مرا غرق عزای عسکری کن

در این مقاله که به مناسبت هشتم ربیع الاول سالروز شهادت امام حسن عسکری (علیه السلام) نوشته شده است، در ابتدا اشاره ای اندک به مشخصات فردی حضرت می شود و در ادامه به رأفت ایشان در زمینه دعا برای جانشین خویش که در واقع آخرین ستاره هدایت الهی امام زمان (عجل الله تعالی فرجه ...

  مرا غرق عزای عسکری کن

مریم بلوچیان طرقی، مدرس حوزه و دانشگاه

مقدمه:

از نظر قرآن وظیفه مسلمانان در مورد نشانه های دین، بزرگداشت و تعظیم آنهاست و خداوند می فرماید تعظیم و بزرگداشت شعائر الهی از آن کسانی است که تقوای دل دارند. تقوا و روح پرهیزکاری و احساس مسئولیت در برابر نشانه های دین خدا و فرامین الهی چیزی است که کانون آن قلب و روح آدمی که در اعمال انسان تجلی می نماید؛ یاد اولیاء الهی و عزاداری و سوگواری اهل بیت علیهم السلام از مصادیق بارز تعظیم شعائر است که نشانه ای از تقوای دلهاست؛ لذا در جهت بزرگداشت شعائر الهی به سوگ شهادت امام حسن عسکری (علیه السلام) پیشوای شیعیان و پدر بزرگوار امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) می نشینیم.

اى آنکه بود به سینه ها مأوایت جان و دل ما فدایى غم هایت

تا آنکه جبین به خاک کویت ساییم ما را به طلب به کوى سامرایت

بیــا اى غم، دلم را رهبــرى کـن ز شادى ها دل ما را برى کن

وجـــودم را به بحـــر غصــه بنشـــان مرا غرق عزاى عسکرى کن [1]

(اسلامی فر، جعفر، چهل گام تا عتبات احادیث و نکاتی چند، ص125و126)

1- زندگی شخصی امام حسن عسکری علیه السلام

1-1. ولادت حضرت: قول مشهور در ولادت امام ابومحمد حسن بن علی العسکری علیهم السلام آن است که در روز جمعه هشتم ربیع الثانی سال 232 ﻫ.ق در مدینه منوّره متولد شده است.[2](مجلسی، بحارالانوار، ج5، ص 236)

وجودم را به بحر غصه بنشان مرا غرق عزاى عسکرى کن

1-2. کنیه و القاب حضرت: اسم شریف آن حضرت «حسن»، کنیه ایشان «ابومحمّد»، و القاب ایشان «الصامت، الهادی، الرفیق، الزّکی، السراج، المضیء، الشافی، المرضیّ، النقیّ و العسکری» بوده است.[3](مجلسی، همان جا) البته لقب مشهور ایشان «عسکری» می باشد، و این بدان دلیل است که وقتی به فرمان متوکل عباسی امام علی النقی (به همراه فرزند گرامیش حسن بن علی علیهما السلام) از مدینه به سامرا احضار شد، در محله عسکر مستقر گردید، به همین جهت این دو امام بزرگوار را «عسکریین» نامیده اند. آن حضرت و پدران بزرگوارش را «ابن الرضا» (علیهم السلام) نیز می گفتند.[4] (مجلسی، همان جا).

1-3. پدر و مادر حضرت: پدر ایشان، حضرت امام علی النقی الهادی (علیه السلام) یازدهمین امام شیعیان است و مادر گرامی ایشان با نام های حدیثه، سوسن، و سلیل است.[5] (طبسی، حیاة الامام العسکرى (علیه السلام)، ص ١٨) و از آن رو که جدّه حضرت حجت (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بوده، به «جدّه» معروف بوده است. این زن بزرگوار در نهایت پارسایی و تقوا و از زنان عارفه و صالحه بوده است که بعد از رحلت امام عسکری (علیه السلام) نیز ملجأ شیعه بوده است.[6] (مجلسی، بحار الانوار، ج5، ص235و 236)

هیچ زمانی زمین از حجت الهی خالی نیست، زیرا به سبب حجت خداست که باران رحمت الهی بر مردم می بارد و بسیاری از بلاها دفع می شود.

1-4. شهادت حضرت: امام (علیه السلام) بیشتر عمرش در شهر سامرا سپرى شد و پس از آن که ٢٨ یا ٢٩ بهار از عمر تاریخ را معناى حیات و نور نجات بخشید، به آرزوى خود که چیزى جز سر کشیدن شربت شیرین شهادت، و لقاء الله نبود، رسید و با ورود خویش به عالم ملکوت، عرشیان را مدیون لطف و کرم خود کرد و سخن معروف امام صادق (علیه السلام) که مى فرمود: «وَالله ما مِنّا الاِّ مَقتُولٌ شهیدٌ»، به خدا قسم کسى از ما اهل بیت (علیهم السلام) نیست مگر این که کشته و شهید مى شود،[7](مجلسی، بحارالانوار، ج٢٧، ص ٢٠٩)بار دیگر تحقّق یافت. امام عسکرى (علیه السلام) پس از آن که عمرى را در زندان هاى مختلف محبوس بود، با دسیسۀ معتمد عبّاسى یکى از خلفاى بنى عبّاس، مسموم و شهید شد و در خانه خود در جوار مرقد مقدّس پدرش امام هادى (علیه السلام)، در شهر سامرا مدفون گردید. روز هشتم ربیع الاوّل سال ٢۶٠ ق سامرا غرق در ماتم و غم بود و شاهد فرشتگان آسمانى، که فوج فوج به خانه امام (علیه السلام) فرود مى آمدند.[8] (صحتی سردرودی، گزیده سیمای سامرا سینای سه موسی، ١٣٨٨، ص27)

بار خدایا، به واسطه او دینت را مدد و حمایت کن و به وسیله او دوستان خود و دوستان او و شیعیان و یارانش را یاری رسان و ما را از آنان قرار ده.

2- اهتمام و رأفت امام عسکری (علیه السلام):
2-1. نسبت به جانشین خویش (رهبری جامعه):
هیچ زمانی زمین از حجت الهی خالی نیست، زیرا به سبب حجت خداست که باران رحمت الهی بر مردم می بارد و بسیاری از بلاها دفع می شود؛ بعد از امام عسکری (علیه السلام) فرزند گرامی ایشان وظیفه هدایت و رهبری امت اسلام را بر عهده دارد؛ رأفت امام چنین اقتضا می کند تا در حق ولی امر منتظر (علیه السلام) دعا کند تا خداوند او را از جمیع بلاها حفظ نماید (که در واقع نفع این دعا به مردم می رسد) لذا حضرت چنین می فرماید: بار خدایا، بر ولیّ خود و فرزند اولیایت درود فرست، همانان که اطاعت از ایشان را فرض دانستی و حقّ آنان را واجب شمردی و پلیدی را از وجودشان زدودی و به کلّی پاک و پاکیزه شان گردانیدی. بار خدایا، به واسطه او دینت را مدد و حمایت کن و به وسیله او دوستان خود و دوستان او و شیعیان و یارانش را یاری رسان و ما را از آنان قرار ده. بار خدایا! او را از گزند هر بیدادگر و سرکشی و از گزند همه مخلوقاتت، محفوظ بدار و از پیش رو و پشت سر و از راست و چپش، او را نگهدار و از این که بدی و آسیبی به او برسد، پاسداری و حراستش فرما؛ و با حفظ او، رسول و خاندان رسول خود را حفظ کن؛ عدالت را با دست او آشکار ساز و او را نصرت عطا فرما و یارانش را یاری رسان و کسانی را که تنها و بی یاورش گذارند، تنها و بی یاور گذار و به دست او، جبّاران کفر پیشه را در هم شکن و کافران و منافقان و ملحدان را، هرچه باشند و هر کجا باشند، در شرق عالم و غرب آن، در خشکی و در دریا، همگی را نابود کن و به وسیله او زمین را آکنده از عدل و داد گردان و دین پیامبرت - درود بر او و خاندانش - را رونق بخش و ما را، بار خدایا! از یاران و مددکاران و پیروان و شیعیان او قرار ده و مرا زنده بدار تا ببینم که خاندان محمّد به آرمانها و آرزوهایشان رسیده اند و دشمنان آنان به آن چه از آن می ترسیدند، گرفتار آمده اند، آمین ای معبود راستین. [9]شیخ طوسی، مصباح المتهجّد، ص409) (

