را می توان در دو هدف اصلی کسب تخصص و کسب تعهد جمع بندی کرد.
تخصص و مهارت آموزی این امکان را به انسان می دهد که نیازهای مادی خود، خانواده و جامعه اش را برطرف کند. چنان که آیۀ «قالَ إنَّمَا أُوتِیتُهُ عَلى‏ عِلْمٍ عِنْدِى» (قصص/78) ثروت را نتیجۀ علم و دانش معرفی می کند.
اما هدف دوم علم آموزی، تعهد شامل ایمان، تزکیه، رشد، انذار، صبر، تقوا و ... است که جدای از تأمین نیازهای روحی و روانی دنیوی، سعادت اخروی انسان را نیز تأمین می کند.

کتاب نامه
قرآن کریم
طباطبایى، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، دوم، بیروت، مؤسسة الأعلمی، 1390.
مکارم شیرازى، ناصر، پیام قرآن‏، نهم، تهران، دار الکتب الإسلامیة، 1386.
مکارم شیرازى و دیگران، ناصر، تفسیر نمونه، دهم، تهران، دار الکتب الإسلامیة، 1371.
جواد سلمان زاده؛ دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران a

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر