برای تحکیم خانواده، اعضا و به ویژه رهبر آن، باید دربارۀ امانت های یکدیگر نهایت مراقبت را بکنند و هیچ بهانه ای را برای کوتاهی کردن در این زمینه نپذیرند. حساسیت این مطلب تا جایی است که دیدگاه امام صادق .....

  راهکارهای اعتمادسازی در خانواده (1)

راهکارهای اعتمادسازی در خانواده (1)

صداقت
بدون شک اولین و مهمترین رکن جلب اعتماد دیگران صداقت است. بدون داشتن صداقت نمی توانیم انتظار داشته باشیم دیگران به حرف های ما اعتماد کرده، باور کنند دلسوز و خیرخواه آنان هستیم. نه تنها در خانواده، بلکه برای موفقیت در هر یک از عرصه های اجتماعی، باید صداقت خود را به دیگران اثبات کنیم. در این صورت است که آنها ما را عضوی از اعضای خود قبول می کنند و از همراهی ما لذت خواهند برد. رعایت اصل صداقت در زندگی اجتماعی و بخصوص در روابط خانوادگی بسیار ضروری و مهم است و در تعالیم نورانی انوار مقدس معصومان (علیهم السلام) بسیار به آن تأکید شده است. امام باقر (علیه السلام) در کلامی کوتاه و شیوا، هشدار جدی به مؤمنان داده است: «به یقین دروغ ویران کنندۀ ایمان است.» [1]
دروغ نه تنها روابط اجتماعی و خانوادگی را ویران می سازد، بلکه رابطۀ انسان با خدا را نیز مخدوش می کند. برخی اوقات در سطح جامعه یا در جریان مشاوره ها، با افرادی رو به رو می شویم که دروغ گفتن را نوعی شوخی می دانند و احساس می کنند با این رفتار غلط می توانند نشاط و سر زندگی را برای خانوادۀ خود به ارمغان بیاورند؛ غافل از اینکه دروغ حتی اگر برای شوخی هم باشد و سریعاً به صداقت نداشتن و شوخی بودن حرف خود اعتراف کنیم، به اعتماد دیگران به خود و صداقت مان در بین مخاطبان لطمه زده ایم. مولای متقیان، امیرمؤمنان علی (علیه السلام) در کلامی قاطع، از آسیب های دروغ های شوخی و جدی، پرده برداشته است: «بنده طعم ایمان را نمی چشد تا اینکه دروغ را ترک کند؛ چه شوخی باشد، چه جدی.» [2]
طبق این فرمایش حضرت، دروغ های گاه و بیگاه؛ شوخی یا جدی ایمان را از قلب و جان انسان دور می کند؛ گویی که هرگز حتی طعم آن را نیز نچشیده است. پس اگر می خواهیم همچون رهبری مقتدر، سکان هدایت خانوادۀ خود را در دست بگیریم و همسرمان با افتخار و خشنودی، مدیریت و رهبری ما را قبول کند، مراقب تک تک واژگان خود باشیم. تا از صداقت کلام خود اطمینان حاصل نکرده ایم، از گفتن آن پرهیزکنیم.

دروغ نه تنها روابط اجتماعی و خانوادگی را ویران می سازد، بلکه رابطۀ انسان با خدا را نیز مخدوش می کند.

امانتداری
دومین نکته ای که مرد مؤمن و آگاه باید آن را در خانوادۀ خود رعایت کند، امانت داری است. امانت داری یکی دیگر از ارزش های دینی است که رعایت آن در تمام عرصه های زندگی اجتماعی برای تمامی انسانها ضروری است. در واقع بقای نظام اجتماعی بدون رعایت اصل امانت داری امکان پذیر نیست. امانت داری یکی از مؤلفه های اصلی و اساسی هر کسی است که می خواهد در یک مجموعه یا گروه تأثیرگذار باشد و بتواند حرکت مهمی در آن جمع و گروه ایجاد کند. به همین دلیل است که امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند عز و جل هیچ پیامبری را جز با راستگویی و امانت داری در برابر نیکوکار و بدکار، مبعوث نکرده است.» [3]
برای تحکیم خانواده، اعضا و به ویژه رهبر آن، باید دربارۀ امانت های یکدیگر نهایت مراقبت را بکنند و هیچ بهانه ای را برای کوتاهی کردن در این زمینه نپذیرند. حساسیت این مطلب تا جایی است که از دیدگاه امام صادق (علیه السلام) برای تشخیص ایمان یک فرد، نگاه کردن به انجام دادن واجبات ضروری دین مثل نماز و روزه کفایت نمی کند؛ بلکه حتماً برای تشخیص شایستگی افراد باید به میزان امانت داری و صداقت آنها توجه ویژه ای شود؛ لذا حضرت فرمود: «به نماز و روزۀ مردم فریب نخورید. چه بسیار انسانها که به نماز و روزه شیفته می شوند تا جایی که اگر آن کارها را ترک کنند، به هراس می افتند؛ بلکه از ایمان آنها با راست گویی و امانت داری آگاه شوید.» [4]
حال باید مصادیق امانت در محیط خانه را بررسی کنیم تا بتوانیم از فرمایش های ذکرشدۀ معصومان (علیهم السلام) بهره بیشتری ببریم و برای امانت داری شایسته، برنامه ریزی لازم را انجام دهیم.

برای تشخیص ایمان یک فرد، نگاه کردن به انجام دادن واجبات ضروری دین مثل نماز و روزه کفایت نمی کند؛ بلکه حتماً برای تشخیص شایستگی افراد باید به میزان امانت داری و صداقت آنها توجه کرد.

همسر
اولین و مهمترین امانت در زندگی مشترک، همسر ماست. همسر ما به عنوان امانت الهی پا به زندگی مان گذاشته است تا بتوانیم به کمک یکدیگر، پله های کمال را یک به یک طی کنیم. برای مردان به عنوان قوام زندگی، مراقبت و محافظت از جسم و جان همسر، وظیفه ای بسیار مهم به شمار می آید. این نگاهی است که در آموزه های اصیل اسلامی به زن وجود دارد؛ او را امانت الهی در نزد شوهر دانسته، رعایت حقوق او را بر شوهر واجب می داند. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در حدیثی گران سنگ، خبری را از فرشتۀ وحی جبرئیل امین نقل می فرماید که می گوید: «ای محمد، پروای الهی پیشه کنید و با زنان مهربان باشید؛ زیرا آنان در اختیار شما هستند و آنها را از خداوند به امانت گرفته اید...» [5]
با همین نگاه زیبا به جایگاه زن در خانواده است که خاطرات بسیاری از محبت های پیامبر (صلی الله علیه و آله) به بانوی بزرگ اسلام حضرت خدیجه (سلام الله علیها) در صفحات تاریخ نقش بسته است. امام سجاد (علیه السلام) در رسالۀ حقوق خود در بیان حقوق همسر، او را مایۀ تسکین و آرامش می شناسد و از همسر با عنوان نعمت الهی یاد می کند و به تکریم او و مهربانی و شفقت با او دستور می دهد: «و اما حق زنت این است که بدانی خداوند متعال او را مایۀ آرامش و همدلی تو قرار داده است. پس باید بدانی که این نعمتی است از جانب خدا. پس او را گرامی بدار و با او نرم خو باش.» [6]

حق زنت این است که بدانی خداوند متعال او را مایۀ آرامش و همدلی تو قرار داده است. پس باید بدانی که این نعمتی است از جانب خدا. پس او را گرامی بدار و با او نرم خو باش.

فرزندان
از فرزندان نیز می توان به عنوان امانت های الهی در دست پدر و مادر یاد کرد. به همین سبب است که والدین باید در رعایت حقوق آنان کوشا باشند و سعی کنند نام نیکو برای آنان انتخاب کنند، قرآن به آنان تعلیم دهند و در زمان مناسب آنان را به ازدواج درآورند. مردی می تواند به عنوان رهبر، به راستی خانوادۀ خود را به سمت خوشبختی هدایت کند که با رعایت حقوق همسر و فرزندان خود و مراقب شایسته از آنان، از اعتبار کافی در نزد ایشان برخوردار باشد.

منبع: کتاب کلبة آرامش؛ جایگاه و نقش پدر در خانواده، معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی آستان قدس رضوی

----------------------------------------------------------------------
پی نوشت ها:
1. «ان الکذاب هو خراب الایمان» اصول کافی، ج4، ص54، حدیث2675.
2. «لا یجد عبدٌ طعم الایمان حتی یترک الکذبَ هزله وجِدَّه» (اصول کافی، ص60، حدیث ۲۶۸۲).
3. «انّ الله عزّ و جل لم یبعث نبیاً إلا بصدق الحدیث و أداء الأمانة الی البّر و الفاجر» (اصول کافی، ج۳، ص ۲10، حدیث ۱۷۶۲).
4. اصول کافی، ج۳، ص210، حدیث ۱۷۶۳.
5. مستدرک الوسائل، ج ۱2، ص۲۵۲ ، حدیث ۱۶۶۲۷.
6. من لا یحضره الفقیه، ج2، ص621، حدیث3214.


مطالب مرتبط