2-2. نسبت به افکار و عقاید مردم:

هدف خداوند از ارسال رسل و فرستادن پیشوایان دین، رهایی مردم از جهل و نادانی و قرار گرفتن در مسیر هدایت الهی است، چه آن پیشوای دین به ظاهر آزاد باشد یا در بند ستمگران زمان خویش محبوس باشد. چنین نقل شده که مردم سامرا دچار خشکسالى بودند. مردم به دستور معتمد، خلیفه عباسى، سه روز پیاپى براى نماز باران به بیرون شهر رفتند، ولى نتیجه اى نبخشید. روز چهارم مردم مسیحى براى دعاى باران به بیابان رفتند. در میان آنان، راهبى بود که هر وقت دست به دعا بر مى داشت، باران تند باریدن مى گرفت. روز دوم نیز بیرون رفتند و باران فراوانى بارید تا مردم بى نیاز شدند. مردم از این پیشامد شگفت زده شدند. شمارى به تردید افتادند و گروهى به دین مسیحیت تمایل پیدا کردند. این مطلب براى خلیفه گران آمد. پس به «صالح بن یوسف» (زندانبان) پیغام فرستاد که ابومحمّد حسن عسکری (علیهما السلام) را از بند رها کن و پیش من بیاور. چون چشم خلیفه به حضرت افتاد، گفت: امّت محمّد (صلی الله و علیه و آله و سلم) را دریاب که به پیشامد ناگوارى دچار شده است. امام فرمود: روز سوم (فردا) نیز به آنان اجازه دهید راهى بیابان شوند و مانند دو روز پیش طلب باران کنند. خلیفه گفت: این کار چه سودى دارد؟ مردم از باران بى نیاز شده اند. حضرت فرمود: تا شک از دل مردم زدوده شود. روز سوم نیز خلیفه دستور داد تا مسیحیان همانند دو روز پیش به صحرا روند و دعاى باران به جا آورند. امام و گروهى از مسلمانان نیز با آنان همراه شدند. آنان به عادت دو روز پیش دعا کردند. در همان حال، آسمان ابرى شد و باران تندى فرو بارید. حضرت دستور داد دست همان راهب را در حال دعا بگیرند و آنچه در آن است، بیرون آورند. ناگهان پاره ای استخوان آدمى از بین انگشتانش درآوردند؛ امام استخوان را گرفت و داخل پارچه اى پیچید. سپس به مسیحیان فرمود: اکنون دعا کنید. این بار، دعاى آنان بى فایده بود؛ ابرها از هم گسست و خورشید نمایان شد.

مردم از کار امام شگفت زده شدند. خلیفه پرسید: اى ابومحمّد! این چه ماجرایى بود؟ فرمود: این تکه استخوان، استخوان یکى از پیامبران است که این مرد از قبرشان به دست آورده است. هرگاه استخوان پیامبرى زیر آسمان برهنه شود، باران مى بارد. وقتی آن را امتحان کردند دیدند همانطور که امام فرموده بودند شد و مردم از شک و تردید خارج شدند.[10]رک: فاطمه عسکری، برگی از فضائل و کرامات اهل بیت (علیهم السلام)، ج1، ص193-194) (

این تکه استخوان، استخوان یکى از پیامبران است که این مرد از قبرشان به دست آورده است؛ هرگاه استخوان پیامبرى زیر آسمان برهنه شود، باران مى بارد.

