امام باقر (ع) می فرمایند: «نگهدارى عمل از خود عمل سخت تر است».

 نگهداری عمل از خود عمل سخت تر است

نگهداری عمل از خود عمل سخت تر است

قرآن كريم در آیۀ سى و دوم سوره ‏ى محمد صلى الله عليه و آله در مورد نابودى اعمال به كافران و مؤمنان هشدار داده، با اشاره به عدم آمرزش كافران مى ‏فرمايد: «كسانى كه كافر شدند و مردم را از راه خدا بازداشتند و بعد از روشن شدن حق به مخالفت با رسول خدا برخاستند، هرگز زيانى به خدا نمى‏ رسانند، و اعمالشان را حبط و نابود مى‏ كند»(حتى اگر كار خيرى هم انجام داده ‏اند چون با ايمان قرين نبوده حبط مى ‏شود) (إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ شَاقُّوا الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدى‏ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً وَ سَيُحْبِطُ أَعْمالَهُمْ).

از نكات حساسى كه در آيات مختلف قرآن، به آن هشدار داده شده اين است كه مؤمنان مراقب باشند كه اعمالشان همچون کافران حبط و نابود نشود. و به تعبير ديگر اصل عمل مطلبى است، و نگاهدارى آن مطلبى مهم تر، يك عمل پاك و سالم و مفيد عملى است كه از آغاز سالم و بى‏ عيب باشد و محافظت و مراقبت از آن تا پايان عمر بشود.

در حدیثی از پيامبر (ص) می خوانیم: «هنگامى كه روز قيامت مى ‏شود، پيروان من به سه گروه تقسيم مى‏ شوند، گروهى خدا را با اخلاص پرستش مى‏ كردند و گروهى از روى ريا، و گروهى به خاطر اينكه به دنيا برسند، در آن هنگام خداوند به كسى كه او را به خاطر دنيا، پرستش مى‏ كرده مى ‏گويد: به عزت و جلال من سوگند، بگو هدف از پرستش من چه بود؟ در پاسخ مى‏ گويد دنيا، خداوند مى‏ گويد بنا بر اين آن چه را اندوختى به حال تو سودى نمى ‏دهد و به آن باز نمى ‏گردى، او را به سوى آتش ببريد!.

و به آن كس كه خدا را از روى ريا عبادت مى‏ كرده مى ‏گويد: به عزت و جلالم سوگند، بگو منظورت از عبادت من چه بوده؟ در پاسخ مي گويد: ريا!، مي فرمايد آن عبادتى را كه از روى ريا انجام مي دادى چيزى از آن به سوى من صعود نمي كرد، و امروز هيچ سودى به تو نخواهم داد، او را به سوى آتش ببريد!

و به آن كس كه خدا را از روى خلوص عبادت كرده گفته مي شود به عزت و جلالم سوگند بگو منظورت از عبادت چه بود؟ در پاسخ مي گويد به عزت و جلالت قسم تو از آن آگاهترى، من فقط تو را براى خودت و براى سراى آخرت مي پرستيدم مى ‏فرمايد بنده ‏ام راست مي گويد او را به بهشت ببريد».(1)

عواملى كه اعمال آدمى را به خطر مى ‏افكند يا نابود مى ‏سازد بسيار است از جمله:

1. منت گذاردن و آزار دادن: چنان كه قرآن مى ‏گويد: «اى كسانى كه ايمان آورده ‏ايد انفاق ها و بخشش ‏هاى خود را با منت و آزار باطل نسازيد، همانند كسى كه مال خود را براى نشان دادن به مردم انفاق مى‏ كند و ايمان به خدا و روز قيامت ندارد»(بقره/264).

2. عجب: چنان كه در حديث آمده است: «عجب حسنات انسان را مى‏ خورد همانگونه كه آتش هيزم را».

3. حسد: در حدیثی پيغمبر گرامى اسلام (ص) فرمود: « حسادت حسنات انسان را می خورد همان گونه که آتش هیزم را»(2). مساله حفظ ايمان تا پايان عمر مهمترين شرط بقاى آثار عمل است چرا كه قرآن به صراحت مى‏ گويد: «كسانى كه بى‏ ايمان از دنيا بروند تمام اعمالشان حبط و نابود مى‏ شود».( زمر/65)

از اينجا است كه به اهميت و مشكلات مساله نگهدارى اعمال پى مى ‏بريم، و لذا در حديثى از امام باقر (ع) می خوانیم: «نگهدارى عمل از خود عمل سخت تر است». راوى سؤال مى ‏كند منظور از نگهدارى عمل چيست. پاسخ فرمود انسان بخششى مى‏ كند و يا انفاقى در راه خداوند يكتا و به عنوان يك انفاق پنهانى براى او ثبت مى ‏شود، سپس در جايى آن را مطرح مى‏ كند اين انفاق پنهانى حذف مى ‏شود و به جاى آن انفاق آشكار نوشته مى ‏شود، دگر بار در جايى ديگر آن را مطرح مى‏ كند باز حذف مى ‏شود و به عنوان ريا نوشته مى‏ شود».(3)

#اعمال #حبط #قرآن #حسد #منت #عجب

علی کفشگر فرزقی

منبع: تفسير نمونه، ناصر مکارم شیرازی، ج‏21، ص: 484

---------------------

پی نوشت:

1. تفسير الميزان ج 10 صفحه 186(نقل ازتفسير نمونه، ج‏9، ص: 49)

2 بحار الأنوار (ط - بيروت)، علامه مجلسی،ج‏70، ص: 255

3. الكافي (ط - دارالحديث)، کلینی، ج‏3، ص: 725


مطالب مرتبط