کارمند متعهد

دین مبین اسلام پیامبران و امامان و اولیاء خدا را به عنوان الگو به ما معرفی کرده است تا برای طی مسیر کمال دچار سردرگمی نشویم. طبق فرمایش قرآن کریم بهترین الگو [1] حضرت محمد ....

  کارمند متعهد

جلیله صالحی، پژوهشگر سطح دو مدرسه علمیه حضرت خدیجه (سلام الله علیها)

چکیده
با نگاهی به سیره پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) می یابیم که اخلاق از پر فضیلت ترین خصلت های انسان است و از مهمترین اخلاقیات، وفای به عهد می باشد. برای داشتن یک جامعه موفق و سالم، افراد سازمان ها و ادارات باید به تعهدات پیمان های خود عمل نمایند و از طرفی بد عهدی افراد یک اداره، پیامدهایی ناگواری دارد که گریبانگیر اجتماع و جامعه می شود.
واژگان کلیدی: اخلاق، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)، وفای به عهد، سازمان، اعتماد، ارتباط

مقدمه
یکی از مهمترین دلایلی که بشر غربی امروز با تمام پیشرفت هایش در زمینه علم و صنعت، باز هم خود را در ورطه انحطاط می بیند، نبود اخلاقیات بین مردم این جوامع است و در واقع یکی از اساسی ترین مشکلات جوامع غربی بحران نبود اخلاقیات می باشد. ما به عنوان جامعه اسلامی با مراجعه به الگوهایی که این دین مبین برای ما معرفی کرده است باید از بروز این مشکلات در جامعه اسلامی جلوگیری کنیم.
بر طبق آموزه های دین مبین اسلام، یکی از بهترین فضائل انسانی که باعث همبستگی و پایداری ارتباطات در بین مردم جامعه می شود اخلاق حسنه است. رعایت مکارم اخلاق باعث فزونی انس و الفت و اتحاد بین افراد جامعه می شود. جامعه ای که اخلاقیات در آن رعایت شود مسلماً در دستیابی به اهداف خود موفق تر از جوامع دیگر است.
دین مبین اسلام پیامبران و امامان و اولیاء خدا را به عنوان الگو به ما معرفی کرده است تا برای طی مسیر کمال دچار سردرگمی نشویم. طبق فرمایش قرآن کریم بهترین الگو [1] حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) می باشند. حکومت ایجاد شده توسط ایشان به عنوان بهترین نوع حکومت اسلامی و موفق ترین حکومت در رسیدن به اهداف خود می تواند سر لوحه روابط اجتماعی در جوامع امروزی باشد.
حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند: «به راستى که من براى به کمال رساندن مکارم اخلاق مبعوث شده ام.[2] (طبرسی، مکارم الاخلاق، ص8)

حضرت محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند :«براستى که من براى به کمال رساندن مکارم اخلاق مبعوث شده ام.»


با توجه به این حدیث نبوی یکی از مهمترین مسائل مورد نظر در دین اسلام رعایت اخلاقیات بین افراد جامعه است. کارمندان نیز به سبب اینکه شریان اصلی اجرائیات جامعه می باشند همچون دیگر افراد باید به اصول اخلاقی پایبند باشند.

1. وفای به عهد
عمار یاسر صحابه پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل می کند: «من گوسفندهای خاندانم را در بیابان می چراندم، محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) نیز گوسفندان مردم مکه را می چرانید، به محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) گفتم: آیا می خواهی گوسفندان را به بیابان فخ ببریم که در آنجا علفزار خوبی پیدا کردم؟ فرمودند: آری حاضرم. فردای آن روز گوسفندان خود را به بیابان فخ روانه ساختیم، دیدم محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) از من زودتر به بیابان فخ رسیده است؛ ولی جلو گوسفندان ایستاده آنها را از چریدن در آن علفزار منع می کند. گفتم: چرا گوسفندان را باز می داری؟ حضرت فرمودند: من با تو وعده کردم که گوسفندان را با هم به این چراگاه بیاوریم، از این رو نپسندیدم که قبل از تو گوسفندانم را وارد این علفزار کنم.» [3] (قمی، کحل البصر، ص179)
یکی از عالی ترین اخلاقیات تعهد در برابر وعده ها و وفای به عهدها و پیمان هاست [4]. مورخان و مفسران می گویند: از جمله اموری که در صدر اسلام سبب شد، گروه های زیادی، اسلام را پذیرا گردند، پای بند بودن مسلمین به عهد و پیمانشان و مراعات سوگندهایشان بود. [5] (مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج11، ص382-383) بر این اساس می توان گفت وفای به عهد و پیمان در اخلاقیات جامعه اسلامی از جایگاه والایی برخوردار است و به تبعیت از آن در سازمانها و ادارات وفای به عهد و تعهدات موضوع حائز اهمیتی می باشد.

از جمله اموری که در صدر اسلام سبب شد، گروه های زیادی، اسلام را پذیرا گردند، پای بند بودن مسلمین به عهد و پیمانشان و مراعات سوگندهایشان بود.


2. آثار وفای به عهد بین افراد یک سازمان
یکی از عواملی که سبب تقویت پیوند، در حیطه اداری می شود وفای به عهد و عمل به تعهدات بین کارکنان یک سازمان و اداره می باشد. خوش عهدی و عمل به پیمان ها در اعتماد سازی و تقویت اطمینان بین افرادی که با سیستم اداری در ارتباط می باشند کاملاً مؤثر به نظر می آید و زمانی که اعتماد و اطمینان بین افراد برقرار باشد در سایه آن، فضای فعالیت سرشار از صمیمیت و محبت می گردد اتحاد سازمان و اعتماد به نفس افراد بالا می رود و در مقابل مشکلات و بحران ها پایداری بیشتری پیدا می کنند و از طرفی با اعتماد و اتحاد بوجود آمده، افراد سازمان تلاش می کنند تا مشکلات بوجود آمده برای هر یک از افراد مجموعه هرچه سریع تر رفع شود. در چنین مجموعه ای که افراد آن همدلی و همبستگی زیادی دارند و از امنیت شغلی بهره مند هستند، مجموعه را به سمت اهداف عالی سوق می دهند و با گذشت زمان این سازمان و مجموعه به شکوفای استعدادهای مثبت خود نزدیک تر می شود. جامعه ای که این سازمان ها و ادارات عضوی از آن هستند، مطمئناً به سوی اهداف خود سریع تر گام بر می دارد و مسیر رشد و کمال را راحت تر طی خواهد کرد.

3. پیامدهای بد عهدی در سازمان ها
در اسلام به همان اندازه که درباره وفاداری به عهد و پیمان تأکید شده، از پیمان شکنی و بی وفایی نکوهش شده است. قرآن کریم، بیشترین زیان ناشی از پیمان شکنی را متوجه شخص پیمان شکن می داند و می فرماید: «فَمَنْ نَکَثَ فَإِنَّما یَنْکُثُ عَلی نَفْسِهِ؛ هر کس پیمان شکنی کند، درحقیقت به زیان خویش پیمان شکنی کرده است.» (فتح:10)

قرآن کریم: «هر کس پیمان شکنی کند، در حقیقت به زیان خویش پیمان شکنی کرده است.»


سازمان و اداره ای که افراد آن بد عهدی می کنند و به پیمان و تعهدات خود عمل نمی کنند دچار از هم گسستگی و تجزیه می شود زیرا بد عهدی افراد یک مجموعه منجر به بی اعتمادی اعضای آن مجموعه به یکدیگر می شوند، همچنان که حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند: «بر دوستی کسی که به عهد و پیمان خود وفا نمی کند، اعتماد مکن.» [6] (آمدی، غررالحکم، ص٣٢٤)
بنابراین زمانی که در یک سازمان اعتماد به یکدیگر از میان برود و از هم گسستگی بین اعضاء مجموعه به وجود آید، صفا، صمیمیت و اتحاد در آن مجموعه کم می شود و مجموعه و سازمان در مقابل کوچکترین بحرانی کمر خم می کند و از نیل به سوی اهداف خود باز می ماند.
در اداره ای که کارمندان به عهد و پیمان خود عمل نمی کنند دروغ گویی و نفاق بین افراد و اعضاء آن رواج پیدا می کند، باعث اضطراب و تشویش خاطر و ایجاد فضای نامناسب کاری و پایین آمدن اعتماد به نفس افراد می گردد، بد عهدی کارمندان، اتلاف وقت و هدر رفتن سرمایه های مادی و معنوی را در پی دارد و منجر به پایین آمدن کارکرد مفید یک سازمان می شود و جامعه ای که دارای چنین سازمان هایی است همراهی و پشتیبانی خداوند را در مقابل نفوذ و ترفند دشمنان از دست می دهد همان گونه که حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند: «هرگاه مردم پیمان شکنی کنند، خداوند دشمنان را بر آنها مسلط می کند.» [7] (مجلسی، بحارالانوار، ج١٠٠، ص٤٥) و به جهت عمل نکردن افراد جامعه به عهد و پیمان خود، پایه ها و بنیان های این جامعه سست و لرزان شده است؛ در نتیجه به آسانی می توان به چنین جامعه ای از لحاظ فرهنگی، اقتصادی و سیاسی شبیخون زد.

در اداره ای که کارمندان به عهد و پیمان خود عمل نمی کنند دروغ گویی و نفاق بین افراد و اعضاء آن رواج پیدا می کند و باعث اضطراب و تشویش خاطر و ایجاد فضای نامناسب کاری و پایین آمدن اعتماد به نفس افراد می گردد.


نتیجه
در سیره پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) رعایت اخلاق حسنه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در بین این اخلاقیات وفای به عهد از جایگاه ویژه ای برخوردار است. رعایت وفای به عهد دارای آثار مثبتی در جامعه می باشد و برعکس بد عهدی دارای پیامدهای ناگواری در جامعه است. برای داشتن یک جامعه موفق و سالم، افراد سازمان ها و ادارات به عنوان شریان های اصلی امور اجرایی جامعه باید به تعهدات و پیمان های خود در مقابل افراد دیگر اعم از همکار و ارباب رجوع عمل نمایند تا در پرتو وفای به عهد اعتماد افراد جامعه به یکدیگر بیشتر شود و ارتباطات در جامعه مستحکم تر شود. برای رسیدن به این هدف مدیران سازمان ها و ادارات می بایست در جهت تقویت فضایل اخلاقی در کارمندان خود برنامه ریزی کنند. مانند: گذاشتن کلاس های اخلاق به صورت دوره ای برای کارمندان و تشویق کارمندان متعهد و ...


---------------------------------------------
پی نوشت ها:
1. لَقَدْ کانَ لَکُمْ فی‏ رَسُولِ اللهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ (احزاب:21)
2. إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ (طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، مترجم: محمدحسین رحیمیان، قم، مومنین،1386، ص8)
3. قمی، عباس، کحل البصر، ترجمه محمد محمدی اشتهاردی، قم، انتشارات ناصر، چاپ اول،1370، ص179.
4. رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: لادین لمن لاعهد له؛ آنکس که وفای به عهد و پیمان نکند، دین ندارد. (مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ﻫ.ق، ج٧٥، ص٩٦) خداوند می فرماید: «به پیمان خود وفا کنید، زیرا که از پیمان پرسش خواهد شد.» (اسراء: 34)
5. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1362، ج11، ص382-383.
6. لاتَعْتَمِدْ عَلی مَوَدَّةِ مَنْ لا یُوفی بِعَهده؛ آمدی، عبدالواحد بن محمد، غررالحکم و دررالکلم، قم، دارلکتاب الاسلامی، بی تا، ص324.
7. حضرت علی علیه السلام: اذا نقضوا العهد سلط الله علیهم هدوهم هرگاه مردم پیمان شکنی کنند، خداوند دشمنان را بر آنها مسلط می کند. (مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ﻫ.ق، ج100، ص45)

مطالب مرتبط
دیدگاه خود را ارسال کنید
تاکنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است.
ویژه ها
عید در حرم امام رئوف

عید در حرم امام رئوف

9224

عید در حرم امام رئوف


عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

عکس حرم مطهرامام رضا علیه السلام

8634

فقیر و خسته به درگاهت آمدم رحمی که جز ولای توام نیست هیچ دست آویز حرم مطهرامام رضا علیه السلام


زائر حرم امام رضا علیه السلام

زائر حرم امام رضا علیه السلام

7963

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است ... السلام علیک یا انیس النفوس یا علی بن موسی الرضا(ع) #امام_رضا_علیه_السلام #حرم_امام_رضا_علیه_السلام #حرم_مطهر_رضوی


ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

ضریح حرم مطهر امام رضا علیه السلام

8911

قلب مرا به پای ضریح ات گره بزن بیمارم و دخیل شفای تو می شوم


دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

دربانان حرم مطهر امام رضا علیه السلام

9693

از رهگذر خاک سر کوی شما بود؛ هر نافه که در دست نسیم سحر افتاد


بیشتر