مرتضی مطهری که روز شهادتش روز معلم نام گرفته است، از شهیدان کم نظیر انقلاب اسلامی است که امام خمینی، رهبر انقلاب اسلامی، در ماتم او گریستند و در پیامی او را پاره ی تن خویش و ثمره ی عمر و فرزند عزیزش خواندند...

  مجاهد مطهر

مجاهد مطهر

سکینه بیک خورمیزی (نیک)، مدرس حوزه و دانشگاه

چکیده
مرتضی مطهری که روز شهادتش روز معلم نام گرفته است، از شهیدان کم نظیر انقلاب اسلامی است که امام خمینی، رهبر انقلاب اسلامی، در ماتم او گریستند و در پیامی او را پاره ی تن خویش و ثمره ی عمر و فرزند عزیزش خواندند. ما در این نوشتار برآنیم به زندگی این شهید نگاهی داشته و دلیل این عظمت را تا حدودی جویا شویم.
واژگان کلیدی: مطهری، معلم، شهادت، انقلاب اسلامی، امام راحل

مقدمه
نخل پر ثمر انقلاب اسلامی ایران و اقتدار جمهوری اسلامی در ایران، پدیده ی گرانقدری است که بهایش خون های مقدس بسیاری از پاکباخته ترین شهدا بوده است، از قیام 15 خرداد 42 تا هم اکنون رادمردانی برای آبیاری این نخل ارزشمند جان خود را خالصانه نثار و ایثار کرده اند؛ اما رهبر کبیر انقلاب (رحمة الله علیه)، علی رغم ارزش گذاری و خضوع به پیشگاه همه ی شهدا و خانواده های آنان در سوگ بعضی از شهدا اشک ماتم ریخت و با سوز دل سخن گفت و جان و دل امت را با سوز دلش آتش زد.
شهید والا مقام مرحوم مطهری تنها شهیدی بود که امام (رحمة الله علیه) در انظار عمومی برایش اشک ماتم ریخت و او را ثمره ی عمر خویش نامید. (ر.ک: پیام امام خمینی (رحمة الله علیه) به مناسبت شهادت استاد مطهری (رحمة الله علیه)) حال این سؤال پیش می آید که چرا از میان شهدا، امام راحل مطهری را فرزند خویش و پاره ی تنش نامید؟ پاسخ به این سؤال را باید از اخلاق، رفتار و منش مطهری پیدا کرد.

شهید والا مقام مرحوم مطهری تنها شهیدی بود که امام (رحمة الله علیه) در انظار عمومی برایش اشک ماتم ریخت و او را ثمره ی عمر خویش نامید.


1. بیوگرافی اجمالی
مرتضی مطهری در سال 1299 در فریمان متولد شد و تا 12 سالگی نزد پدر بود و تحصیلات مقدماتی را نزد پدرش شروع کرد و از 12 تا 16 سالگی در شهر مشهد طلبه بود و از 16 سالگی به شهر قم هجرت کرد تا در حوزه علمیه قم تلمذ کند. ایشان در 32 سالگی ازدواج کرد و برای تحصیل به دانشگاه تهران آمد و رفت می کرد و در سن 35 سالگی استاد دانشگاه تهران شد.
مطهری در خانواده ی مذهبی رشد کرده بود و پدر متهجد و اهل عبادت داشت و هرگز نماز شبش قطع نمی شد و همین پدر والا مقامش مشوق او برای تحصیل علوم دینی بود.
ایشان در هنگام پیروزی انقلاب 58 سال داشت و در سن 59 سالگی به شهادت رسید.[1] (ر.ک: جمعی از نویسندگان، زندگی نامه استاد مطهری، ص26-27؛ کرجالیان چایخانی، گلستان اندیشه، ص47)

2. برخی از ویژگی های مطهری
2-1.
علاقه به دانش و فهمیدن
ایشان در عشق به دانش و فهمیدن شهره بود، گویا از بس به درس علاقه داشت در سن 5 سالگی که برای آموزش قرآن به مکتب خانه می رفت، روزی سحرگاه پدر متوجه می شود که مرتضی در رختخوابش نیست؛ پس از جستجو او را در پشت درب مکتب خانه در حالیکه قرآنش در بغلش و همان جا خوابش برده بود، می یابد.[2] (ر.ک: سیری در زندگانی استاد مطهری، ص33)

2-2. پشتکار و تلاش
مطهری شخصیتی بود که در راه ایمان و عقیده اش از هیچ تلاشی فروگذار نکرد، زندان و محرومیت ها را به جان خرید و علی رغم تهدید ساواک، به منبر و موعظه و نشر نوشته هایش ادامه می داد.[3] (ر.ک: جمعی از نویسندگان، همان، ص15)

2-3. اهل تهجد و عبادت
شهید بزرگوار هیچ گاه از عبادت خالصانه و متفکرانه غافل نشد و نماز شبش علی رغم سردی هوا و نبود آب در حجره و سختی آب آوردن تعطیل نگشت. مقام معظم رهبری فرمودند که خود شاهد گریه ها و نیایش های شبانه ی ایشان بوده اند.[4] (ر.ک: امیر رضا ستوده و حمید رضا سید ناصری، پاره ای از خورشید، ص179)

مطهری در خانواده ی مذهبی رشد کرده بود و پدر متهجد و اهل عبادت داشت و هرگز نماز شبش قطع نمی شد و همین پدر والا مقامش مشوق او برای تحصیل علوم دینی بود.


2-4. ابعاد علمی
مرحوم شهید مطهری را استاد و علامه و فیلسوف و متفکر و مجتهد و مفسر و مورخ و حقوقدان و جامعه شناس و عارف می توان نامید؛ زیرا در همه ی این علوم ید طولایی داشته است و آثار مکتوب و بجا مانده از ایشان حتی آثاری که پس از شهادتش از مجموعه ی سخنرانی هایش گردآوری شده است، شاهد بر این مدعا است.

3. راه های رسیدن به مقامات معنوی
سؤال این است که شهید بزرگوار ما چگونه با این سن نه چندان طولانی، به این همه علوم و معارف دست پیدا کرد؟ و به مقامات معنوی رسید؛ و چگونه توانست در دل معمار کبیر انقلاب چنان جایی داشته باشد که او را پاره ی تنش بنامد؟ و امید آینده ی انقلاب در نظام اسلامی محسوب شود؟!

3-1. تقوای الهی
شهید مطهری اهل تفکر و اندیشه بود، با تفکر و تعقل به تقوایی آگاهانه و عارفانه دست یافت و مصداق آیه شریفه «اتَّقُوا اللهَ وَ یُعَلِّمُکُمُ اللهُ» (بقره:282) شد. او با حکومت تقوای الهی بر جانش و رفتارش به چنان شناخت و معرفتی رسید که در گفتار و آثارش کمتر خطایی مشاهده شده است و همه ی آثارش مورد تأیید امام راحل و رهبر فرزانه ی انقلاب قرار گرفت، چرا که مصداق آیه شریفه «اگر تقوای الهی پیشه سازید، خدا برای شما تشخیص حق از باطل قرار می دهد»[5] (انفال:29) بود. موفقیت شهید و فتح قله های دانش و معرفت ثمره تقوای الاهی در وجود او بود، چرا که تقوای الهی راه خروج از بن بست های زندگی است و به فرموده خداوند متعال: «هر کس تقوای الهی پیشه کند، خداوند راه نجاتی برای او فراهم می کند.»[6] (طلاق:2)

3-2. نماز اول وقت و رعایت آداب نماز
یکی از رموز موفقیت و تعالی روحی و معنوی استاد رعایت نماز اول وقت بود، حتی اگر ایشان در منزل نماز صبح می خواندند تمام آداب آن را، حتی پوشیدن لباس رسمی و گذاشتن عمامه را به عنوان آداب نماز انجام می دادند.[7] (ر.ک: باقی نصرآبادی، رمز موفقیت استاد مطهری، ص53و54)

3-3. انس با قرآن
یکی از دلایل دیگر نائل شدن شهید مطهری به آن مقامات معنوی، انس ایشان با قرآن بود؛ به گونه ای که هر شب قبل از خوابیدن چند سوره قرآن با صدای بلند تلاوت می کردند.[8] (ر.ک: همان، ص57)

4. ویژگی های شخصیتی استاد
در اینجا به اختصار به مواردی از ویژگی های شخصیتی استاد که موجب موفقیت ایشان بود، اشاره می شود:

4-1. رعایت نظم
از آنجا که رعایت نظم و انضباط در امور از بهترین اکسیرهای رفتاری هر انسان موفقی است، شهید مطهری اسطوره ی نظم و تقوا بود و به فرمایش امیرمؤمنان (علیه السلام) که به پرهیزکاری و نظم در کارها سفارش کرده اند،[9] (نهج البلاغه، نامه 47) جامه ی عمل پوشانید.[10] (ر.ک: باقی نصر آبادی، همان، ص61)

4-2. قاطعیت
افرادی که در تصمیم های خود قاطعیت ندارند و متردد و متزلزل هستند، موفق هم نمی شوند. مرحوم مطهری در تمام اعتقادات راسخ خود به اصل اسلام و قرآن و تقید به احکام الهی در برابر اندیشه های التقاطی و انحرافی با قاطعیت تمام برخورد می کرد.[11] (ر.ک: همان، ص63)

5. روابط معلم شهید
اگر روابط انسان را خلاصه در رابطه با خدا، با خود و با مردم بدانیم. معلم شهید عالی ترین رابطه را با خدا با عبادت خاشعانه و نیایش شبانه دارد و در روابط با نفس خود به تزکیه و تهذیب رسیده و رابطه ی او با مردمی که با ایشان مراوده داشتند، به ویژه همسایگان به گونه ای بود که همگی از ایشان راضی بودند و ایشان را بسیار دوست داشتند. شهید صمیمی ترین رابطه را با اهل منزل و اعضای خانواده داشتند، که نامه های بجا مانده از ایشان برای فرزندانش گواه این مدعا است.

شهید بزرگوار هیچ گاه از عبادت خالصانه و متفکرانه غافل نشد و نماز شبش علی رغم سردی هوا و نبود آب در حجره و سختی آب آوردن تعطیل نگشت.


نتیجه گیری
با بررسی هر چند کوتاه سیره علمی - معرفتی و اخلاقی - رفتاری معلم شهید و استاد کم نظیر مرتضی مطهری، به این نتیجه می رسیم که ایشان شخصیتی جامع الاطراف و کامل داشته اند و در زندگی خویش با رعایت تقوای الهی، نظم در امور، رعایت نماز اول وقت و آداب آن، انس با قرآن، پشتکار، جدیت، قاطعیت در برابر کژاندیشان و تزکیه نفس به مقامات عالی علمی و معرفتی نائل شدند، لذا مهر و محبت تمام بین ایشان و امام (رحمة الله علیه) وجود داشت و امام راحل با توجه به این شخصیت، ایشان را ثمره ی عمر و پاره ی تن خویش نامیدند و در سوگ ایشان سیاه پوشیده و از سوز دل اشک ماتم جاری ساختند.


----------------------------------------------------------------------------------
پی نوشت ها:
1. ر.ک: جمعی از نویسندگان، زندگی نامه استاد مطهری، تهران، انتشارات محمد، بی تا، ص26-27؛ کرجالیان چایخانی، بیژن، گلستان اندیشه، مشهد، واسع، 1380، ص47.
2. ر.ک: سیری در زندگانی استاد مطهری، چهارم، تهران، صدرا، 1376، ص33.
3. ر.ک: زندگی نامه استاد مطهری، ص15.
4. ر.ک: امیررضا ستوده و حمیدرضا سید ناصری، پاره ای از خورشید، تهران، ذکر، 1388، ص179.
5. إِن تَتَّقُوا اللهَ یَجعَل لَکُم فُرقانًا.
6. وَ مَن یَتَّقِ اللهَ یَجعَل لَهُ مَخرَجًا.
7. ر.ک: باقی نصرآبادی، علی و حمید نگارش، رمز موفقیت استاد مطهری، هفتم، قم، امام عصر، 1390، ص53و54.
8. ر.ک: رمز موفقیت استاد مطهری، ص57.
9. اوصیکُم بِتَقْوَی الله‏ وَ نَظمِ اَمْرِکُم؛ نهج البلاغه، نامه47.
10. ر.ک: رمز موفقیت استاد مطهری، ص61.
11. ر.ک: رمز موفقیت استاد مطهری، ص63.


مطالب مرتبط