2-3. نسبت به عملکرد مردم (زندگی اجتماعی):

امام عسکری (علیه السلام) - به شیعیان خود - سفارشاتی داشته اند:

2-3-1. داشتن تقوای الهی: پارسایی در دینتان و کار و کوشش برای خدا و راستگویی و ادای امانت به کسی که امانتی به شما سپرده است، و سجده طولانی و نیکو همسایه داری؛ زیرا محمّد صلی الله علیه و آله و سلم برای این امور آمده است.

2-3-2. رسیدگی به خویشاوندان: در میان عشیره هایشان، نماز بخوانید، در تشییع جنازه هایشان، شرکت ورزید، از بیمارانشان، عیادت کنید، حقوق آنان را بجا آورید؛ زیرا هرگاه فردی از شما در دینش، پارسا و در گفتارش، راستگو باشد و امانت را ادا کند و با مردم خوشخویی کند، گفته شود: این شیعه است و این، مرا شاد می سازد.

2-3-3. مایه آراستگی ما باشید: از خدا پروا کنید و مایه آراستگی ما باشید، نه باعث ننگ و زشتی، هرگونه دوستی را برای ما جلب کنید و هرگونه زشتی را از ما دور سازید؛ زیرا هر خوبی که در حقّ ما گفته شود، ما اهل آن هستیم و هر بدی که درباره ما گفته آید، نه چنانیم.

2-3-4. معرفت و مودت اهل بیت (علیهم السلام): ما را در کتاب خدا، حقّی است و با رسول خدا، خویشاوندیم و خداوند، ما را پاک شمرده است و جز ما، هر کس چنین ادعایی کند، دروغ گوست . . . خدا و مرگ را، فراوان یاد کنید و بسیار قرآن بخوانید و فراوان بر پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) صلوات فرستید؛ زیرا صلوات بر رسول خدا صلی الله علیه و آله ده ثواب دارد. آن چه را به شما سفارش کردم پاس دارید، شما را به خدا می سپارم و بدرودتان می گویم.[11] (حسن بن شعبه حرانی، تحف العقول، ص 488 و487)

هرگاه فردی از شما در دینش، پارسا و در گفتارش، راستگو باشد و امانت را ادا کند و با مردم خوشخویی کند، گفته شود: این شیعه است و این، مرا شاد می سازد.


نتیجه:
امام حسن عسکری (علیه السلام) پیشوای دوازدهم شیعیان با اینکه سالهای زیادی در زندان به سر بردند ولی با بررسی زندگی ایشان به این مسأله پی می بریم که در هیچ زمینه از مردم زمان خویش و دیگر زمانها غافل نبوده است و مأموریت الهی خویش، یعنی هدایت مردم را با وجود شرایط سخت زمان خویش به سرانجام رساندند.


پی نوشت ها:

[1]- اسلامی فر، جعفر، چهل گام تا عتبات احادیث و نکاتی چند، ویژه عتبات، تهران، مشعر، 1388، ص125-126.

[2]- مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، دارالتراث العربی، بیروت، 1403ق، ج50، ص 236.

[3]- همان.

[4]- همان.

[5]- طبسی محمدجواد، حیاة الامام العسکرى (علیه السلام)، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، 1413ق =1371، ص ١٨.

[6]- بحارالانوار، ج50، ص235و 236.

[7]- بحارالانوار، ج٢٧، ص ٢٠٩.

[8]- صحتی سردرودی، محمد، گزیده سیمای سامرا سینای سه موسی، تهران، مشعر، : ١٣٨٨، ج1، ص27.

[9]- شیخ طوسی، مصباح المتهجّد، بیروت، انتشارات فقه الشیعه، 1411ه ق، ص409.

[10]- رک: عسکری، فاطمه، برگی از فضائل و کرامات اهل بیت (علیهم السلام)، تهران، موسسه فرهنگی هنری مشعر، 1391، ج1، ص193-194.

[11]- حرانی، حسن بن شعبه، تحف العقول: جامعه مدرسین، قم، 1404ه ق، ص 488 و487.

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر