احکام | فضای مجازی
بسم الله الرحمن الرحیم
یکی از فضاهایی که جزء واقعیت زندگی ما شده است، فضای مجازی است در این زمینه چند مساله شرعی یادآوری می کنم:
1. استفاده از شبکه های اجتماعی یا نرم افزارها در صورتی جایز هست که انسان استفاده حلال داشته باشد، لذا چنانچه نسبت به نرم افزار خاصی یا پیامرسانی ترس این را دارد که به گناه می افتد؛ نباید استفاده کند یا به گونه ای ایمن سازی که در گناه نیفتد. و توصیه می شود که که از این ابزارها در هنگام نیاز استفاده شود و در اوقات بیکاری سراغ این فضاها نرویم.
2. یکی از گناهان کبیره در فضای مجازی این است که انسان مطلبی را که به آن علم ندارد و اطمینان ندارد، بطور جزمی و مسلم برای دیگران نقل می کند. مثلا یک مساله ای را در یک کانال یا گروهی می بیند، بدون علم همان را به صورت جزمی برای دیگران ارسال می کند.
3. اگر مطلبی 100 درصد درست باشد باز هم در برخی موارد نباید مطلب را نشر دهیم، مثل اینکه نشر یک مطلب باعث نشر گناه محسوب می شود یا از بین رفتن زشتی گناه در جامعه می شود یا اینکه اهانت یا توهین به شخص محترمی است.
نظر مراجع عظام تقلید درباره استفاده از فضای مجازی
• مقام معظم رهبری: به طور کلی استفاده از شبکه های اجتماعی و مانند آن اگر مستلزم مفسده (مانند ترویج فساد، نشر اکاذیب و مطالب باطل) بوده و یا خوف ارتکاب گناه باشد و یا موجب تقویت دشمنان اسلام و مسلمین شود و یا خلاف قوانین و مقررات نظام جمهوری اسلامی باشد جایز نیست. و تشخیص موضوع بر عهده مکلف می باشد.
• آیت الله مکارم شیرازی: اگر یقین دارید که سود آن متعلق به صهیونیست هاست باید از آن اجتناب کنید در غیر این صورت چنانچه خلاف مقررات نباشد و یقین داشته باشید استفاده نامشروعی از آن نمی شود مانعی ندارد.
• آیت الله نوری همدانی: بسمه تعالی، سلام علیکم، در این امور به دفتر مقام معظم رهبری مراجعه شود.
• آیت الله صافی گلپایگانی: به طور کلی استفاده از فضاهای مجازی برای جهات مشروع و صحیح که موجب فساد عقیده و اخلاق نشود بلکه بتوان از آن در جهت تبلیغ و ترویج معارف دینی استفاده کرد مانعی ندارد، بلکه مطلوب است، اما رفتن در سایت هایی که باعث سست شدن عقیده و فساد اخلاق و یا ترویج باطل باشد، حرام است. مؤمنین باید در چنین فضاهایی که افراد با اهداف متعددی فعالیت می کنند و اندیشه های گمراه کننده خود را تبلیغ و ترویج می نمایند، با همین وسائل و همین فضا، به شبهات آن ها پاسخ دهند و احکام اسلام و معارف اهل بیت علیهم السلام را به همگان، ابلاغ کنند و در این خصوص از علماء اعلم و اهل تخصص در کلام کمك بگیرند.
• آیت الله مظاهری : استفاده از هر سایتی که خلاف اخلاق و یا خلاف دین باشد و یا بدآموزی داشته باشد، حرام است و خطر آن زیاد است.
• آیت الله صادق روحانی: عضویت در این قبیل سایتها و شبکه های اجتماعی اگر موجب اعمال خلاف شرع و دین نگردد، بلامانع است.
در پایان نکاتی را درباره آداب زیارت خدمت شما خوبان یادآوری کنم؛ آن هم این است که من و شما وقتی که به یک مهمانی مهمی دعوت میشویم سعی میکنیم بهترین آداب و لباس را انتخاب کنیم، هنگام تشرف به زیارت امام رضا علیهالسلام، باید بدانیم که به مهمانی شخصیتی قدم گذاشته ایم، که بر اساس باور ما، امامی زنده، شاهد و ناظر بر ماست. لذا اینجا نیز:
با اخلاص محضر حضرت حضور پیدا کنیم.
لباس پاکیزه و آقایان لباس معطر به تن کنند.
بانوان محترم به پوشش شرعی کامل توجه داشته باشند و ضوابط شرعی میان محرم و نامحرم در همه مکانها رعایت شود
در هنگام زیارت از فریاد و داد زدن اطراف ضریح هر چند به ذکر صلوات پرهیز شود تا ضمن حفظ ادب حضور مزاحمتی برای حضور قلب زائرین ایجاد نشود.
خداوند توفیق دوری از گناه و معصیت را به همه ما عنایت بفرماید به برکت صلواتی بر محمد و آل محمد
منابع:
استفتائات امام خامنه ای
رساله جامع ایت الله سیستانی، ج 2 م 411؛