سوگنامه مادر پسران

محبت بی دریغ این بانو که اراده کرده است جای خالی مادر را برای یتیمان زهرای اطهر (سلام الله علیها) پُر کند، به قدری مشهود و مشهور است که خود آن بزرگوار از مولایش علی (علیه السلام)...

  سوگنامه مادر پسران

سکینه بیک خورمیزی (نیک)، مدرس حوزه و دانشگاه

حضرت علی (علیه السلام) مادامی که حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) در قید حیات بود با هیچ زنی ازدواج نکرد، اما پس از شهادت زهرای مرضیه (سلام الله علیها) همسرانی انتخاب نمود که می توان امامه، اسماء و فاطمه کلابیه (ام البنین) را در زمره ی همسران ایشان نام برد. [1] (ر.ک: مجلسی، بحارالانوار، ج21، ص55؛ حسینی دشتی، معارف و معاریف، ج2، ص235؛ ر.ک: قمی، منتهی الآمال)

1. انتخاب همسر
دختر یگانه و بی نظیر رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) از کاشانه ی علی (علیه السلام) پر کشید، فراق فاطمه (سلام الله علیها) مولا را به شدت آزار می دهد؛ سالیانی گذشت، علی (علیه السلام) نگران حسین (علیه السلام) است، به برادرش عقیل که انساب عرب را می داند، می گوید: «می خواهم برایم از خاندانِ ابطال و شجاعان زنی انتخاب کنی که پسرانی شجاع بیاورد تا در کربلا حسینم را یاری کنند.» بدین گونه فاطمه کلابیه که از حیث نسب (مادری و پدری) سرآمد شجاعان و دلیران عرب است، انتخاب می شود. [2] (ر.ک: مقرم، قمر بنی هاشم، ص15؛ ابن عنبة، عمدة الطالب فی انساب آل ابیطالب، ص34؛ مامقانی، تنقیح المقال، ج3، ص70 ؛ ر.ک: ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین)

این فرشته ی مهربان بی درنگ خود را بر بالین حسن و حسین (علیهما السلام) می رساند و آنان را مورد تفقد و مهرورزی قرار داده و از آنان به نیکی پرستاری می کند.


2. اولین شب زندگی
ورود این عروس به خانه ی داماد مواجه با بیماری حسنین (علیهما السلام) است که در بستر آرمیده اند، این فرشته ی مهربان بی درنگ خود را بر بالین حسن و حسین (علیهما السلام) می رساند و آنان را مورد تفقد و مهرورزی قرار داده و از آنان به نیکی پرستاری می کند. [3] (ر.ک: ربانی خلخالی، چهره درخشان قمر بنی هاشم، ص59؛ ر.ک: حسون، اعلام النساء المؤمنات؛ یکتایی، ام البنین زیباترین الگوی نامادری!)

3. تغییر نام
محبت بی دریغ این بانو که اراده کرده است جای خالی مادر را برای یتیمان زهرای اطهر (سلام الله علیها) پُر کند، به قدری مشهود و مشهور است که خود آن بزرگوار از مولایش علی (علیه السلام) می خواهد او را به نام اصلی اش فاطمه صدا نزند، مبادا خاطر جگر گوشه های زهرا (سلام الله علیها) از شنیدن نام فاطمه آزرده شده و به یاد مادر جوان مرگ خویش رنجیده شوند؛ لذا کنیه ی ام البنین برایش برگزیده می شود. [4] (ر.ک: سالکی، ام البنین؛ ر.ک: یکتایی، همان)

4. برتری دادن فرزندان فاطمه (سلام الله علیها)
در اوصاف و اخلاق این بانوی ولایت مدار آورده اند که همیشه فرزندان فاطمه و علی (علیهما السلام) (حسن و حسین (علیهما السلام)، زینب و ام کلثوم) را بر فرزندان خویش برتری می داد، او فرزندان خویش را با ادب و رفتار خودش آن گونه تربیت کرده بود که برادران خود را مولایی و یابن رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) خطاب کنند و خودشان را فرمان بردار و مطیع آنان قرار دهند. [5] (ر.ک: سالکی، همان؛ ر.ک: یکتایی، همان)


چه کسی در عالم وجود دارد که در اوج تشنگی و خستگی تا زانو قدم در آب گذاشته، اسبش سیراب شود، دست ها را پر از آب کرده بالا آورد؛ اما به احترام برادر و مولای تشنه اش آب را روی آب بریزد.

5. تجلی ادب پسر
حرمت نگهداشتن پسران ام البنین به ویژه بزرگ آنان حضرت اباالفضل نسبت به امام حسین (علیهما السلام) در جهان بی نظیر است. چه کسی در عالم وجود دارد که در اوج تشنگی و خستگی تا زانو قدم در آب گذاشته، اسبش سیراب شود، دست ها را پر از آب کرده بالا آورد؛ اما به احترام برادر و مولای تشنه اش آب را روی آب بریزد. تشنگی جانکاه را تحمل کند تا آب به برادر برساند و سرانجام تشنه لب در حالیکه سقای تشنه کامان است، جان دهد. [6] (ر.ک: سید بن طاووس، اللهوف)

6. احترام ام البنین
علی (علیه السلام) که همسر خویش را ولایت مدار و بزرگوار و مهربان و با ویژگی های عالی دیده بود، مقام آن بانو را بزرگ می داشت. این احترام و تکریم همواره از ناحیه ی اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) رعایت شده است، تا جایی که زینب کبری با آن مقام عظما، هنگامی که از سفر کربلا بازگشت، به دیدار ام البنین شتافت، به او سلام کرد و شهادت فرزندانش را به آن بانو تسلیت گفت. [7] (ر.ک: همان)


زینب کبری با آن مقام عظما، هنگامی که از سفر کربلا بازگشت، به دیدار ام البنین شتافت، به او سلام کرد و شهادت فرزندانش را به آن بانو تسلیت گفت.


7. ام البنین جویای حسین (علیه السلام)
پس از بازگشت بشیر، فرستاده ی امام سجاد (علیه السلام) از کربلا، بشیر به ام البنین عرضه داشت: پسرت عثمان شهید شد، ام البنین گفت: از حسین (علیه السلام) چه خبر؟ بشیر گفت: عبدالله و جعفر نیز شهید شدند، ام البنین گفت: از حسین (علیه السلام) چه خبر؟ بشیر گفت: عباس تو هم شهید شد؛ ام البنین گفت: ای بشیر خبر از [امام من] اباعبدالله الحسین (علیه السلام) بده، فرزندان من و همه ی آنچه زیر این آسمان مینایی است فدای اباعبدالله (علیه السلام) باد.» بشیر گفت: حسین (علیه السلام) نیز در کربلا شهید شد. ام البنین گفت: «وای بر تو بشیر، رگ قلبم را پاره کردی!!! ...» [8] (ر.ک: شریف قرشى، زندگانی حضرت ابوالفضل العباس؛ محلاتی، ریاحین الشریعه، ج3، ص294؛ مامقانی، تنقیح المقال، ج3، ص70 ؛ قمی، منتهی الامال، ص226)

8. سوگواری های ام البنین
گویند ام البنین پس از ماجرای کربلا و شهادت پسرانش (عباس، عبدالله، جعفر و عثمان) هر روز در بقیع حاضر می شد و در سوگ فرزندانش چنان شیون و ناله می کرد که حتی دشمن سنگدلی چون مروان به گریه می افتاد و چون او را با لفظ ام البنین برای تسلیت خطاب می کردند، می گفت دیگر مرا ام البنین نخوانید، زیرا من دیگر پسری ندارم که مادر پسران خطابم کنید!! [9] (بهشتی، قهرمان علقمه، ص40؛ محلاتی، همان؛ مامقانی، همان)

گویند ام البنین پس از ماجرای کربلا و شهادت پسرانش (عباس، عبدالله، جعفر و عثمان) هر روز در بقیع حاضر می شد و در سوگ فرزندانش چنان شیون و ناله می کرد که حتی دشمن سنگدلی چون مروان به گریه می افتاد.

9. وفات ام البنین
از اعمش آورده اند که گفته روز سیزدهم جمادی الثانی در محضر امام زین العابدین (علیه السلام) بودم که ناگهان فضل پسر حضرت عباس وارد شد و در حالیکه گریه می کرد به امام سجاد (علیه السلام) خبر داد که جده ام، ام البنین از دار دنیا رفت. [10] (غروی نایینی، محدثات شیعه، ص 53؛ ر.ک: رضوی حائری، کنز المطالب)
ایشان در قبرستان بقیع مدفون شده اند و مقبره ی ایشان زیارتگاه زائران خانه ی خدا و مدینه النبی (صلی الله علیه و آله و سلم) است.

درود خدا بر ام البنین، مادر پسران
---------------------------------------------------------------
پی نوشت ها:
1. ر.ک: مجلسی، بحارالانوار، تهران، اسلامیه، بی تا، ج21، ص55؛ حسینی دشتی، سید مصطفی، معارف و معاریف، قم، دارالفکر، 1393، ج2، ص235؛ ر.ک: قمی، عباس، منتهی الآمال، تهران، مبین اندیشه، 1390.
2. ر.ک: مقرم، عبدالرزاق، سردار کربلا حضرت ابوالفضل العباس (علیه السلام)، تهران، الغدیر، 1411 ق، ص15؛ ابن عنبة، احمد بن علی، عمدة الطالب فی انساب آل ابی طالب، قم، انصاریان، بی تا، ص34؛ مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال، قم، آل البیت، بی تا، ج3، ص70 ؛ ر.ک: ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، مقاتل الطالبین، بیروت، اعلمی، بی تا.
3. ر.ک: ربانی خلخالی، علی، چهره درخشان قمر بنی هاشم، قم، مکتب الحسین، 1375، ص59؛ ر.ک: حسون، محمد، اعلام النساء المؤمنات، تهران، اسوه، 1411ق؛ یکتایی، محمدرضا، ام البنین زیباترین الگوی نامادری، تهران، فارابی، بی تا.
4. ر.ک: سالکی، محمدعلی، ام البنین، قم، دفتر تبلیغات، 1382؛ ر.ک: ام البنین زیباترین الگوی نامادری!.
5. ر.ک: ام البنین؛ ر.ک: یکتایی، ام البنین زیباترین الگوی نامادری!.
6. ر.ک: سید بن طاووس، علی بن موسی، اللهوف، تهران، جهان، بی تا.
7. ر.ک: اللهوف.
8. یا بشیر اخبرنی عن ابی عبدالله الحسین (علیه السلام)، اولادی و من تحت الخضراء کلهم فداء لابی عبدالله الحسین (علیه السلام) ... قد قَطّعتَ نیاطَ قلبی؛ شریف قرشى، باقر، زندگانی حضرت ابوالفضل العباس، تهران، بی نا، بی تا؛ محلاتی، ذبیح الله، ریاحین الشریعه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، بی تا، ج3، ص294؛ تنقیح المقال، ج3، ص70؛ منتهی الآمال، ص226.
9. بهشتی، احمد، قهرمان علقمه، دوم، تهران، اطلاعات، 1374، ص40؛ ریاحین الشریعه، ج3، ص294؛ تنقیح المقال، ج3، ص70.
10. غروی نایینی، شهلا، محدثات شیعه، تهران، دانشگاه تربیت مدرس، 1375، ص53

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر