علل رویگردانی از حضرت علی علیه السلام

همگان به موضوع غدیر بسیار توجه کرده اند. برخی برای زنده نگهداشتن آن تلاش کرده و برخی به عذرتراشی، بهانه جویی و بی وفایی به آن پرداخته اند. با کمال تأسف روگردانی از امام علی (علیه السلام) از دوران رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آغاز شد و نه تنها مسلمانان؛ بلکه افراد دور از دنیای اسلام نیز به آن پی بردند ...

  علل رویگردانی از حضرت علی علیه السلام

همگان به موضوع غدیر بسیار توجه کرده اند. برخی برای زنده نگهداشتن آن تلاش کرده و برخی به عذرتراشی، بهانه جویی و بی وفایی به آن پرداخته اند. با کمال تأسف روگردانی از امام علی (علیه السلام) از دوران رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آغاز شد و نه تنها مسلمانان؛ بلکه افراد دور از دنیای اسلام نیز به آن پی بردند، به گونه ای که ولتر فیلسوف معروف فرانسوی نیز به آن اشاره کرده و چنین می گوید: «آخرین اراده محمد انجام نشد. او علی را به جانشینی خود منصوب کرده بود»[1]؛ بنابراین آنچه نباید شد. جوّ پلیسی حاکم، منع نقل و کتاب احادیث نبوی برای سال های طولانی و نیز وضعیت بعد از وفات پیامبر (صلی الله علیه و آله) کاری کرد که مردم نتوانند به حدیث غدیر عمل کنند. در این میان شبهات و پرسش هایی در مورد این اصل مهم و این واقعه مهم مطرح شد از جمله اینکه آیا بیشتر مردم و صحابه پیامبر (صلی الله علیه و آله) که از علی اعراض کرده اند؛ به خطا رفته اند؟ آخر از سویی با آیات و روایات فراوانی مواجهیم که در شأن علی و برای اثبات امامت و ولایت اوست و از سوی دیگر اغلب مردم و صحابه پیامبر (صلی الله علیه و آله) را می بینیم که از این آیات و روایات و از علی (علیه السلام) رو برگردانده و با دیگران بیعت کرده اند. آیا ممکن است بیشتر مردم مسیر نادرست را انتخاب کنند؟ این موضوع تردید ما را به آن منابع دینی بر نمی انگیزد؟

پاسخ:
در اواخر زمان پیامبر (صلی الله علیه و آله) و پس از رحلت او، نوعی بینش و خط فکری انحرافی در میان مسلمانان پدید آمد و گسترش یافت. بزرگان ما از آن با نام «اجتهاد در مقابل نص» یاد می کنند. بر اساس این بینش، لازم نیست هر آنچه پیامبر تأکید و تصدیق کرده است، باور کنیم و تعبداً به آن عمل کنیم، بلکه می توان فارغ از حکمت بالغ خداوند و فقط به صلاحدید کوته بینانه مردم نگریست و مطالب دیگری را جایگزین دستورهای پیامبر (صلی الله علیه و آله) کرد.[2]

ولتر فرانسوی می گوید: آخرین اراده محمد انجام نشد. او علی را به جانشینی خود منصوب کرده بود.


بر این اساس می توان غدیر را نادیده گرفت یا در صلح حدیبیه با پیامبر (صلی الله علیه و آله) برخورد کرد [3] یا در اذان تصرف کرده و جمله «حیّ علی خیر العمل»[4] را حذف کرد. می توان عبارت «الصلاه خیرٌ من النوم»[5] را به اذان صبح اضافه ساخت یا از متعه زنان [6] و متعه حج [7] برخلاف دستور پیامبر (صلی الله علیه و آله) منع کرد. همچنین می توان در بسیاری از مسائل نظیر شرکت در لشکر اسامه [8] یا احضار قلم و دوات بر بالین پیامبر [9] به صورت عملی با رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) مخالفت کرد. از این موضوع که بگذریم چند عامل اساسی وجود داشت که باعث شد مردم از گرد علی (علیه السلام) پراکنده شوند و دیگران را به او ترجیج دهند:

