برشی از کتاب اندیشههای بلورین (05)
سوال من
اگر موجودات ماوراءالطبیعی مثل بقیەی مخلوقات خدا هستند، برای چه فهمیدن و تصورکردن آنها برای ما اینقدر سخت است و حتی گاهی از آنها میترسیم؟
اولین دلیل این است که ما به زندگی طبیعی عادت کردهایم و به آن انس گرفتهایم.
به همین دلیل مثال وقتی به مرگ و جهان آخرت فکر میکنیم، تصوری که از آن داریم، همان خیالی است که از تجربههایمان دربارەی جهان خودمان داریم.
برای مثال وقتی از شیرینی در طعمهای بهشتی میشنویم، فکر میکنیم نهایت شیرینی یعنی عسل!
چون تجربهای که از شیرینی در خوراکیهای دنیا داریم، همین عسل است. اما چه بسا طعم شیرینی نعمتهای بهشتی، اصلا قابل مقایسه با عسل نباشد.
ما ماورای طبیعت را به همان اندازه درک میکنیم که قبلا طبیعت را با تجربههای محدود خود در زندگی دنیا فهمیدهایم.
از آنجاکه تجربههای ما در زندگی دنیا، مادی است، سطح فهم ما هم خواه ناخواه پایین میآید. به همین دلیل، وقتی صحبت از عالم غیب یا ماورا میشود، نمیتوانیم آن را درست بفهمیم.
خیلی وقتها هم به دلیل ناآگاهی، از چیزهای غیبی میترسیم و وحشت میکنیم.
دومین دلیل مربوط میشود به زبان. همانطوری که میدانی زبان قراردادی میان ما آدمهاست تا بتوانیم به کمک آن با هم ارتباط برقرار کنیم و منظور هم را متوجه شویم.
برای همین زبانی که ما با آن حرف میزنیم، طوری ساخته شده که با آن دربارەی چیزهای مادی صحبت کنیم.
چنین زبانی گنجایش صحبت دربارەی مسائل ماورای طبیعت را ندارد.
به همین دلیل است که وقتی خداوند در قرآن میخواهد با ما حرف بزند، حقایق الهی خود را در قالب کلمات محدود ما جای داده و خودش فرموده است:
“به درستی که قرآن از جانب رب العالمین فرود آمده... و به زبان عربی فصیح بیان شده است.”
خداوند مفاهیم ماورای طبیعی را در قالب کلمات بشری آورده است.
تا ما بتوانیم آنها را درک کنیم. با وجود این بسیاری از مطالب قرآن بدون تفسیر آن، برای ما فهمیدنی نیست.
سومین دلیل، بازهم مربوط میشود به زبان؛ اما این بار از یک زاویەی دیگر باید به زبان نگاه کنی. همانطور که گفتیم زبان قراردادی بین انسانهاست.
این قرارداد تغییرپذیر است و گذشت زمان باعث تغییراتی در آن میشود.
معنی خیلی از کلمات در طول تاریخ، تغییر کرده است. این در واقع مشکل ما را برای فهم مسائل ماورای طبیعی بیشتر میکند؛ چون ممکن است دربارەی ماورای طبیعت چیزی بگوییم که دویست سال پیش، معنای دیگری داشته است.
به همین دلیل، درک ماوراءالطبیعه برای انسان کار آسانی نیست.
کتاب اندیشههای بلورین ۱
(خدایت را بشناس)