احکام | واگذاری امتیاز وام
بسم الله الرحمن الرحیم
یکی از مسائل پر سوال، واگذاری امتیاز وام است.
وامهای بانکی به 2 دسته «قرضالحسنه» و «تسهیلات» تقسیم میشوند. اگر سپردهگذار در هر 2 دسته، صاحب امتیاز وام شود و بانک تسهیلات دهنده نیز اجازه واگذاری وام را بدهد، فرد میتواند امتیازش را بفروشد. به طور مثال اگر سپردهگذار در بانکی سپردهگذاری کند و نوبت دریافت وامش سر رسید شده باشد، صاحب حساب میتواند امتیاز وامش را بفروشد. وام گیرنده و خریدار امتیاز وام میتوانند با یکدیگر مصالحه کرده و امتیاز وام را منتقل کنند.
اگر سپردهگذار، وام قرضالحسنه بانکی مثل وام ازدواج را دریافت کرده باشد و کسی بگوید وام خود را به من بفروش، در عوض اقساطش را میپردازم و مقدار مشخصی هم پول به شما میدهم، این نوع شرط کردن مانع از صحت معامله و «ربا»ست.
اگر وام در بخش «تسهیلات» پرداخت شود، چون بانک به سپرهگذار وکالت داده تا تسهیلات مدنظر را در موضوع مشخص شده، استفاده کند بنابراین فروش یا واگذار کردن تسهیلات دریافتی «جایز» نیست.
چند نکته کوتاه درباره حکم شرعی واگذاری امتیاز وام:
1.واگذاری امتیاز وام یا تسهیلات روش صحیح آن این است که صاحب امتیاز وام، با هماهنگی بانک امتیاز وام خودش را به متقاضی امتیاز انتقال دهد تا به بانک معرفی شود و در نتیجه بانک به خریدار امتیاز، وام را پرداخت کند.
2. واگذاری امتیاز وام یا تسهیلات چنانچه خلاف مقررات بانک باشد، صحیح نیست. مثلا اگر وام ازدواج امتیازش مخصوص زوجین هست و از جهت مقررات بانکی قابل انتقال نیست، نمی توان آنرا به دیگری واگذار کرد.
3. اگر واگذاری از جهت مقررات بانکی مجاز باشد، و وام مشروعی باشد، انتقال دهنده می تواند مبلغی را جهت انتقال وام بر اساس توافق طرفین بگیرد.مثلا متقاضی بگوید اگر امتیاز را به من انتقال بدهی فلان مبلغ به تو می دهم.
نظرات مراجع عظام تقلید در خصوص این مسئله:
مقام معظم رهبری : در فرض مرقوم، واگذاری امتیاز با مراعات مقرارت مربوطه در برابر دریافت وجه، مانع ندارد.
آیت الله مکارم شیرازی : چنانچه این کار با مقررات بانکی که وام میدهد، مخالفت نداشته باشد، اشکالی ندارد.
آیت الله وحید خراسانی : چنانچه وام ربوی نباشد واگذاری حق امتیاز وام به عقد صلح در ازای مبلغ معین، اگر مخالف با قانون وام دهنده نباشد، اشکالی ندارد.
آیت الله نوری همدانی : اگر واگذاری حق امتیاز وام به دیگری برخلاف مقررات حکومت اسلامی نباشد، اشکال ندارد.
آیت الله سبحانی : اگر شخص ثالث پس از انتقال حق وام به او خود مستقیما بدهکار بانک میشود، واگذاری حق وام در ازای مبلغی به او اشکال ندارد. لازم به ذکر است که این در صورتی است که اصل وام مشروع باشد و در آن ربا نباشد.