عامل اول؛ کینه آنان از علی (علیه السلام) بود. امام رضا (علیه السلام) در روایتی به این نکته اشاره کرده اند: امام علی (علیه السلام)، پدران، اجداد، برادران، عموها، خاله ها و نزدیکان آنان را که از دشمنان خدا و رسول او بودند، از دم تیغ گذراند و آنها کینه او را به دل گرفتند.[10] برای آنان مهم این بود که علی (علیه السلام) نباشد؛ حتی اگر حکومت به چنگ ابوبکر افتد که بر فراز منبر به مردم گفت: حکومت شما را پذیرفتم در حالیکه بهترین شما نیستم.»[11]
عامل دوم؛ عدالت علی (علیه السلام) بود که در حکومت بر مردم، فقط تقوا و پرهیزگاری را ملاک تقدّم افراد بر یکدیگر می شمرد؛ بنابراین بسیاری از مردم از این مسأله ناخشنود بودند و همواره به دنبال سهم بیشتری از حکومت علی (علیه السلام) برای خویش بودند. ابن ابی الحدید می گوید: «مهمترین علت روی گردانی عرب از امیرالمؤمنین (علیه السلام) مسأله مالی بود. او کسی نبود که عرب را بر عجم برتری بخشد؛ اما خلفا چنین کردند. او کسی بود که هرگز اجازه نمی داد، شخصی به دلیل سودجویی و منفعت طلبی به او متمایل شود.»[12]
عامل سوم؛ دشمنی قریش با بنی هاشم بود. این دشمنی از زمان رسول خدا (صلی الله علیه و آله) وجود داشت اما پس از مرگ حضرت به اوج خود رسید. عمر بن خطاب در مناظره ای به ابن عباس می گوید: «بخدا سوگند پسر عموی تو علی، برای خلافت از همه سزاوارتر است؛ اما قریش تحمل او را ندارد.»[13] پیامبر نیز از کینه قریش با علی پرده برداشت و به او فرمود: «زود است که پس از من امتم، علیه تو حیله گری و ستم می کنند.» [14]

امیرالمؤمنین در حکومت بر مردم، فقط تقوا و پرهیزگاری را ملاک تقدّم افراد بر یکدیگر می شمرد.


امام علی (علیه السلام)، همین جفاها و خیانت ها را از قریش دید که از آنان به خداوند شکایت کرد و چنین فرمودند: «بار خدایا به تو از قریش شکایت می کنم، آنان می خواستند با انواع نیرنگ ها با پیامبر تو در افتند، اما از عهده برنیامدند و تو میان آنها و نیاتشان حائل شدی، اما بعد پیامبر، محاصره ام کردند و آن مقاصد شوم را درباره من پیاده کردند. [15]
از دیگر عوامل کناره گیری مردم از امام علی (علیه السلام)، عصبیت های قومی و فامیلی، تعصب های حزبی و قبیله ای، دشمنی علی با اشرافیت، دنیازدگی، نفاق، جهل مردم و فتنه ای بود که از شهرت طلبی و قدرت خواهی عدّه ای ریشه گرفته بود.

منبع: غدیر پیوند آسمان و کویر، معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی آستان قدس رضوی


-----------------------------------------------------------------
پی نوشت ها:
1. حماسه غدیر، ص30.
2. این اندیشه مخالف صریح قرآن است که فرمود«ما اتاکم الرسول فخذوه و ما نهاکم عنه فانتهوا»حشر:7
3. صحیح مسلم، کتاب الجهاد و السیر، ج3، ص1412، ب34، ح1785.
4. حلبی، سیره، ج2، ص98.
5. الموطأ، ص57، ح151.
6. صحیح مسلم، ج4، ص131.
7. زاد المعاد، ج2، ص184.
8. طبقات ابن سعد، ج2، ص190.
9. صحیح بخاری، ج7، ص9.
10. عیون اخبار الرضا، ج2، ص81، ح15.
11. الکامل فی التاریخ، ج2، ص33.
12. شرح ابن ابی الحدید، ج2، ص197.
13. تاریخ یعقوبی، ج2، ص137، کامل ابن اثیر، ج3، ص24.
14. مستدرک حاکم، ج3، ص150، ح4676.
15. شرح ابن ابی الحدید، ج20، ص298.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر